دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

چپ‌بوک

نویسنده
چکیده
کتاب یا جزوه‌ای کوچک که به‌صورتی ارزان صحافی شده و در گذشته به‌وسیلة فروشندگان دوره‌گرد یا پیله‏وران، در اروپای غربی و امریکای شمالی به فروش می‌رسید. بسیاری از چپ‌بوک‌ها دارای قطع در اینچ (14 در 11 سانتی‌متر) بودند و از چهار صفحه (‏یا مضربی از چهار) تشکیل شده‌اند که با باسمۀ چوبی مصوّر شده‌اند. این نوشته‌‌ها قصه‌‌هایی از قهرمانان مشهور، افسانه‌ها و فولکلورها، شوخی‌ها، گزارش‌هایی از گناهانِ بزرگ، ترانه‌ها، سالنامه‌ها، اشعار کودکانه، دروس مدرسه، تئأترهای مضحک قصه‌هایِ کتاب مقدس، دانش‌های خیالی و دیگر موضوعات رایج را در‏بر می‌گیرند. این متون، بیشتر مختصر و گمنام بودند، اما بخش اصلی مطالعة غیردینی را تشکیل می‌دادند و امروزه به‏مثابة راهنمایی برای رفتار و اخلاق معاصران به‌کار می‌روند. بسیاری از نخستین چپ‌بوک‌های انگلیسی و آلمانی، که در پایان قرن پانزدهم منتشر شدند، از نمونه‌های فرانسوی اقتباس شده‌اند. «فولکسبوشر» (Volksbücher) ( نوعی از چپ‏بوک) در اواسط قرن شانزدهم در آلمان شکوفایی خود را آغاز کرد. هنگامی‌که نوشته‌های تعلیمی و دیگر آثار مهم‌تر به‌وجود آمد و نیز زمانی که انتشار مجلات ارزان در اوایل قرن نوزدهم گسترش یافت، چپ‌بوک‌ها محبوبیت خود را از دست دادند و دچار افول شدند. با رواج مجدد ماشین چاپ کوچک در اواخر قرن بیستم و رواج چاپ سربی در انتشار با کیفیت آثار، چپ‌بوک‌ها بار دیگر در کتاب‌فروشی‌های تخصصی ظاهر شدند.