دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

کِی‏آس (خائوس)

نویسنده
چکیده
در کیهان‌شناسی باستانی یونان، هر کدام از خلأهای اولیه جهان قبل از آنکه اشیاء به‌وجود بیایند یا هر یک از ورطه‌های تارتاروس که جهان زیرین است. این دو مفهوم در «تولد خدایان» (Theogony) اثر هسیود وجود دارند. در نظام هسیود، ابتدا کِی‏آس و سپس گایا و اروس (زمین و شوق) قرار دارند. فرزندان کِی‏آس، اِرِبوس(تاریکی) و نیکس (شب) بودند. نیکس، آئِتِر، هوای تازه بالایی و روز را به‌وجود آورد. نیکس بعدها تاریکی و جنبه‌های هولناک جهان (از جمله رویاها، مرگ، کشمکش و قحطی) را به‌وجود آورد. این امور به دیگر عقاید متقدم، که تاریکی را در جهان زیرین کِی‏آس می‌دیدند، اضافه شد.
در کیهان‌شناسی متأخر، کِی‏آس عموماً حالت اولیه اشیاء را مشخص می‌کند، حال هرگونه که مجسم شوند. معنی جدید این واژه مشتق شده از اوید است، کسی که کِی‏آس را به شکل توده‌ای بدشکل و نامنظم دیده است که از آن خالق هستی، جهانی منظم به‌وجود آورده است. این تصور از کِی‏آس به‌وسیله پدران روحانی برای بیان داستان خلقت در سفر پیدایش یکم (‏مطلبی که هیچ‌گونه ارتباطی به کِی‏آس ندارد) به‏کار رفته است.