پایتخت: مونروویا




نوع حکومت: جمهوری




زبان رسمی: انگلیسی




مساحت: 111369 کیلومترمربع




جمعیت: 3989703 نفر( سرشماری 2013م)




تعداد دانشجویان: 65000 نفر(2014م)




تولید ناخالص ملی: 015/2 میلیارد دلار (2015م)




هزینه دولت از تولید ناخالص ملی: 8/2% (2012م)




هزینه آموزش از کل هزینه دولت: 1/8% (2012م)






ویژگی‌های جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی

جمهوری لیبریا یکی از قدیم‌ترین جمهوری‌های قاره افریقاست و در غرب افریقا، در حاشیه شمالی خلیج گینه قرار گرفته است و از شمال با گینه، از شرق با ساحل عاج، از شمال غرب با سیرالئون و در جنوب با اقیانوس اطلس شمالی هم‌مرز است. این کشور، با مساحت 111369 کیلومترمربع، صد‌و‌چهارمین کشور از‌نظر پهناوری در جهان به‌شمار می‌رود. لیبریا در 1847م استقلال خود را از انجمن امریکایی مهاجرنشین به‌دست آورد (جعفری، 1382).
لیبریا 15 ایالت دارد. نرخ رشد جمعیت آن 56/2% در 2013م بوده است. این جمعیت، آمیزه‌ای از گروه‌های نژادی مختلف کپله 3/20%، باسا 4/13%، گربو 10%، کرو 6%، گیو 8%، مانو 9/7%، لورما 1/5%، کیسی 8/4%، گولا4/4%، و سایر 1/20% است. 6/85% از مردم لیبریا مسیحی، 2/12% مسلمان و بقیه پیرو عقاید سنتی و قبیله‌ای‌ هستند (سرشماری 2008م). بیش از 70% از نیروی کار، در بخش کشاورزی، 8% در صنعت و 22% در بخش خدمات کار می‌کنند (سرشماری 2002م). نرخ بیکاری 58% در 2003م و نیروی کار در 2007م بالغ بر 372/1 میلیون نفر بوده است (Central Intelligence Agency, 2014).

اقتصاد این کشور، به‌علت جنگ‌های داخلی بین سال‌های 2003-1989 نابسامان است و از کشورهای فقیر دنیا به‌شمار می‌آید. منابع طبیعی لیبریا سنگ آهن، کائوچو، الوار، الماس، طلا و قلع است. محصولات کشاورزی نیز شامل قهوه، کاکائو، نیشکر، برنج، ‌روغن نخل و مرکبات است (Mccall, 2005).

اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

براساس مادة 6 قانون اساسی جمهوری لیبریا، اجرا شده در 6 ژانویه 1986، دولت موظف به ایجاد فرصت‌های آموزشی مناسب برای همة شهروندان، همچنین از میان برداشتن بی‌سوادی است. براساس قانون آموزش اجباری و رایگان آموزش‌وپرورش، 2002م، آموزش ابتدایی و میانی برای کودکان 6 تا 16 سال اجباری است. هدف مهم دولت، ایجاد آموزش بیشتر در زمینه اجتماعی و اقتصادی در هر ایالت است. یکی از اصول اصلی اصلاحات راهبردی در آموزش، موفقیت کمّی و کیفی در نظام آموزشی است (International Bureau of Education, 2011).
درحال‌حاضر، هدف اصلی دولت، با تأسیس کمیسیون ملی آموزش‌ عالی در سال2000 به دستور الن جانسون سیرلیف، رئیس‌جمهور لیبریا، ایجاد اصلاحات در آموزش، ارتقای سطح کمّی و کیفی نظام آموزش‌ عالی، با ترویج صلح، وحدت و مصالحه ملی در زمینه‌های اجتماعی، اقتصاد، سیاست و توسعة فرهنگی است. در ادامة اصول اصلی توسعة اقتصادی و اجتماعی، دولت در نظر دارد از آموزش به‌مثابة وسیله‌ای برای ترویج صلح، وحدت و مصالحه ملی و به‌عبارت‌دیگر، اطمینان از توسعة اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در سطح ملی بهره گیرد. به‌همین‌منظور، دولت اهداف آموزشی بلند‌مدت را به تصویب رسانده است که عبارت‌اند ‌از:
· توسعة همه‌جانبة فردی که در نتیجه آن، همة افراد به شهروندانی وظیفه‌شناس و مفید برای مشارکت مداوم برای توسعة کشور، تبدیل خواهند شد؛
· ارائة آموزش جهانی اولیه، ازطریق راه‌های رسمی و غیر‌رسمی برای بهبود سطح استاندارد زندگی و مبارزه با مشکلات جدی سوادآموزی، سلامت و بهداشت عمومی (ویروس اچ.آی.وی و ایدز، میزان جمعیت، خانواده)، تولید مواد غذایی و حفاظت؛
· پویاسازی، حفظ و نگهداری و ترویج میراث فرهنگی و تقویت سیاست‌های ملی وحدت و یکپارچه‌سازی؛
· حصول اطمینان از تمرکززدایی توزیع خدمات و امکانات آموزشی، مانند توزیع عادلانة فرصت‌های آموزشی در همة ایالت‌ها؛
· و فراهم ساختن راه‌های دسترسی، و افزایش کیفیت برنامه‌های آموزشی در همة سطوح آموزشی و خدمات برای همة شهروندان (International Bureau of Education, 2011).

ساختار نظام آموزشی
ساختار نظام آموزش در لیبریا شامل: کودکستان، پیش‌دبستانی (پایة تحصیلی 3-1)، دوره ابتدایی (پایة تحصیلی 6-4)، دورة میانی شامل دبیرستان مقدماتی (پایة تحصیلی 9-7)، و دبیرستان پیشرفته (پایة تحصیلی 12-10) و آموزش‌ عالی (پایة تحصیلی 19-13) می‌شود. آموزش پیش‌دبستانی کودکان 2 تا 6 سال را در‌بر ‌می‌گیرد و سه سال طول می‌کشد. پیش‌دبستانی یا به‌عبارتی‌دیگر، بخش آموزش و مراقبت‌های اولیه دوران کودکی، بعد از بحران داخلی به‌تدریج بهبود یافته است.
آموزش ابتدایی در لیبریا کودکان 6 تا 11 سال را دربر می‌گیرد و شش‌سال طول می‌کشد. بخش آموزش ابتدایی، بعد از پایان جنگ‌های داخلی، کاملاً بازسازی شده است. برگزاری آزمون دانش‌آموختگی در پایان پایة تحصیلی ششم در 1970م منسوخ شده بود، اما طرح‌هایی برای احیای آن در دست اجراست.
آموزش دورة میانی 6 سال است و به دو دورة سه‌ساله تقسیم می‌شود: دبیرستان مقدماتی (پایة تحصیلی 9-7) و آموزش دبیرستان پیشرفته (پایة تحصیلی 12-10). در پایان پایة تحصیلی 9، دانش‌آموزان باید در آزمونی که شورای آزمون‌های غرب افریقا برگزار می‌کند، شرکت کنند. دانش‌آموزان واجد شرایط پس از موفقیت در این آزمون، وارد دورة دبیرستان پیشرفته می‌شوند. مدرک آزمون شورای آزمون‌های غرب افریقا بالاترین مدرک در سطح آموزش میانی است. داشتن این مدرک برای پذیرش در مؤسسات آموزشی لازم است.
آموزش‌ عالی در دانشکده‌های بازرگانی و مؤسسات عمومی، دانشکده‌های علوم تربیتی، دانشگاه‌ها، مؤسسات فنی‌وحرفه‌ای و پلی‌تکنیک‌ها ارائه می‌شود. در سطح دانشگاه، گذراندن دوره‌های نُه‌ماهه تا یک‌ساله، منجر ‌به دریافت گواهی‌نامه می‌شود؛ درحالی‌که با گذراندن دوره‌های آموزشی کامل دو یا سه‌ساله، مدرک دیپلم داده می‌شود. در نظام آموزشی لیبریا، عنوان «درجة اول» معمولاً به مفهوم کارشناسی است. برنامه‌های دورة کارشناسی، معمولاً چهارساله است (حقوق سه ‌سال، مهندسی و زمین‌شناسی پنج سال). عنوان «درجة دوم» معمولاً به مفهوم کارشناسی‌ ارشد است که به دریافت مدرک کارشناسی‌ ارشد علوم می‌انجامد. به‌طورکلی دو نوع کارشناسی‌ ارشد وجود دارد: مدارک حرفه‌ای و مدارک پژوهشی بنا به رشته تحصیلی، مدارک حرفه‌ای ممکن است نام‌های متفاوتی داشته باشند. مدارک پژوهشی همه تحت نام کارشناسی‌ ارشد علوم، ارائه می‌شوند. مدارک حرفه‌ای معمولاً دورة یکساله دارند، اما مدارک پژوهشی دوساله هستند. دانشجویان، سال اول را بیشتر با کلاس‌ها و سال دوم را با پژوهش می‌گذرانند. در پزشکی، مدرک دکترای تخصصی، بعد از گذراندن هفت سال تحصیل داده می‌شود. یک‌سال تحصیلی در دانشگاه‌ها شامل 180 روز آموزش در دو نیمسال است. سال تحصیلی دانشگاهی دو نیمسال دارد (سپتامبر- دسامبر؛ فوریه- مه / ژوئن)، هر نیمسال شانزده هفته را شامل می‌شود (Internation Bureau of Education, 2011).
دانشگاه لیبریا، تنها مؤسسه‌ای است که دوره‌های تحصیلات تکمیلی برگزار می‌کند. در این دانشگاه دوره‌های دوساله، در برنامه‌ریزی منطقه‌ای و علوم سیاسی که به مدرک کارشناسی‌ ارشد می‌انجامند و نیز دکترایِ طب که قدیم‌ترین دورة دانشگاهی در لیبریاست، دایر هستند. کالج پزشکی دانشگاه لیبریا در 1968م با نام کالج پزشکی مونروویا تورنیو تأسیس شد، که سرمایه‌گذاری مشترک بین دولت لیبریا، واتیکان و دولت ایتالیاست که وابسته به دانشکدة پزشکی و جراحی دانشگاه تورین ایتالیا بود. در سال 1970، دولت لیبریا همة مسئولیت‌های هدایت این کالج را به‌ عهده گرفت و آن را با نام کالج پزشکی اِی.ام. دوگلیوتی با دانشگاه لیبریا ادغام کرد. برای پذیرش در کالج پزشکی ای.ام. دوگلیوتی لازم است داوطلبان با موفقیت دورة کوتاه‌مدت سه‌سالة آمادگی برای ورود به رشتة پزشکی را در یک مدرسة ‌عالی به رسمیت شناخته‌شده یا دانشگاه بگذرانند و یا مدرک کارشناسی در علوم یا رشته‌های وابسته داشته باشند. مدت زمان تحصیل در رشتة پزشکی پنج سال و دکترای تخصصی هفت سال است. در لیبریا، دو نوع مؤسسة آموزش‌ عالی، عمومی و خصوصی وجود دارد. مؤسسات عمومی را دولت تأسیس و 70% از بودجة سالانة آنها را فراهم می‌کند. درحالی‌که مؤسسات خصوصی، به‌وسیلة اشخاص یا نهادی غیرعمومی سازماندهی شده‌اند. بخشی از درآمد این مؤسسات را نیز دولت با پرداخت یارانه یا با بورس کردن دانشجویان فراهم می‌کند. اما آنها عمدتاً به شهریة دانشجویان، کمک مالی و هدایا وابسته‌اند (Unesco, 1996).
از میان دو دانشگاه عمومی لیبریا، دانشگاه لیبریا که در سال 1862 گشایش یافته است، بزرگ‌ترین و قدیم‌ترین مؤسسه عمومی آموزش‌ عالی است. 95% هزینة آن از بودجة ‌‌سالیانة ‌دولت، حدود 3% از شهریة دانشجویان و 2% باقی‌مانده از سایر منابع، مانند کمک‌های مالی، هدایا، اجاره و محصولات کشاورزی، تأمین می‌شود. دانشگاه فنی عمومی ویلیام و.س. تابمن- که در 1978م در ایالت هارچرِ مریلند تأسیس شد- تنها بخش کوچکی از هزینه‌های خود را از‌طریق شهریة دانشجویان و محصولات کشاورزی، تأمین می‌کند و تقریباً 98% هزینه‌های آن از بودجة دولت فراهم می‌شود؛ همچنین دولت دو مرکز تربیت آموزشگر دایر کرده است. مراکز تربیت آموزشگر زورزور و کاکاتا برنامه‌های دوساله برای دورة ابتدایی و دبیر برای دورة دبیرستان برگزار می‌کنند. آنها 98% از هزینه‌های خود را از دولت و 2% را از شهریة دانشجویان دریافت می‌کنند. درحال‌حاضر، قدیم‌ترین مؤسسة خصوصی کالج دانشگاه کاتینگتون در سوآکوکو در ایالت بونگ است که در 1889م تأسیس شده است. این کالج، بخش عمدة بودجة خود را از دولت دریافت می‌کند. مؤسسات خصوصی آموزش‌ عالی، به هدایای کلیساها یا هیئت‌های مذهبی خارجی و یا شهریة دانشجویی وابسته‌اند (Unesco, 1996).
دیگر مؤسسات و دانشگاه‌های خصوصی آموزش‌ عالی در لیبریا کالج دانشگاه سن کلمنت، کالج دانشگاه افریکن بیبل، دانشگاه متدیست کلیسای اسقفی افریقا، دانشگاه متدیست کلیسای اسقفی زیون افریقا، پلی تکنیک استلا ماریا، دانشگاه متدیست متحد، و دانشگاه منتظران مسیح غرب افریقا هستند. گراند باسا، ترینیتی بیبل، و لوفا کانتی از کالج‌های محلی لیبریا به‌شمار می‌روند (allAfrica, 2019).
دانشگاه لیبریا در رأس هرم طبقه‌بندی‌شدة آموزش‌ عالی در لیبریا قرار دارد. این دانشگاه، تنها مؤسسه‌ای است که مدرک دکتری (در پزشکی) و دوره‌های کارشناسی‌ ارشد (در برنامه‌ریزی منطقه‌ای و علوم سیاسی) ارائه می‌کند؛ به‌علاوه، در 26 رشته مدارک کارشناسی می‌دهد: ‌انگلیسی، فرانسه، جغرافیا، تاریخ، روابط عمومی، علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، آموزش عمومی، آموزش ابتدایی، کشاورزی، جنگل‌بانی، علوم و صنایع، چوب و فنّاوری، حسابداری، اقتصاد، مدیریت، مدیریت دولتی، زیست‌شناسی، شیمی، ریاضیات، فیزیک، مهندسی عمران، مهندسی برق، مهندسی معدن، زمین‌شناسی، حقوق و توسعة خانه و جامعه؛ همچنین این دانشگاه دورة دوسالة کاردانی کتابداری و دورة‌ یک‌سالة گواهی‌نامة روابط عمومی ارائه می‌کند.
کالج دانشگاه خصوصی سن کلمنت، که در سال 2010 گشایش یافته است آمادگی خود را برای برگزاری دوره‌های مهندسی صنعت نفت، مهندسی معدن و فنّاوری استخراج در 2014م اعلام کرده است. دانشگاه لیبریا و کالج دانشگاه سن کلمنت دوره‌های آنلاین برگزار می‌کنند (Morris, 2014).

در رتبة بعد مؤسساتی قرار دارند که درجة کارشناسی اعطا می‌کنند. از بین آنها، کالج دانشگاه کاتینگتون در 15 رشته مدرک تحصیلی می‌دهد که 11 رشته از آنها را دانشگاه لیبریا نیز ارائه می‌کند. دانشگاه عمومی ویلیام و.س.تابمن در ابتدا مدرک کاردانی در رشته‌های کشاورزی، مهندسی عمران، مهندسی برق، الکترونیک و مهندسی مکانیک ارائه می‌کرد، از سال 1990 این دانشگاه، مدرک کارشناسی در رشته‌های نامبرده ارائه می‌کند؛ سپس، ازنظر دورة برنامه، مؤسساتی هستند که دوره‌های آموزشی دو تا سه‌سالة بعد از دبیرستان برگزار می‌کنند. مؤسسة ملی فنون پزشکی تابمن که در 1945م تأسیس شد دوره‌های آموزشی سه‌ساله پرستاری حرفه‌ای، دستیار پزشکی و فن‌ورز علوم آزمایشگاهی برگزار می‌کند. این مؤسسه دوره‌های دوسالة مامایی و پرستاری حرفه‌ای نیز برگزار می‌کند. سه دانشسرای مقدماتی نیز وجود دارند که دوره‌های دوسالة کاردانی فنی در رشته‌های تجارت و منشی‌گری ارائه می‌کنند.

اما مؤسسات پژوهشی آموزش‌ عالی در این کشور وجود ندارند. گرچه کارهای پژوهشی در دانشکده‌های دانشگاه لیبریا و کالج دانشگاه کاتینگتون، درصورتی‌که زمان و منابع اجازه دهد، انجام می‌شود. برای پذیرش در دوره‌های آموزشی سه‌ساله در لیبریا، داشتن مدرک دیپلم دبیرستان و موفقیت در امتحانات ملی ورودی لیبریا ضروری است. این امتحانات را شورای آزمون‌های غرب افریقا برگزار می‌کند و هر مؤسسه براساس استانداردها و معیارهای خود، دانشجو می‌پذیرد (Unesco, 1996).
داده‌‌های آماری روزآمد مربوط به نظام آموزش عالی

درباره لیبریا، داده‌های آماری قابل اعتماد در بخش آموزش، تنها پس از سال 2007 موجود است؛ بنابراین دستیابی به داده‌های آماری دقیق در بعضی موارد، دشوار است. براساس آمار جمعیت‌شناسی و بررسی سلامت، یک‌سوم جمعیت هیچ آموزشی ندیده‌اند، 32% تنها در سطح تحصیلات ابتدایی، 32% در سطح آموزش میانی و تنها 1/4% در سطح آموزش‌ عالی تحصیل کرده‌اند (سرشماری 2007م). نرخ سواد در لیبریا 8/60% (8/64% مردان و 8/56% زنان) است. بعد از پایان جنگ داخلی در لیبریا، ثبت‌نام در سطح آموزش‌ عالی رشد چشمگیری داشته است؛ برای مثال ثبت‌نام در دانشگاه لیبریا از 4000 دانشجو در سال 1995 به 15000 دانشجو در سال 2007 افزایش یافت و تعداد مؤسسات آموزش‌ عالی از 3 مؤسسه به 26 مؤسسه افزایش داشته است. برای توسعه بخش آموزش‌ عالی، دولت برنامه‌های بلندمدت و میان‌مدت در دست اجرا دارد. ازجمله طرح‌های در دست اجرا برای بخش آموزش لیبریا، «برنامه بخش آموزش» است. پشتیبان‌های این طرح به بررسی راهکارهای عملی برای توسعة آموزش در بازة زمانی 2020-2010م می‌پردازند (Ministry of Education, 2010).
جدول 1 برآوردهای طرح پیشنهادی بلندمدت قابل اجرا برای بخش آموزش‌ عالی را تا سال 2019 نشان می‌دهد. مجموعة هزینه‌های جاری، به‌صورت سالانه باتوجه‌به داده‌های آماری صندوق بین‌المللی پول، برای تولید ناخالص داخلی و درآمد داخلی کشور ارائه شده‌اند. به‌طور متوسط کودکان لیبریایی 10سال آموزش می‌بینند (11 سال برای پسران و 8 سال برای دختران). نسبت دانش‌آموز به آموزشگر 13 به 1 است (Ministry of Education, 2010).
در جدول‌های 2 و 3 نرخ خالص ثبت‌نام و نرخ رشد ثبت‌نام در دوره‌های مختلف تحصیلی نشان داده شده‌اند. براساس معیارهای ابتکار مسیر سریع (آموزش برای همه)، در سطح آموزش ابتدایی، هزینة عمومی آموزش، به‌مثابة سهمی از تولید ناخالص داخلی، 6/3- 8/2% است، براساس برآوردهای «برنامة بخش آموزش»، تولید ناخالص داخلی در 2015م، با افزایش 9/4% برنامه‌ریزی شده است. در دوره نخست میانی (پایة تحصیلی 7)، نرخ دسترسی به آموزش در 2010م، 52% بوده است و پیش‌بینی می‌شود در صورت ساخت بیشتر















مدارس و آموزش آموزشگران در سال 2015 به 72% افزایش یابد؛ همچنین پیش‌بینی می‌شود نرخ ثبت‌نام دختران در این دوره تحصیلی از 82% در سال 2010 به 89% در سال 2015 برسد. باتوجه‌به ساخت بیشتر مدارس و آموزش آموزشگران، پیش‌بینی می‌شود در دوره دوم میانی نیز نرخ دسترسی از 32% در 2010م به 49% در سال 2015 برسد (The Global Partnership for Education, 2010).

جدول 4. نرخ رشد و ثبت‌نام خالص در دوره‌های تحصیلی
(2008-2007م)





دوره تحصیلی


نرخ رشد ثبت‌نام


نرخ خالص ثبت‌نام




پیش‌‌دبستانی


103%


38%




ابتدایی


94%


35%




ابتدایی+ برنامة یادگیری شتاب


108%







دبیرستان مقدماتی


43%


5%




دبیرستان پیشرفته


24%


5%




میانی


33%


5%





(Ministry of Education, 2010)














جدول 4 نرخ رشد و ثبت‌نام خالص در دوره‌های تحصیلی و نیز کاهش ثبت‌نام در سطح دبیرستان پیشرفته را نشان ‌می‌دهد. این کاهش و تفاوت ثبت‌نام بین دو دوره تحصیلی نخست و دوم میانی چشمگیر است. این واقعیت که نرخ خالص ثبت‌نام 5% است، در‌حالی‌که نرخ رشد ثبت‌نام 24% می‌باشد، نشان‌دهنده آن است که بسیاری از دانش‌آموزان دوره دوم میانی دبیرستان پیشرفته (حدود 76% )، بالاتر از سن رسمی 15 تا 17 سال هستند. انتظار می‌رود با دستیابی به استانداردهای جهانی آموزش، ثبت‌نام در این سطح افزایش یابد (Ministry of Education, 2010).

مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی

سرآغاز آموزش‌ عالی در لیبریا، به گشایش کالج لیبریا در 1862م باز می‌گردد که مؤسسه‌ای غیرعمومی و امریکایی، آن را بسان هدیه‌ای برای آموزش‌ عالی در لیبریا پی نهاد. این امر 15 سال بعد از اعلام استقلال کشور از انجمن امریکایی مهاجر‌نشین و 40 سال بعد از تشکیل لیبریا در 1822م انجام شد. در 1879م، دولت لیبریا همة مسئولیت‌های ادارة کالج لیبریا را به عهده گرفت و این امر، با تشکیل و جانشین‌سازی آن، با دانشگاه لیبریا ادامه یافته است. در سال‌های بعد، گروه‌های مذهبی هفت‌گانه و دولت یک مؤسسة آموزش‌ عالی دیگر را پی نهادند (Boston College, 2007).

برنامه‌های بخش آموزش لیبریا در دهة 1980 تا زمان جنگ‌های داخلی (2003-1989م) ادامه یافت. این بحران، منجر به نابودی همة زیرساخت‌های آموزشی شد. آموزش‌ عالی لیبریا در دهة 2010-1990، دوره‌ای انتقالی را پشت سر گذاشته است. در سال‌های اخیر، دولت به بازسازی و احیای این بخش از آموزش پرداخته است. بعد از پایان بحران داخلی در سال 2003، دولت اقدام به بازگشایی دانشگاه‌ها، کالج‌ها و دیگر مؤسسات آموزش‌ عالی کرده است (The Liberian Participants, 2010).
در لیبریا هیچ نهادی وجود ندارد که فعالیت‌های آموزش‌ عالی را در سطوح ملی، هماهنگ کند. از جنبة حقوقی، وزارت آموزش در قبال آموزش، از سطح پیش‌دبستانی تا آخر تحصیلات میانی مسئول است و به‌وسیلة وزیر آموزش و با همکاری سه معاون اداره می‌شود. براساس قانون آموزش (2002م)، وزارت آموزش، ساختار مدیریتی غیر‌متمرکزی دارد و 15 دفتر آموزش ایالتی در هر ایالت دارد؛ بنابراین، هر مؤسسة آموزش‌ عالی، به‌جز دو مرکز تربیت آموزشگر روستایی که در وزارتخانه برای تربیت آموزشگر پی نهاده شده است، معیارها و ضوابط خود را تعیین می‌کند. مراجع قانونی مدارک ارائه‌شده از طرف این مؤسسات را تأیید می‌کنند. هر مؤسسه، هیئت‌امنا یا هیئت‌مدیرة جداگانه‌ای دارد که معمولاً هم وزیر آموزش عضو غیررسمی همة آنهاست.
بیشتر مدارس لیبریا را کلیساها یا هیئت‌های مسیحی اداره می‌کنند که مشتمل‌بر کلیساهای کاتولیک، متدیست و اسقفی هستند. بقیه را دولت تحت نظارت نظام تحصیلی تعاونی مونروویا اداره می‌کند. بیشتر مدارس در ناحیة مونروویا تأسیس شده‌اند. علت این امر نبودن جاده‌های مناسب در این کشور است. هیئت‌های مذهبی مسیحی، مدارس خود را در سایر نقاط کشور نیز دایر کرده‌اند تا توده‌های دانشجو، آسان‌تر به آموزش دسترسی داشته باشند. بیشتر دانشجویان، تنها توانایی مالی تحصیل در مدارس و دانشگاه‌های عمومی را دارند؛ زیرا شهریه‌ها در بخش خصوصی بالاست. بیشتر مدارس ازنظر امکانات و شمار آموزشگران خوب فقیرند. برخلاف مدارس عمومی، مدارس خصوصی یا مدارس هیئت‌های مذهبی آموزش بهتری به دانش‌آموزان می‌دهند. از بحران داخلی به بعد، افزایش کمی در تعداد کالج‌های دوساله و دانشگاه‌ها در کشور وجود داشته است. دانشگاه‌های عمومی، شعبه‌هایی در نقاط دیگر کشور بازگشایی کرده است تا پاسخ‌گوی دانشجویان مشتاق تحصیل در دانشگاه باشند (Boston College, 2007).
مشکل جدی که آموزش‌ عالی با آن روبه‌رو است، کاهش فرصت‌های شغلی برای دانش‌آموختگان مؤسسات آموزش‌ عالی است که نتیجة آن، فروکاهش فعالیت‌های اقتصادی در سطح ملی است. ضعف اقتصادی به‌علت جنگ‌های داخلی، همچنین باعث ایجاد مشکلات اساسی، همراه با کاهش منابع تدریس و قابلیت‌های اعضای هیئت‌علمی مشتاق، امکانات نامناسب حمل‌‌و‌نقل برای دانشجویان و استادان، نداشتن آب و برق و سایر امکانات اولیه، فقر نظام‌های ارتباطی و عدم حمایت از پژوهش می‌شود. براساس آمار سازمان جهانی کار در سال 2014، به‌طور متوسط بیش از 50% از دانش‌آموختگان مشغول به کار، دچار فقرند.
اکنون 8 دانشگاه خصوصی گشوده شده‌اند. 5 کالج خصوصی نیز دایر است که کلیسای کاتولیک و کلیسای اسقفی آنها را اداره می‌کنند. درحال‌حاضر، موضوع سازندگی و پیشرفت، در برنامة آموزشی دانشگاه لیبریا و نیز دیگر مؤسسة آموزش‌ عالی، کالج دانشگاه کاتینگتون، مورد توجه قرار گرفته است و باتوجه‌به موضوع تخصصی شدن، برنامة آموزشی سطوح مختلف با پژوهش عملی، هماهنگ شده است. این امر بیانگر حرکت به‌سمت توسعه است و پژوهش‌ها در ارتباط با محیط و تجربة لیبریایی‌ها انجام می‌شوند.
جدای از دو مؤسسة عمومی، یعنی دانشگاه لیبریا و دانشگاه فنی ویلیام و.س. تابمن، آموزش‌ عالی در لیبریا را مؤسسات مسیحی فراهم آورده‌اند. قدیم‌ترین و بزرگ‌ترین آنها، کالج دانشگاه کاتینگتون، در سال 1889، به‌وسیلة کلیسای اسقفی امریکا گشایش یافت. درحال‌حاضر دانشگاه کاتینگتون زیر نظر مستقیم اسقف‌نشین لیبریا قرار دارد و اسقف، رئیس هیئت‌مدیرة این دانشگاه است. همة مؤسسات مذهبی نیز در کنترل هیئت‌امنای مستقل‌اند. ریاست هر مؤسسه، برعهدة یکی از اعضای اجرایی هیئت‌امناست. وزیر آموزش، اغلب عضو هیئت‌مدیرة مؤسسات خصوصی آموزش‌ عالی است، اگرچه اساسنامه‌ها به آنان اجازه می‌دهد که مستقل از وزارت آموزش عمل کنند. معمولاً وزیر با شرکت در جلسه‌های هیئت‌مدیره، به تهیة خط‌مشی‌ها کمک می‌کند.
به آموزش‌ عالی، شاید به‌علت جنگ‌های داخلی و بی‌برنامگی، به‌منزلة بخشی مهم، در طرح‌های ملی دولت توجه نشده است. هرچند که دانشگاه لیبریا، در جایگاه مؤسسه‌ای عمومی، در برنامة دوم توسعة‌ اقتصادی- اجتماعی ازنظر گسترش فیزیکی، کارکنان آموزشی و نیازهای سالانه سازماندهی شده و در بودجة دولتی توجه لازم به آن شده است. اولویت ملی در کشاورزی باتوجه‌به برنامة «انقلاب سبز» دولت به همة دانشجویان کالج کشاورزی و جنگل‌داری دانشگاه لیبریا امکان داد از بورس آموزش رایگان استفاده کنند.
همگی مؤسسات آموزش‌ عالی، اساساً ساختار مدیریتی مشابه دارند. در اساسنامه‌های آنها، هیئت‌امنا و هیئت‌رئیسه به‌مثابة نهادهای سیاست‌گذار منظور شده است. به‌استثنای دو مؤسسة ‌عمومی (دانشگاه لیبریا و دانشگاه فنی ویلیام و.س. تابمن)، رئیس مؤسسه، در حکم مقام اصلی اجرایی، از طرف هیئت‌مدیره انتخاب می‌شود. درباره مؤسسات عمومی، هیئت‌مدیره رئیس مؤسسه را پیشنهاد می‌کند و رئیس‌جمهور لیبریا وی را منصوب می‌کند. رؤسای دانشگاه لیبریا، کالج دانشگاه کاتینگتون، دانشگاه فنی ویلیام و. س. تابمن، کالج علمیة ‌سنت‌پل و کالج مسیحیان متدیست افریقا از همکاری دو مدیر ارشد مسئول امور علمی و اجرایی برخوردارند. این مدیران نیز معمولاً به همان روش تعیین رئیس مؤسسه انتخاب می‌شوند (Unesco, 1996).
دانشگاه لیبریا تنها مؤسسة آموزش‌ عالی با شورای اجرایی است. این شورا از رؤسای دانشکده‌ها، هماهنگ‌کننده‌ها و سرپرستان برنامه‌های علمی، مدیران واحدهای اداری، سه عضو هیئت‌علمی و دو نفر از نمایندگان دانشجویی تشکیل شده است. این شورا در کنار هیئت‌امنا، مسئول سیاست‌گذاری امور اداری و مالی است. واحد اصلی سازمان آموزشی بخش یا گروه تدریس است که مسئولیت رئیس آن سازماندهی گروه آموزشی و سایر امور، تهیة برنامه‌های درسی، پیشنهاد فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای گروه و نظارت بر فعالیت‌های کارکنان و مسائل رفاهی آنهاست. گزینش اعضای هیئت‌علمی در همة مؤسسات دانشگاهی، مانند هم است. درخواست و سابقة کار و تدریس متقاضی برای مدیر گروه یا بخش و یا رئیس دانشکده ارسال می‌شود. این مدارک، پس از بررسی در گروه آموزشی دانشکده، برای هیئت‌مدیره ارسال می‌شوند. در دانشگاه لیبریا رئیس دانشکده مدارک را به کمیتة هماهنگی علمی دانشکده می‌فرستد و مرتبة متقاضی در هیئت‌علمی تعیین می‌شود؛ سپس مدارک برای انتصاب متقاضی ازطریق رئیس دانشکده به هیئت‌مدیره فرستاده می‌شود (Unesco, 1996).
ساختار رتبه‌های علمی در دانشگاه لیبریا به‌این‌صورت است:
الف) استاد: که باید دکترای پزشکی، دکترای حقوق، دکترای علوم قضایی، کارشناسی‌ ارشد هنر و ادبیات، کارشناسی‌ ارشد علوم، کارشناسی حقوق یا معادل آنها را داشته باشد. برای دارندگان مدرک دکتری، ده سال سابقة تدریس در سطح دانشگاه و تعدادی آثار منتشرشده و برای سایرین، پانزده سال سابقة تدریس دانشگاهی و تعداد آثار منتشرشده لازم است تا به درجة استادی برسند.
ب) دانشیار: باید دکترای پزشکی، دکترای علوم قضایی، کارشناسی‌ ارشد حقوق، کارشناسی‌ ارشد هنر و ادبیات، کارشناسی‌ ارشد علوم، کارشناسی حقوق یا معادل آنها و تألیفاتی چاپ‌شده داشته باشد. برای دارندگان مدرک دکتری، پنج سال پیشینة تدریس در دانشگاه، ضروری است و دارندگان سایر مدارک باید ده سال سابقة تدریس داشته باشند.
ج) استادیار: برای این رتبه دکترای پزشکی و کارشناسی‌ ارشد حقوق یا معادل آنها ضرورت دارد. سایران باید مدرک کارشناسی‌ ارشد هنر و ادبیات، کارشناسی‌ ارشد علوم و کارشناسی‌ ارشد حقوق و پنج سال سابقة تدریس و تعدادی آثار منتشرشده داشته باشند.
د) مربی: برای به‌دست آوردن این رتبه، مدارک کارشناسی‌ ارشد هنر و ادبیات، کارشناسی‌ ارشد علوم، کارشناسی‌ ارشد حقوق یا معادل آنها لازم است.
ﻫ) دستیار پژوهشی: هر فرد دانشگاهی که صرفاً به پژوهش می‌پردازد.
و) دستیار آموزشی: دارندگان مدرک کارشناسی یا معادل آن.
دانشگاه لیبریا تنها مؤسسه‌ای است که گروه علمی سازماندهی‌شده دارد. گروه علمی دانشگاه لیبریا در سال 1972 گشایش یافت. از هدف‌های این گروه ایجاد همکنشی اجتماعی بین اعضا و تلاش برای دستیابی به استانداردهای علمی
است و ازنظر ایجاد هماهنگی رتبه‌ها و میزان حقوق و
نظام ارتقای اعضای هیئت‌علمی راهگشا بوده است. دانشگاه لیبریا 331 عضو هیئت‌علمی (304 مرد و 27 زن) دارد (www.universityliberia.org).
توزیع دانشجویان در سه رشتة علوم پایه، علوم انسانی و علوم اجتماعی نشان‌هندة برتری و اولویت علوم اجتماعی، به‌ویژه رشته‌های تجارت و اقتصاد، در مقایسه با علوم طبیعی و علوم انسانی است. این موضوع، به‌ویژه در دانشگاه لیبریا، که رشته‌های تخصصی علمی ازجمله مهندسی، پزشکی و کشاورزی ارائه می‌کند، چشمگیر است. در کالج دانشگاه کاتینگتون، بیشتر دانشجویان دختر، جذب رشتة پرستاری می‌شوند.
ازسوی‌دیگر، در سطح مؤسساتی که دوره‌های آموزشی چهارساله دارند، افزایش شمار دانش‌آموختگان عمدتاً از دانشگاه لیبریا و کالج دانشگاه کاتینگتون بوده است. مقایسة ‌جنسیت، پدیده‌ای عمومی است. نسبت دانشجویان دختر به پسر، از مؤسسه‌ای به مؤسسه‌ای دیگر متفاوت است. بنابر داده‌های آماری، در میان دانشجویان ثبت‌نام‌شده در دانشگاه لیبریا 77%، در کالج دانشگاه کاتینگتون 70%، در حوزة علمیة باپتیست لیبریا و کالج انجمن‌های مسیحی لیبریا 85%، و در حوزة علمیة سنت‌پل 100% پسر هستند. در مؤسسات آموزشی دارای دوره‌های دو و سه‌ساله نیز 94% از دانشجویان ثبت‌نامی دانشگاه فنی تابمن پسر هستند؛ همچنین در مؤسسة ملی پزشکی تابمن 42%، در مؤسسة فنی آرتور بارکلی 54%، در کالج جونیور از غرب افریقا 50% و در کالج مسیحیان متدیست 63% پسر هستند. بیشتر مؤسسات دانشگاهی به دانشجویان خود اجازة سازماندهی گروه‌های رهبری دانشجویی را می‌دهند. این گروه‌ها شامل نمایندگان دانشجویان منتخب رشته‌های مختلف (یا دانشکده‌های در سطح دانشگاه لیبریا) یا احزاب سیاسی دانشجویی‌اند. گروه‌های دانشجویی، معمولاً نقش واسطة بین دانشجویان و مرکز مدیریت را به عهده دارند؛ نظرهای دانشجویان را برای بررسی، تأیید یا اجرا و به مدیریت منتقل و معرفی می‌کنند؛ همچنین ازنظر هماهنگی و رهبری فعالیت‌های دانشجویی، با مدیریت همکاری دارند (Boston College, 2007).

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

طبق قانون آموزش‌، دولت موظف به تأمین مالی آموزش عمومی است. گذشته از قوانین، در هر ایالت 2000 هکتار زمین دولتی وجود دارد که دست‌کم 25% از حق امتیاز آن، باید صرف پشتیبانی از مدارس عمومی شود. پی نهادن صندوق آموزش و سلامت برای فراهم ساختن منابع مالی مؤسسات آموزشی و امکانات بهداشتی، همچنین دریافت مالیات سالیانه از شهروندان لیبریایی و مهاجران خارجی بالای 21 سال، برای این کار پیش‌بینی شده است (International Bureau of Education, 2011).
برآورد هزینه‌های کل بخش آموزش در بازة زمانی 2010- 2015، براساس آمار بانک جهانی، همراه با جزئیات در جدول 5 آورده شده است (The Global Partnership for Education, 2010).
ازنظر منابع مالی، دولت، همانند دهه‌های پیش از جنگ، بودجة آموزش‌ عالی را تأمین نمی‌کند. دولت یارانه‌هایی به مؤسسات خصوصی و وابسته به کلیسا می‌دهد که دوره‌های آموزش پس از دبیرستان دارند؛ همچنین به دانشجویان این مؤسسات برای تهیة کتاب‌های درسی کمک مالی می‌شود. کمک دانشجویان و والدین به مؤسسات آموزش‌ عالی حدود 10% از بودجة آنها را- حتی در سال‌های پس از جنگ- تشکیل داده است (allAfrica, 2014).
منابع مالی خارجی توسعة آموزش در لیبریا، ازسوی اتحادیه اروپا، آژانس ایالات متحده برای توسعة بین‌المللی، بانک جهانی، یونیسف، یونسکو، برنامة جهانی غذا، شبکة بنیاد سوروس، و نیز بسیاری از سازمان‌های غیرعمومی بین‌المللی فراهم می‌شود. بنابر داده‌‌های آماری، کمک‌های مالی این مؤسسات در سال‌های 2013- 2010، میانگین 35 میلیون دلار در سال (کمتر از 10% از هزینة عمومی) بوده است. به‌علت نبود مدیریت مالی کارآمد، بیشتر کمک‌های مالی ارائه‌شده، صرف هزینه‌هایی غیر از آموزش می‌شوند. به بخش آموزش‌ عالی، در طرح‌های سرمایه‌گذاری لیبریا اهمیت چندانی داده نشده است. طرح «برنامة بخش آموزش» برای آموزش‌ عالی لیبریا، بررسی منابع مالی مناسب و راهکارهایی برای توسعه و افزایش تعداد مؤسسات خصوصی آموزش‌ عالی است (The Global Partnership for Education, 2010).
در جدول 6 بودجة پیش‌بینی‌شده و هزینه‌های آموزش‌ عالی در «برنامة بخش آموزش» نشان داده شده است. داده‌های ارائه‌شده به‌ویژه از سال 2015 به بعد، سالانه روزآمد شده‌اند. بررسی آمارها نشان می‌دهد شکاف بودجه، در برنامة‌کوتاه‌مدت در بخش آموزش‌ عالی و پژوهش لیبریا در بازة زمانی 2012-2010م، 83/2- میلیون دلار بوده است (جدول 7)؛ همچنین پیش‌بینی‌های شکاف بودجه در برنامه‌های میان‌مدتِ برنامة بخش آموزش برای بازة زمانی 2015-2010م، در آموزش‌ عالی و پژوهش در جدول 8 آمده است (Ministry of Education, 2010).





























جدول 9، برآورد هزینه‌های نظام آموزش کشور در دوره‌های گوناگون آموزشی، برای سال‌های 2015-2010م را نشان می‌دهد. افزایش هزینه‌ها، بستگی به میزان ثبت‌نام دارد. باتوجه‌به نیاز زیاد به بازسازی زیرساخت‌ها و گسترش مدارس و مؤسسات آموزشی عمومی، متوسط هزینة توسعه در لیبریا 60 میلیون دلار در سال برای برنامه‌های کوتاه‌مدت و 65 میلیون دلار برای برنامه‌های بلند‌مدت است و لازم است بین هزینه‌های جاری و میزان سرمایه‌گذاری متناسب با اهداف برنامه، تعادل برقرار شود (The Global Partnership for Education, 2010).
درآمد داخلی بسان بخشی از تولید ناخالص داخلی 30% هزینه‌های کل آموزش را پوشش می‌دهد. لیبریا از کشورهای فقیر بسیار بدهکار به‌شمار می‌آید، به‌همین‌علت ممکن است کمک‌های مالی صندوق بین‌المللی پول به لیبریا زیر تأثیر نوسانات اقتصاد جهانی قرار گیرد. میانگین ضریب پوشش تحصیلی آموزش در لیبریا 16% است که در مقایسه با دیگر کشورهای افریقایی در سطح قابل قبولی است (Ministry of Education, 2010).
طرح میان‌مدت برای «چهارچوب‌های کلان» زیربنایی مانند تولید ناخالص داخلی، درآمد دولت لیبریا و کمک‌های مالی، که منابع اصلی آموزش هستند، جدیدترین طرح صندوق بین‌المللی پول با همکاری دیگر سرمایه‌گذاران در دسامبر 2009 به تصویب رسیده است. جدول 10 عوامل اصلی این چهارچوب‌ها را برای سال‌های 2014-2010 نشان می‌دهد. در سال‌های 2014-2010، تولید ناخالص داخلی 2/10% در سال و درآمد داخلی باتوجه‌به تولید ناخالص داخلی، حدود 30% رشد داشته است (The Global Partnership for Education, 2010).
با فرض کارآمد بودن دولت لیبریا در انجام طرح‌های عملی، دومین عامل اصلی در پیش‌فرض‌های کلان، برای هزینه‌های جاری دولت که به آموزش اختصاص داده می‌شود، افزایش 19% کمک‌های مالی در سال 2015 است. براساس اولویت‌بندی‌های «برنامة بخش آموزش» در لیبریا، سهم بزرگی از هزینة توسعه به آموزش ابتدایی اختصاص داده شده است. حدود 60% از منابع توسعة آموزش، برای تجهیز زیرساخت‌ها و حدود 30% برای کتاب‌های درسی، مطالب آموزشی و موارد همسان هزینه می‌شود و 10% باقی‌مانده به آموزش آموزشگران، افزایش ظرفیت و ایجاد هماهنگی اختصاص داده شده است. جدول 11 هزینه و منابع مالی «برنامه بخش آموزش» برای سال‌های 2012-2010 را به همراه پیش‌بینی‌های شکاف تأمین مالی (اختلاف بین پول در دسترس و پول مورد نیاز)، نشان می‌دهد. شکاف فراهم ساختن منابع مالی برای آموزش در لیبریا، 24 میلیون دلار و به عبارتی 24% از کل هزینة پیش‌بینی شده است. در صورت پر شدن شکاف فراهم ساختن منابع، کمک‌های مالی 57% از کل هزینه‌های برنامه را پوشش می‌دهد، در غیر این‌صورت به‌طور میانگین، این کمک‌ها 35% از کل هزینه‌های برنامه را پوشش می‌دهند (The Global Partnership for Education, 2010).
در جدول 12 روند تولید منابع داخلی اختصاص‌داده شده به آموزش برای سال‌های 2020-2010م نمایش داده شده است. سزاوار یادآوری است پیش‌بینی‌های طرح از سال 2015 به بعد، براساس آمار موجود صندوق بین‌المللی پول و پیش‌بینی‌های جدید ارائه شده‌اند (Ministry of Education, 2010).













افزایش شهریه دانشجویان می‌تواند از وسایل افزایش منابع مالی آموزش‌ عالی در لیبریا باشد. اما این نظریه محدودیت‌هایی در پی دارد. در مرحلة اول، این امر به درآمد خانوار‌ها بستگی دارد که برای بیشتر لیبریایی‌ها پرداخت شهریة بیشتر امکان‌پذیر نیست. هر افزایش اساسی در شهریة دانشجویان، باعث کاهش
نخبه‌گرایی در آموزش‌ عالی می‌شود؛ چراکه موجب می‌شود تنها خانواده‌های ثروتمند بتوانند فرزندان خود را به این‌گونه مؤسسات بفرستند. بنابراین، به‌نظر می‌رسد که مؤسسات آموزش‌ عالی، بایستی ازنظر درآمدها و هزینه‌ها به ارزیابی عملکرد خویش بپردازند. به‌هرحال، در آینده هزینة آموزش‌ عالی، بیش از پیش برعهدة دانشجویان خواهد بود.















برنامه‌ها و اصلاحات پیش‌رو

آموزش‌ عالی در لیبریا، با چالش‌های فراوانی ازجمله نداشتن آموزشگران کارآزموده، برنامه‌های آموزشی تاریخ مصرف گذشته، نابرابری اجتماعی و اقتصادی، نداشتن منابع انسانی کارآمد، نداشتن بودجة کافی، نبود تجهیزات فنّاوری، ضعف نظام‌های نظارتی و پایین بودن کیفیت منابع آموزشی، روبه‌رو است.
یکی از اهداف و برنامه‌های اصلی دولت، به‌ویژه در بخش آموزش‌ عالی تمرکززدایی است. کمیسیون ملی آموزش و وزارت آموزش، با همراهی انجمن مشورتی ایالت‌ها، راهکارهایی را تدوین کرده‌اند که عبارت‌اند ‌از:
· ساخت یک دانشگاه یا کالج به‌ازای هر 4 ایالت باتوجه‌به شرایط و مزایای نسبی ایالت‌ها؛
· معتبر و قابل ارزشیابی بودن دانشگاه‌ها و کالج‌ها؛
· داشتن پایة تحصیلی 12 و مدرک شورای آزمون‌های غرب افریقا، برای ورود به دانشگاه یا کالج؛
· هماهنگی برنامه‌های دانشگاه‌ها و کالج‌ها با نیازهای بازار کار؛
· برگزاری برنامه‌های تشویقی آموزش فنی‌وحرفه‌ای و برگزاری کارورزی در مؤسسات خصوصی و عمومی به‌وسیلة دانشگاه‌ها و کالج‌ها؛
· نظارت بیشتر دانشگاه‌ها و کالج‌ها در به‌کارگماری کارکنان آموزشی متخصص؛
· ایجاد برنامة نظارتی کارآمد به‌وسیلة دانشگاه‌ها و کالج‌ها، با‌توجه‌به نیازِ مبرم به استادان مجرب؛
· نظارت بیشتر کمیسیون ملی آموزش بر کیفیت و محتوای برنامه‌های دانشگاه‌ها و کالج‌ها؛
· و تشویق بیشتر زنان برای ورود به دانشگاه.
این اهداف برای دستیابی به محورهای توسعة نظام آموزشی، که در ادامه آمده است، تدوین شده‌اند. محورهای توسعة نظام آموزشی در بازة زمانی 2010-2015م در طرح «برنامة بخش آموزش» لیبریا را می‌توان چنین چکیده‌سازی کرد:
· ارتقاء سازوکارهای نظارتی برای آموزش‌ عالی؛
· بهبود راه‌های منابع مالی برای بخش آموزش‌ عالی؛
· ارتقاء سطح علمی اعضای هیئت‌علمی و استادان دانشگاه‌ها؛
· کاهش نابرابری‌ها در دسترسی به آموزش‌ عالی؛
· و اطمینان‌یابی از هماهنگی میان برنامه‌های پیشنهادی و پژوهش‌های انجام‌شده در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌ عالی، همسو با نیازهای جامعه.
از دیگر اهداف دولت، تدوین قانونی پویاتر برای نظارت بر برنامه‌های آموزش‌ عالی و اطمینان‌یابی از ارتقای کیفیت برنامه‌ها و اعتبار گواهی‌نامه‌ها و مدارک ارائه‌شده از طرف مؤسسات آموزش‌ عالی است که باعث مشارکت بیشتر دانش‌آموختگان در امر توسعه می‌شود. برای دستیابی به این هدفِ مهم لازم است ظرفیت پژوهشی دانشگاه‌ها افزایش یابد.
ازجمله دیگر راهبردهای دولت لیبریا، برای نظام آموزش‌ عالی، بالا بردن ظرفیت و توانایی کمیسیون ملی آموزش‌ عالی برای انجام بهتر مسؤلیت‌ها، افزایش فرصت‌های مطالعاتی و افزایش کیفیت و رتبه‌بندی قابلیت‌های پژوهش، دادن بورس تحصیلی به دانشجویان و حمایت از دانش‌آموختگان، افزایش بودجة آموزش‌ عالی، به‌روز رسانی و اصلاح سیاست‌های آموزش‌ عالی، آموزش ضمن خدمت کارکنان بخش آموزش و ایجاد همکنشی با دانشگاه‌های خارجی و نهادهای ملی است (Ministry of Education, 2010).
رشد مؤسسات آموزش‌ عالی در لیبریا و آمار ثبت‌نام‌ها در سال‌های گذشته، بیان‌کنندة فراوانی تقاضا برای دوره‌های تخصصی آموزش‌ عالی است، اگرچه مشکلات چالش‌برانگیزی وجود دارد که رو در روی آموزش‌ عالی قرار دارد و باعث تضعیف کارایی آن می‌شود. فقر دانشجویان سطوح پایین‌تر، باعث هرز رفت زمان و امکانات مالی اندک و توان اعضای هیئت‌علمی و کاهش شمار دانشجویان توانمند در مؤسسات آموزش‌ عالی شده است.
موضوع مهم دیگر در این ارزشیابی، هزینة سنگین وابستگی به کارکنان آموزشی مهاجر است. بنابراین، مؤسسات آموزش‌ عالی باید به توسعة راه‌هایی بپردازند که به جذب و نگهداری اعضای نخبه و کارآمد هیئت‌علمی بومی می‌انجامد که ازجمله حقوق بازنشستگی و بیمه، جزو این راه‌هاست. آموزش‌ عالی در لیبریا با مشکل غیرمالیِ نبود هماهنگی و همکاری مؤسسات نیز روبه‌رو است.

کتاب‌شناسی
جعفری، عباس. (1382). گیتاشناسی نوین کشورها. تهران: مؤسسة جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
allAfrica. (2014). Liberia: Dead Regulator - Liberia's Higher Education System in Quagmire? Retrieved from: https://allafrica.com/stories/201402280514.html
Boston College. (2007). Country Higher Education Profiles: Liberia. Retrieved from: http://www.bc.edu
Central Intelligence Agency. (2014). “Liberia”. The Word Factbook. Retrieved from: https://www.cia.gov/library/ publications/the-world-factbook/geos/pl.html
International Bureau of Education. (2011). “Liberia Arab Jamahiriya”. World Data on Education (7th ed). Jeneva: Unesco.
McColl, R. W. (2005). Encyclopedia of World Geography (3VOL). New York: Facts on File.
Ministry of Education. (2010). The Education Sector Plan of Liberia: A Commitment to Making a Difference. Retrieved from: http://planipolis.iiep.unesco.org/sites/planipolis/files/ ressources/liberia_sector_plan.pdf.
Morris, K. (2014). Internal Rivalry at NCHE. Retrieved from: https://www.liberianobserver.com/
The Global Partnership for Education. (2010). Republic of Liberia: Appraisal of the Education Sector Plan (2010-2020). Retrieved from: https://www. globalpartnership. org/content/liberia-appraisal-report
The Liberian Participants. (2010). Report on the State of Science and Technology Activities in Liberia, 1950-2010. Retrieved from: http://www.unesco.org/new/ fileadmin/ MULTIMEDIA/HQ/SC/pdf/sc_workshop_bamako-may 2010_Report_Liberia.pdf.
Unesco. (1996). World Guide to Higher Education: A Comparative Survey of System, Degrees and Qualifications (3rd ed). Retrieved from: http://unesdoc.unesco.org/ images/0010/001027/102735eb.pdf.
http://www.universityliberia.org/