دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

شان رویال

نویسنده
چکیده
صورت جمع آن chants royaux (شان روئایو) [واژه‏ای فرانسوی، معنای لغوی آن سرود شاهانه] شکلی ثابت از نظم، شرحی از ترانه که شاعران فرانسوی قرون سیزدهم تا پانزدهم آن را گسترش دادند.
شان رویال از پنج بند و عیناً با همان ترتیب، هر کدام از بندها یازده بیت و بند پایانی (بند ثابت و کوتاه پایانی) از پنج بیت تشکیل شده است. همة بندها براساس قوافی پنجم، که در بند اول ارائه شده، سروده نوشته می‏شوند، بنابراین کل شعر از شصت بیت و به روشی که در آن، قوافی پنجم تکرار شده، تشکیل می‏شود. طرح قافیه ababccddede‏ است.
شان رویال، به‏دلیل طول و صلابت در شکل، برای موضوعات جدی همچون قهرمانی‌های قهرمانان اشرافی یا ستایش مریم عذرا، از ترانه مناسب‌تر است. شان رویال نیز مثل ترانه متنوع بود؛ برای مثال «سرونتوئا» (serventois)، شعری در ستایش مریم عذرا، ابتدا یک شان رویال بود که بعدها بند ترجیع خود را از دست داد. دیگر تغییرات در شان رویال «شعر عاشقانه» (amoureuse)، «شعر عاشقانة شوخ‏طبعانه» (sotte amoureuse) و «شعر فکاهی» (sotte chanson) است.
در زبان قدیم فرانسه، مقبول‌ترین شان روئایو متعلق به کلمان مارو هستند که «شان رویال مسیحیت» (chant royal chrétien) او مشهور بود. ژان دلا فونتن، افسانه‌پرداز قرن هفدهم، آخرین استاد شان رویال قبل از افول آن است.
شان رویال، که در دوران اشاعه‏اش صرفاً در ادبیات فرانسه شناخته شده بود، توسط سر ادموند گوس در شعر «ستایش دیونیسوس» (The Praise of Dionysus, 1877) وارد انگلستان شد. از آن پس تعدادی از شاعران انگلیسی شان رویال را اقتباس کردند، اما لحن جدی و مذهبی آن، امری مربوط به گذشته است. امروزه شان رویال در حدی وسیع برای شعر بانزاکت و طنز‌آمیز (vers de société) استفاده می‏‌شود.