دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

جودت پاشا، احمد

نویسنده
چکیده
(ت. 22 مارس 1822، لووکا، امپراتوری عثمانی [اکنون لووچ ، بلغارستان]- و. 25 می 1895، قسطنطنیه [اکنون استانبول، ترکیه]) سیاست‌مدار و تاریخ‌نگاری که یکی از شخصیت‌های برجستة ادبیات ترکی در قرن نوزدهم بود.
جودت پاشا، که متولدِ خانواده‌ای عثمانی بود که مدتی طولانی در خدمات دیوانی و دولتی بودند، با آموزه‏های سنتی اسلامی پرورش یافت و ریاضیات و زبان فارسی را نیز آموخت. او در طول زندگی‏اش بعضی از مناصب مهم دولتی را تجربه کرد، از جمله وزارت دادگستری، که در آن مقام، سرپرست تدوین قانون اداری و اساسنامة قانون عثمانی معروف به مکاله بود.
جودت پاشا هرچند که در اوایل شعر نیز می‌سرود، اما بیشتر به‌سبب آثار تاریخی‏اش معروف است که اثر دوازده جلدی «تاریخ جودت» (Tarih-i Cevdet)، که دوره‏ای از 1774 تا 1826 را پوشش می‌دهد؛ «خاطرات جودت» (Tezakir-i Cevdet )، مجموعه‌ای از مشاهدات او که آنها را از خلال حوادث دوران تصدی شغل وقایع‌نگار رسمی دربار جمع‌آوری کرده بود، و «مشاهدات» (Marûzat)، که در مورد وقایع سال‌های 1839 تا 1876 نگارش یافته است، از آن جمله‏اند. جودت پاشا تعدادی کتاب دستور زبان ترکی نیز شامل «قواعد عثمانی» (Kavaid-i Osmaniye/ با همکاری مِحمِد فؤاد پاشا)، و نیز نسخه‌ای ساده‌تر با عنوان «قواعد ترکی» (Kavaid-i Türkiye) نوشت.
«تقویم ادوار» (Takvim-i edvar)، که مربوط به اصلاح تقویم است و سرانجام تکمیل ترجمة «مقدمة» (Muqaddimah)، اثر تاریخی تاریخ‌نگار عرب بزرگ قرن چهاردهم، ابن خلدون، از دیگر آثار اوست.