پایتخت: آنتاناناریوو




نوع حکومت: جمهوری چندحزبی




زبان رسمی: مالاگاسی و فرانسوی




مساحت: 587041 کیلومترمربع




جمعیت: 19700000 نفر (2010م)




تعداد دانشجویان: 44318 نفر (2009م)




تعداد اعضای هیئت‌‌علمی: 1058 نفر (2010م)




تولید ناخالص ملی: 514/9 میلیارد دلار (2015م)




هزینه دولت از تولید ناخالص ملی: 1/2% (2013م)




هزینه آموزش از کل هزینه دولت: 0/14% (2013م)






ویژگی‌های جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی

«ماداگاسکار» چهارمین جزیرة بزرگ جهان است که در اقیانوس هند واقع شده و «تنگة موزامبیک» آن را از قارة افریقا جدا ساخته. این کشور که در منطقة حاره‌ای واقع شده، آب‌وهوای گرمی دارد که در ارتفاعات از شدت گرمای آن کاسته می‌شود. بخش شرقی این جزیره، که به‌سبب وزش بادهای مرطوب، از بارش فراوانی برخوردار است جنگل‌های انبوهی دارد. بخش غربی آن، به‌علت وزش بادهای خشک، باران کمتری دارد و جنگل‌های آن چندان انبوه نیست.
جمعیت این کشور را گروه‌های مختلف مالگاش تشکیل می‌دهند که تراکم آنها اندک است. در این کشور، شهرنشینی توسعة کمی دارد و بخش شهرنشین در بلندی‌های اطراف «آنتاناناریوو» متمرکز شده است. مردم بیشتر از راه کشاورزی روزگار می‌گذرانند. یکی از محصولات کشاورزی آنها «برنج» است، که در مناطق پرباران آن کشت می‌شود و غذای اصلی مردم را تشکیل می‌دهد. از دیگر محصولات کشاورزی آن، «مانیوک» (نوعی ریشة گیاهی که مصرف غذایی دارد) و ذرت است. پرورش دام و ماهیگیری سنتی نیز از دیگر فعالیت‌های اصلی مردم این کشور است. برخی از فرآورده‌های کشاورزی ماداگاسکار همچون قهوه، نیشکر، وانیل و میخک، جنبة تجاری دارند و صادرات اصلی این کشور را تشکیل می‌دهند.

ماداگاسکار، زیستگاه طبیعی بسیاری از گونه‌های جانداران است که برآورد می‌شود نزدیک به دویست هزار گونة موجود زنده و زیرمجموعه‌های آنها در این جزیره زندگی می‌کنند که صدوپنجاه هزار آن، در نوع خود بی‌مانند هستند.
منابع اصلی زیرزمینی این کشور عبارت‌اند از: میکا، کرومیت، گرافیت و همچنین سنگ‌های قیمتی و اورانیوم. توسعة اصلی در ماداگاسکار، به‌سبب کافی نبودن وسایل ارتباطی، بسیار ضعیف است. در نتیجه، برای گذران زندگی به واردات کالاهای مصرفی و تجهیزات نیاز دارند.
مالگاش‌ها آمیخته‌ای از نژاد سیاهان افریقا و مردم اندونزی‌اند. در سدة دوازدهم میلادی، عرب‌ها در بخش غربی آن استقرار یافتند. در 1500م، پرتغالی‌ها به این جزیره آمدند و پس از آنها توجه هلندی‌ها و انگلیسی‌ها به آن جلب شد. از 1642م، فرانسویان تأسیسات خود را در این جزیره بنا نهادند و تا 1674م، در آنجا باقی ماندند. پس از آنکه اروپایی‌ها ماداگاسکار را رها کردند، این جزیره به جایگاه دزدان دریایی و مکانی برای نگهداری برده‌ها تبدیل شد. در زمان سلطنت ایمرینا، حکومت واحدی در این کشور شکل گرفت.
در پی توافق انگلستان و فرانسه مبنی‌بر آزادی عمل انگلیسی‌ها در مصر، ماداگاسکار از 1885م تحت حمایت فرانسوی‌ها قرار گرفت و از 1895م، به‌طورکامل مستعمرة فرانسویان شناخته شد. در 1946م، پس از جنگ جهانی دوم، و در پی اعلام این کشور، به‌منزلة بخشی از سرزمین ماورای دریای فرانسه، شورش‌های ملی‌گرایانه در آن آغاز و در نهایت، در 1960م، به استقلال ماداگاسکار منجر شد.

اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

در قانون ماداگاسکار، اصول و اهداف آموزش به‌شرح زیر آمده است:
· ایجاد پیوند میان آموزش پیش‌دبستانی و ابتدایی؛
· مشارکت فزایندة اقوام محلی در ادارة امور آموزش؛
· اولویت دادن به آموزش فنی‌وحرفه‌ای؛
· مشارکت نقش‌آفرینان در همة سطوح.
در قانون علاوه‌بر هدف‌های یادشده، بر حق دسترسی همگان به آموزش تأکید شده و هدف از آموزش، شکوفایی جسمی، روانی، اخلاقی، هنری و شخصیتی افراد با بهره‌مندی از آزادی کامل، معرفی شده است.
باتوجه‌به مشکلات فراوان ماداگاسکار، ازجمله تورم فزاینده و مشکلات مالی و طبیعی، نیمی از جمعیت آن، در زیر خط فقر قرار دارند. محیط‌زیست این کشور نیز به‌سبب فرسایش، آتش‌سوزی در جنگل‌ها و خشکیدن آنها و طوفان و گردباد، در وضعیت نامناسبی قرار گرفته است. این عوامل منفی، تأثیر ژرفی بر نظام آموزشی این کشور، گذاشته است؛ به‌گونه‌ای ‌که از آغاز دهۀ 80 سطح و کیفیت آموزش، فرایندی کاهنده را پشت سر گذاشته و از میزان دسترسی به آموزش و به پایان رساندن دوره‌های آموزشی کاسته شده است. چنین وضعیتی به تدوین «برنامۀ عمل ماداگاسکار» انجامیده که دربرگیرندۀ اهداف اصلی و راهبردهای توسعة کشور است. در واقع این برنامة عمل، در چهارچوب اهداف هزاره برای توسعه، تدوین شده که دستیابی تمامی کودکان به آموزش، ازجمله محورهای هشت‌گانه آن به‌شمار می‌رود. برای دستیابی به این هدف راهبردهای ویژه‌ای تدوین شده است که افزون بر ایجاد زیرساخت‌ها، و در نظر گرفتن کمک مالی و لوازم برای دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها و مهارت‌افزایی آموزشگران، کاربست روشی نوین در آموزش با عنوان «رویکرد مهارتی» را در نظر داشته، که از 2005م به مرحلۀ اجرا گذاشته شده است. هدف از اجرای این روش، بهبود بخشیدن به آموزش، به‌ویژه آموزش پایه است. براساس مطالعات انجام‌شده، اگرچه ایجاد و نوسازی زیرساخت‌ها، کاهش هزینه‌های تحصیل و تخصیص برخی کمک‌ها به دانش‌آموزان، موجب افزایش شمار آنها و کاهش ترک تحصیل شده است، اما به‌نظر می‌رسد، سن بالای آموزشگران، محدودیت زیرساخت‌ها و ... سد راه بهبود کیفیت بوده‌اند. ازنظر برخی کارشناس‌ها، ریشة این ناکارآمدی، در نظر گرفتن نظرات بازیگران اصلی نظام آموزشی و عدم مشارکت کارشناسان در تدوین این برنامه‌ها قلمداد شده است.

ساختار نظام آموزشی

ساختار نظام آموزشی این کشور، این دوره‌ها را دربر می‌گیرد: دورة ابتدایی، دورة نخست میانی، میانی فنی و دورة دوم میانی و دورة سوم آموزشی، که دربرگیرندة آموزش‌های دانشگاهی و غیردانشگاهی و همچنین آموزش‌ عالی فنی و مهارت‌های حرفه‌ای است.
به‌موجب داده‌های وزارت آموزش‌ عالی و پژوهش علمی 30 نهاد آموزش‌ عالی در این کشور به‌شرح جدول 1 فعالیت می‌کنند.

جدول 1. گونه‌شناسی و شمار نهادهای آموزش‌ عالی (2011م)





دانشگاه بخش عمومی


6




کالج‌های ویژه و پلی‌‌تکنیک‌های بخش عمومی


2




دانشگاه‌ها و کالج‌های اعتبارسنجی‌شده بخش عمومی


21




مرکز ملی برای رسانه‌های آموزشی


1




جمع


30





)Ministére de l'Education Nationale et de la Recherche Scientifique, 2004)

از وضعیت کنونی ساختار نظام آموزشی، اطلاعات دقیقی در دست نیست و به‌موجب اسناد انتشاریافته، برنامه‌های اصلاحی گوناگونی برای توسعة نظام آموزشی تدوین شده است؛ ازجمله در سندی که ازسوی وزارت ملی آموزش در 2009م انتشار یافته است، قرار است نظام آموزشی تا 2015م برمبنای سیمای ترسیم‌شده در نگاره 1، یکپارچه‌سازی شود که برمبنای آن، برای دورۀ ابتدایی شش سال، دورة نخست میانی سه سال و دورة دوم میانی نیز سه سال پیش‌بینی شده است. نظام آموزش‌ عالی نیز که قرار است برمبنای بیانیة بلونیا بازسازی شود، برای دورة کارشناسی سه سال، کارشناسی ‌ارشد دو سال و دکتری سه سال در نظر گرفته است.
برمبنای طرح توسعة راهبردی که تمامی دوره‌های آموزشی را دربر می‌گیرد، قرار است برنامه‌های زیر به اجرا درآیند.
آموزش پیش‌دبستان: که درحال‌حاضر کمتر از 10% کودکان چهار تا پنج‌ساله را پوشش می‌دهد قرار است تا 2015م با اولویت بخش خصوصی و مشارکت جانبی دولت به 30% افزایش یابد.
آموزش پایه یا ابتدایی: که به‌موجب قوانین رایج اجباری است، لازم است به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که تا 2015م میزان دانش‌آموختگان به 100% برسد.













آموزش میانی دورة نخست: از چالش‌های اصلی نظام آموزشی به‌شمار می‌رود. چرا که در پی افزایش دستیابی به دورة آموزش ابتدایی شمار دانش‌آموزان این دوره نیز افزایش می‌یابد. به‌گونه‌ای‌که لازم است تا 2015م ظرفیت پذیرش این دورة آموزشی به سه برابر افزایش یابد؛ افزایشی که نیازمند توسعة درخور توجه زیرساخت‌ها، نیروی انسانی و منابع مالی است. دولت برای افزایش ظرفیت پذیرش در این دوره، در نظر دارد کمک‌های مالی خود را به بخش خصوصی افزایش دهد تا از بار مالی بخش عمومی بکاهد.

آموزش میانی دورة دوم: برمبنای برآوردهای انجام‌شده شمار دانش‌آموزان دبیرستانی نیز تا 2015م نزدیک به 50% افزایش خواهد یافت که برمبنای برنامه‌های تدوین‌شده قرار است 55% آنها در نهادهای خصوصی آموزش ببینند. افزایش شمار دانش‌آموزان این دورة آموزشی، با افزایش آموزشگران آن همراه نخواهد بود، اما پیش‌بینی ‌شده است مدیریت کارکنان این بخش ازجمله ساعت کاری آموزشگران از 12 ساعت در هفته به 18 ساعت افزایش یابد. افزون‌برآن، افزایش کلاس‌های درس و استفاده از فنّاوری اطلاعات و ارتباطات در دستور کار اصلاحات این بخش قرار دارد.
آموزش فنی‌وحرفه‌ای: برنامة اصلاحی در نظر دارد هم‌زمان با افزایش شمار دانش‌آموزان این دورة آموزشی، هزینه‌های مهارت‌آموزی آن را با ذی‌نفعان تقسیم کند. این برنامه‌ای است که سازوکار اجرایی آن در برنامه، نامشخص باقی‌مانده است.
باتوجه‌به شرایط موجود نظام آموزشی، ساماندهی این نظام به ارادة جدی سیاسی و سرمایه‌گذاری فزاینده نیازمند است و باتوجه‌به سطح درآمد مردم، خصوصی‌سازی که به مفهوم افزایش سهم خانوارها در تأمین منابع آموزشی است، سیاست کارآمدی به نظر نمی‌رسد، بااین‌حال وضعیت دسترسی به دوره‌های آموزشی در وضع موجود در هرم آموزشی (نگاره 2) به تصویر کشیده شده است.













آموزش عالی: مأموریت آموزش‌ عالی در اسناد ملی چنین بازتاب یافته است: «تجهیز اهالی ماداگاسکار به دانش بنیادی و مهارت‌هایی که در عرصه ملی شرایط زندگی مناسب و در عرصۀ جهانی فرصت رقابت‌ را برای آنها فراهم سازد» و به‌این‌ترتیب بتوانند مشارکت اثربخشی در توسعة اقتصادی، فنی، اجتماعی کشور داشته باشند. فعالیت‌های آموزش‌ عالی برمبنای خطوط راهنمایی همچون حکمرانی خوب، تناسب، کیفیت، عدالت و همکاری، ساماندهی خواهند شد. نظام آموزش‌ عالی ماداگاسکار نیز همچون بسیاری از کشورهای افریقایی به‌منظور افزایش توان جابه‌جایی دانشجویان، درصدد اجرای نظام کارشناسی، کارشناسی‌ ارشد و دکتری است که در 2008م در چهارچوب بیانیة بلونیا و ازسوی وزارت آموزش‌ عالی و پژوهش علمی تدوین شده است.
مقررات مربوط به چگونگی دستیابی به آموزش‌ عالی و دیگر مقررات مربوط به آن، در احکام جداگانه‌ای ازسوی وزارت آموزش‌ عالی و پژوهش علمی تدوین شده و براساس حکمی در 2004م صادر و در 2008م تغییر یافته است. دستیابی به دورة کارشناسی، فقط نیازمند برخورداری از دیپلم میانی و یا مدارک معادل آن است.
دورة فن‌ورزی (کاردانی)، به‌مثابة مهارت‌آموزی حرفه‌ای قلمداد می‌شود. به افرادی که این دورة آموزشی را به پایان می‌رسانند «مدرک فن‌ورز عالی» داده می‌شود. دارندگان این مدرک می‌توانند تحصیلات خود را تا گرفتن «مدرک ملی مهندسی» ادامه دهند. برنامة درسی این دورة آموزشی، در چهار نیمسال تدوین شده است که شامل 120 واحد می‌شود. افرادی که تمایل به دریافت مدرک مهندسی ملی دارند، لازم است 180 واحد دیگر را طی شش نیمسال با موفقیت سپری کنند.
دورة کارشناسی که برمبنای نظام کارشناسی، کارشناسی‌ ارشد و دکتری بازآرایی شده است، در شش نیمسال برنامه‌ریزی شده است که در هر نیمسال 30 واحد عرضه می‌شود. و برای هر یک واحد، 7 تا 10 ساعت کار حضوری و دست‌کم 13 تا 20 ساعت کار فردی، مفهوم‌سازی شده است. شرط قبولی در یک نیمسال به‌دست آوردن معدل ده از بیست است.
تمامی افراد دارای مدرک کارشناسی ملی یا مدارک معادل آن می‌توانند به دورة کارشناسی‌ ارشد که دربرگیرندة آموزش نظری، روش‌شناختی، عملی و در صورت نیاز کارآموزی است دسترسی داشته باشند. دو نیمسال نخست این دوره می‌تواند به‌صورت مشترک برگزار شود. دستاوردهای علمی، مهارت‌هایی که لازم است دانشجو به‌دست آورد و شمار واحدهای گذرانده باید ازسوی ساختارهای صلاحیت‌دار تأیید شود تا دانشجو بتواند به نیمسال سوم راه یابد. شرط قبولی در هر نیمسال، برخورداری از معدل ده از بیست است. طول این دوره آموزشی چهار نیمسال در نظر گرفته شده است که به‌موجب ضوابط جاری، دانشجو می‌تواند تنها دو نیمسال نخست را تکرار کند.

داده‌های آماری روزآمد مربوط به نظام آموزش عالی

داده‌های آماری دقیقی که دربرگیرندة ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و دوره‌های گوناگون آموزشی در نظام آموزش‌ عالی ماداگاسکار باشد، در دسترس نیست. به‌موجب آخرین داده‌های انتشاریافته ازسوی دفتر خدمات آماری وزارت آموزش‌ عالی و پژوهش علمی، فقط شمار کلی دانشجویان در یک دهه اعلام شده که در جدول‌های 2 و 3 ارائه شده است.
از دیگر داده‌های آماری انتشاریافتة درخور درنگ که می‌تواند بازتاب‌دهندۀ وضعیت نظام آموزشی ماداگاسکار باشد، سیر تحول کمّی شمار دانشجویان بورسیه است که پوشش‌دهندة بیشتر جمعیت دانشجویی است که در جدول 4 و 5 نشان داده می‌شود.
جدول 5، وضعیت برخورداری از بورس تحصیلی را نشان می‌دهد. از 2003م دانشجویانی از بورسیه کامل برخوردار شدند که نیمسال تحصیلی را با موفقیت گذرانده بودند و بورس دانشجویانی که موفق به گذراندن آن نبودند به یک‌دوم کاهش می‌یافت.
علی‌رغم اینکه در دهۀ 2009-1999 شمار دانشجویان به بیش از دو برابر افزایش یافته، شمار اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها تغییر چشمگیری نداشته و تنها 150 نفر به تعداد آنها افزوده شده است. به سخنی دیگر، نظام آموزش‌ عالی ماداگاسکار فقط ازنظر کمّی گسترش یافته است؛ به‌گونه‌ای‌ که نسبت استاد به دانشجو از یک به 5/23 در 1999 به 42 در 2009م افزایش یافته است. این در حالی است که دانشجویان ثبت‌نام‌شده حدود 10% از جمعیت لازم‌التحصیل را تشکیل می‌دهند.
داده‌های مربوط به کارکنان اداری و فنی دانشگاه‌ها که در جدول 8 بازتاب یافته‌اند، اگر چه نسبت به سال 1999 کاهش اندکی را نشان می‌دهد، اما در مقایسه با شمار اعضای هیئت علمی، چیرگی کمّی آنها چشمگیر است که از حاکمیت دیوانسالاری اداری در نظام دانشگاهی حکایت دارد.





























مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی

به‌موجب نمایة سازمانی دولت کنونی که از 2009م قدرت را در دست دارد، دو وزارتخانة آموزش و وزارت آموزش‌ عالی و پژوهش و دبیرخانة دولتی مهارت‌آموزی فنی‌وحرفه‌ای، مسئولیت سیاستگذاری و برنامه‌ریزی و احتمالاً تأمین منابع مالی نظام آموزش کشور را برعهده دارند. شاید به‌دلیل تحولات سیاسی پیاپی و دامنه‌دار، سند نوینی در ارتباط با مرزبندی اهداف و کارویژه‌های نهادهای یادشده در دسترس نبوده است اما در سندهای پیشین، ازجمله سندی با عنوان «برنامة عمل دولت برای بهبود بخش آموزش و مهارت‌آموزی (2006-2003م)»، برنامه‌ها به‌گونه‌ای‌ تدوین شده‌اند که تمامیت نظام آموزشی را پوشش می‌دهند. در سند همانند دیگر، وزارت آموزش ملی، مسئول مدیریت و پاسخ‌گویی به آموزش و پژوهش در عرصة ملی شناخته شده است.














به‌هرحال به‌موجب آخرین اسنادی که دسترسی به آنها امکان‌پذیر بود، وزارت آموزش‌ عالی و پژوهش علمی مسئولیت سیاستگذاری و تدوین برنامه‌های راهبردی در عرصة ملی را برعهده دارد. ساختار تشکیلاتی این وزارت، افزون بر دفتر وزیر و دبیرخانة عمومی، دو ادارة کل، یکی در قلمرو آموزش و دیگری در قلمرو پژوهش و هشت اداره را دربرمی‌گیرد.
براساس این نمایه، نهادهای آموزش‌ عالی زیر نظر ادارة کل آموزش‌ عالی و نهادهای پژوهشی زیر نظر ادارة کل پژوهش و مشارکت اداره می‌شوند. ازجمله نهادهایی که به‌مثابة نهادهای وابسته به وزارت از آنها یاد شده است، می‌توان از سه کنفرانس رؤسای دانشگاه‌ها یا رؤسای نهادهای آموزش عالی، کنفرانس مدیران مراکز پژوهشی و شورای ملی دانشگاهی و پژوهش علمی نام برد. سه کنفرانس یادشده در سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها بیشتر نقش رایزنی دارند؛ به‌عنوان ‌مثال، کنفرانس رؤسای دانشگاه‌ها یا رؤسای نهادهای آموزش عالی، نهادی است که دربارة سیاست‌های مربوط به آموزش‌ عالی و پژوهش در قلمرو موزون‌سازی و هماهنگی در سطح ملی و بین‌المللی به رایزنی می‌پردازد.

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

علی‌رغم تلاش دولت برای مشارکت دادن بخش خصوصی در تأمین منابع مالی آموزش و آموزش‌ عالی، بخش عمومی، بیشترین سهم را در تأمین منابع برعهده دارد و داده‌ای در زمینة سهم بخش خصوصی در دسترس نیست. این در حالی است که در سیاست‌های نوین دولت بر این نکته پافشاری شده است که افراد و نهادهای بهره‌مند از برون‌دادهای نظام آموزشی باید در تأمین منابع آن نیز مشارکت داشته باشند. جدول 9، نمایی کلی از وضعیت هزینه‌ها در بخش‌های گوناگون نظام آموزشی را ترسیم می‌کند.
جدول 10، سیمای روشن‌تری را از وضعیت هزینه‌های بخش آموزش به‌ویژه در ارتباط با هزینه‌های جاری عمومی نمایش می‌دهد.
جدول 11، آخرین وضعیت نشانگر‌های منابع انسانی و مالی بخش آموزش را به تصویر می‌کشد.


جدول 10. نشانگرهای منابع ملی در ارتباط با بخش آموزش





نشانگرها


سال







2001


2003


2004


2005


2006




نرخ رشد سالانة تولید ناخالص داخلی








6%


6%


6%




نرخ تورم


4/9%


1/10%


4/10%


7/10%


11%




درصد هزینة جاری آموزش به منابع داخلی


3/22%


4/22%


5/22%


5/22%


6/22%




درصد هزینه‌های دورة ابتدایی


6/55%





51%


50%


48%




هزینه‌های جاری عمومی برای آموزش (به میلیون دلار امریکا)


96


120


128


140


153




بسته مالی دورة ابتدایی (به میلیون دلار امریکا)


59





64


67


70




بسته مالی برای دیگر دوره‌های آموزشی (به میلیون دلار امریکا)


37





64


73


83





)Ministry of National Education, 2009(

جدول 11. نشانگر مالی منابع بخش آموزش (2008م)





نسبت دانش‌آموز به آموزشگر (دورة ابتدایی)


47




هزینة عمومی آموزش به تولید ناخالص داخلی







هزینة عمومی آموزش به تولید ناخالص داخلی


9/2




هزینة عمومی آموزش به هزینه‌های دولت


4/13




سهم دوره‌های آموزشی از هزینه‌های عمومی







پیش‌دبستانی


0




ابتدایی


52




میانی


26




عالی


15




ناشناخته


6





(Institut de Statstique de l'Unesco, 2011)

برنامه‌ها و اصلاحات پیش‌رو

باوجود فرازونشیب‌های سیاسی و سطح نسبتاً پایین درآمد در این کشور، برنامه‌های گوناگونی برای سامان بخشیدن به نظام آموزشی تدوین شده است. «برنامة عمل دولت برای بهبودبخشی آموزش و مهارت‌آموزی» که برای بازة زمانی 2006-2003م تدوین شده بود، در واقع برنامه‌ای بود که در چهارچوب راهبرد کاهش فقر به‌مرحلة اجرا درمی‌آمد.
این برنامه، شش قلمرو اساسی در بخش آموزش را پوشش می‌داد:
· بهبود کیفیت و اثربخشی آموزش؛
· ایجاد فرصت‌های برابر برای دسترسی به آموزش پایه؛
· بهبود مدیریت، امور اداری و منابع مالی نظام آموزشی؛
· ایجاد اصلاحات در آموزش میانی؛
· تقویت و تناسب بخشیدن به آموزش فنی‌وحرفه‌ای؛
· انجام اصلاحات در آموزش عالی برای بهبود اثربخشی درونی، تنوع‌بخشی منابع مالی و افزایش فرصت‌های برابر برای دسترسی به آن.
اگرچه هدف برنامة عمل و اصلاحات پیش‌بینی‌شده، قلمروهای گوناگون نظام آموزشی بود و گزارش عملکردها، موفقیت در این زمینه‌ها را نشان می‌دهد، اما به‌نظر می‌رسد که تغییرات بیشتر گسترۀ کمّی داشته و چالش‌های کیفی همچنان پیش روی نظام آموزشی است. به‌گونه‌ای‌که آخرین مطالعات رسمی انجام‌شده در ارزیابی برنامه‌های راهبردی، بیانگر مدیریت ضعیف و تمرکز شدید در سطح تصمیم‌گیری و توزیع منابع ازیک‌سو و غیرواقعی بودن استقلال نهادی نهادهای آموزشی ازسوی‌دیگر است (Ministry of National Education, 2009). برمبنای این آسیب‌شناسی کلی، اهداف راهبردی را در آموزش میانی عمومی، مهارت‌آموزی حرفه‌ای و آموزش‌ عالی چنین برشمرده‌اند:
هدف 1: تغییر مدیریت نهادی:
· ایجاد شورای حکمرانی (مدیریت) برای آموزش‌ عالی؛
· تغییر ساختار حکمرانی و ایجاد استقلال نهادی؛
· ایجاد چهارچوب کیفی آموزشی.
هدف 2: اصلاح سازوکارهای تأمین و تخصیص منابع مالی به نهادهای آموزش‌ عالی.
· تغییر سازوکارهای تأمین و تخصیص منابع مالی نهادهای آموزش‌ عالی؛
· ظرفیت‌سازی در نهادهای آموزش‌ عالی برای آموزش پیاپی؛
· ایجاد و نوسازی نظام بورسیه و وام دانشجویی؛
· ایجاد صندوق برای توسعة مدارس.
هدف 3: ظرفیت‌سازی نهادی و افزایش اثربخشی:
· ظرفیت‌سازی در وزارت آموزش‌ عالی؛
· ظرفیت‌سازی در میان رهبران نهادهای آموزش‌ عالی؛
· ظرفیت‌سازی در فنّاوری اطلاعات و ارتباطات؛
· ایجاد بنگاه مهارت‌آموزی ماداگاسکار.
هدف 4: بهبود دسترسی و رعایت عدالت در آموزش‌ عالی:
· ایجاد «مدارس فراگیر»؛
· بنیانگذاری مدارس آزاد؛
· ایجاد سازوکار نوین در نظام بورسیه؛
· تغییر فرایند گذر از آموزش میانی به آموزش‌ عالی (که درحال‌حاضر برمبنای آزمون دیپلم انجام می‌شود).
هدف 5: توسعة برنامة یادگیری در سراسر زندگی:
· ایجاد چهارچوب کیفی؛
· ظرفیت‌سازی در نهادهای آموزش عالی برای یادگیری در سراسر زندگی؛
· ایجاد شبکة الکترونیکی کتابخانه‌های مجازی.
جدول 12، برآورد هزینه‌های اجرای برنامة راهبردی برای پنج سال پیش رو را ترسیم می‌کند.

جدول 12. برآورد هزینه‌های اجرای برنامة پنج‌ساله برمبنای برنامه راهبردی (2015-2010م)





دستیابی/ عدالت


دلار امریکا




برنامه بورسیه


6000000




مدارس آزاد


8800000




مدارس فراگیر


8000000




دانشگاه آزاد


5000000




وام‌های دانشجویی


200000




کیفیت


28000000




دبیرستان‌های مرجع


9000000




دبیرستان‌های حرفه‌ای


12000000




نهادهای آموزش‌ عالی فنی‌وحرفه‌ای کوتاه‌مدت


12000000




قطب‌های برتر


40000000




صندوق‌های رقابتی


21600000




تربیت آموزشگران


8000000




سایر


9800000




حکمرانی (مدیریت)


112400000




چهارچوب مرجع


4400000




ظرفیت‌سازی ذی‌نفعان و وزارت


6500000




مطالعات و پژوهش‌ها


1000000







11900000




جمع


152300000





(Ministry of National Education, 2009)
کتاب‌شناسی
جاودانی، حمید. (1383). «نظام آموزش ‌عالی ماداگاسکار». دایرة‌المعارف آموزش ‌عالی (ج. 2). تهران: بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.

Gadinger, B. (2012). Madagascar. Retrieved from: https://www.sarua.org/files/Country%20Reports%202012/Madagascar%20country%20profile%20Eng.pdf.
Institut de Statistique de l'Unesco. (2011). ISu Statistique en Bref: Madagascar. Paris: Unesco
Ministère de l'Education Nationale et de la Recherche Scientifique. (2003). Draft Plan d'Actions Pour le Systeme Educative Malgache-Madagascar-Plan d'Action du Gouvernement, Amélioration du Secteur de l'Education et de la formation, Période de 2003 à 2006. Antananarivo: Magasy Government Printing Office.
Ministère de l'Education Nationale et de la Recherche Scientifique. (2004a). Mise En Œuvre du Plan Strategique sur la Priode de 2004 à 2006. Retrieved from http://www.ibe.unesco.org/National_Reports/ICE_2004/madagascar.pdf.
Ministère de l'Education Nationale et de la Recherche Scientifique. (2004b). Plan Strategique de Reforme et de Developpement du Secteur Educatif. Retrieved from: http://www.ibe.unesco.org/National_Reports/ICE_2004/madagascar.pdf.
Ministère de l'Enseignement Supérieur et de la Recherche Scientifique. (2010a). Annuaire Statistifique, Evolution du Personnel Enseignant/ Universités. Antananarivo: Author.
Ministère de l'Enseignement Supérieur et de la Recherche Scientifique. (2010b). Arrêté N°04.149/-2010-MESupRes, Grades, Titres et Diplômes Nationaux Dans le Système LMD. Antananarivo: Author.
Ministère de l'Enseignement Supérieur et de la Recherche Scientifique. (2010c). Arrêté N°04.152-MESupRes, Organisation des Etudes Universitaire Conduisant au Diplôme et Grade de Licence. Antananarivo: Author.
Ministère de l'Enseignement Supérieur et de la Recherche Scientifique. (2010d). Arrêté N° 11049/2010- MESupRes, Organisation des Etudes Universitaires Conduisant au Diplôme et Grade de Master. Retrieved from: http://lmd.mesupres.gov.mg/IMG/pdf/2master.pdf.
Ministry of National Education. (2009). Higher Education Reform Strategy in Madagascar. Paper Presented at the General Management of Higher Education and Research, Ouagadougou, Madagascar.
Raminoharimalala, L. M. (2010). Nouvelle Approche de l’Enseignement de Base à Madagascar: Performance et Perspectives. Retrieved from: http://www.taloha.info/ document.php?id=826
http://www.worldbank.org/en/country/madagascar