پایتخت: لوکزامبورگ




نوع حکومت: مشروطة سلطنتی




زبان رسمی: فرانسوی، آلمانی، لوکزامبورگی




مساحت: 2586 کیلومترمربع




جمعیت: 537039 نفر (2013م)




تعداد دانشجویان: 6157 نفر (2013م)




تعداد اعضای هیئت‌‌علمی: 233 نفر




تولید ناخالص ملی: 93/57 میلیارد دلار (2015م)




هزینه دولت از تولید ناخالص ملی: 0/4% (2014م)




هزینه آموزش از کل هزینه دولت: 6/90% (2014م)






ویژگی‌های جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی

لوکزامبورگ ازجمله کشورهای اروپای غربی است که از شمال و شمال‌غربی با آلمان، از جنوب با فرانسه و از شرق با بلژیک هم‌مرز است. بافت جمعیتی این کشور بسیار متراکم است و بیشتر ساکنان آن را افراد کهن‌سال تشکیل می‌دهند. به‌همین‌علت میزان مرگ‌ومیر در این کشور از تعداد نوزادان بیشتر است.
دوپنجم جمعیت این کشور را بیگانگان، به‌ویژه افراد ایتالیایی‌تبار، تشکیل می‌دهند. جمعیت شهرنشین آن بیشتر در بخش جنوب‌شرقی و در حوالی شهر لوکزامبورگ سکونت گزیده‌اند.
کشاورزی در این کشور، رونق چندانی ندارد، چون شرایط طبیعی برای این کار چندان مناسب نیست. کشاورزی بسیار مکانیزه است و تولیدات عمدة آن گندم، جو، سیب‌زمینی و به‌ویژه انگور است. فعالیت اصلی مردم پرورش دام و تولید گوشت و شیر است.
درآمد اصلی لوکزامبورگ، از راه صنایع سنگین به‌دست می‌آید. کارخانجات ذوب فلزات آن، از واردات کک و سنگ آهن اداره می‌شوند؛ زیرا از منابع محلی هنوز بهره‌برداری نشده است. به‌سبب مشکلات این صنعت، به‌تازگی توجه به صنایع مکانیک و شیمی جلب شده است؛ به‌علاوه، صنایع سنتی نظیر صنایع غذایی، سرامیک‌سازی و عرق‌گیری نیز رواج دارد.
اهمیت اقتصادی لوکزامبورگ، چندان با پهناوری اندک آن همگرایی ندارد. بخش گسترده‌ای از تولیدات این کشور، به خارج صادر می‌شود. شبکة ارتباطی آن بسیار پیشرفته است. به‌ویژه که علاوه‌بر جاده و راه‌آهن، از راه‌های آبی نیز به بهترین شکل استفاده می‌شود.
پیشینة تاریخی این کشور، به سدة دهم میلادی می‌رسد. کنت سیژفروی، در 963م، این منطقة راهبردی را به تصرف درآورد و آن را لوکزامبورگ نام نهاد.
امپراتوری لوکزامبورگ در 1437م از هم پاشید. در 1443م، این کشور به دست دوکِ بورگنی افتاد و تا سدة نوزدهم میلادی زیر حاکمیت هلندی‌ها بود.
از 1814- 1795م، این کشور بخشی از فرانسه به‌شمار می‌آمد و در 1867م، استقلال خود را به‌دست آورد. طی جنگ جهانی اول، به تصرف آلمانی‌ها درآمد. بعد از جنگ جهانی دوم‌- درحالی‌که جزئی از حکومت رایش سوم به‌شمار می‌آمد- دوشة بزرگ بی‌طرفی خود را به کنار گذاشت و به عضویت سازمان ملل و دیگر سازمان‌های اروپایی و بین‌المللی درآمد.

اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

بنابر قانون اساسی لوکزامبورگ، آموزش پایه در این کشور اجباری و رایگان است. آموزش رایگان و اجباری، دربرگیرندة همة شهروندان از 15-4 سال و شامل دو سال آموزش پیش‌دبستانی و نُه سال پس از آن است.
باتوجه‌به نبود ساختار دانشگاهی در لوکزامبورگ، همة شهروندان آن می‌توانند دوره‌های عالی آموزشی را در داخل یا دانشگاه‌های خارج از کشور به انتخاب خود دنبال کنند. البته قانون استثنائاتی برای برخی مشاغل و حرفه‌ها در نظر گرفته است.
طی سال‌های 1998-1990، اصلاحاتی در دوره‌های گوناگون آموزشی اجرا شد تا برنامه‌های تحصیلی و آموزش حرفه‌ای، هم‌خوانی بیشتری با بازار کار داشته باشند. در دوره‌های آموزش میانی عمومی، اصلاحات به‌گونه‌ای انجام گرفت که برنامه‌ها بتوانند با چالش‌های فراگیرة دانش روبه‌رو شوند. طرح جدیدی نیز، از 1986م، برای دوره‌های ابتدایی در دست مطالعه است. فنّاوری اطلاعات و ارتباطات نیز به‌تدریج در برنامه‌های آموزشی همة سطوح وارد خواهد شد.
به‌رغم اصلاحات ساختاری انجام‌شده، نظام آموزش این کشور، با چالش‌های دشواری روبه‌روست؛ ازجمله موفقیت تحصیلی، به‌ویژه در دورة میانی و فنی، همچنان با مشکل روبه‌روست؛ بنابراین، از پایان سال‌های دهة 1990، تلاش‌هایی با اهداف زیر در حال انجام بوده است:
1. اصلاح پیاپی پایه‌های آموزشی گوناگون با اولویت گذر از دورة ابتدایی به میانی؛
2. بازاندیشی در چگونگی ارزیابی مهارت‌ها؛
3. بهبود آموزش‌های ابتدایی و پیاپی آموزشگران با تمرکز هرچه بیشتر بر تحلیل روش‌های اجرایی آموزش؛
4. مشارکت مؤسسه‌های آموزشی در طرح‌های توسعة سازمانی و آموزشی.
از دیگر مشکلات پیش‌روی نظام آموزشی این کشور، شمار بالای دانش‌آموزان خارجی و سه‌زبانه بودن نظام آموزشی آن است. این مشکل با انتشار نتایج گزارش «برنامه ارزیابی دانشجویان بین‌المللی» در سال 2000 بیشتر نمایان شد؛ چراکه در این گزارش لوکزامبورگ در میان 32 کشور اروپایی در رتبه 30 قرار گرفته بود. مجلس لوکزامبورگ تصمیم گرفته است براساس پیشنهاد سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، درباره جداسازی مدارس به دو زبان فرانسه و آلمانی عمل نکند و به روش سنتی خود ادامه دهد؛ بنابراین برای بهبود موقعیت خود در میان کشورهای اروپایی، راهبردهای جدید را در پیش گرفته است. توجه ویژه به دانش‌آموزان مهاجر، در سطح پیش‌‌دبستانی از سال 1990 در برنامه‌های آموزشی مدارس، قرار گرفت. اختصاص زمانی کوتاه، اما جدا از برنامه کلاسی برای آموزش به این دانش‌آموزان، به زبان لوکزامبورگی. در راستای همکاری با مجلس خبرگان اروپا در سال 2006، برنامه عملیاتی در سال 2007 برای انطباق زبان‌ها در کلیه دوره‌های آموزشی تصویب شد. برپایه این برنامه عملیاتی، 66 اقدام برای بهبود مهارت زبان دانش‌آموزان در نظر گرفته شده است که می‌تواند سطح دانش زبان دانش‌آموزان را تا سطح عالی بهبود بخشد.
در سال 2004، وزارت آموزش لوکزامبورگ رویکردی ژرف در اصلاحات آموزشی این کشور، پدید آورد. براساس آن، رویکرد آموزشی مدارس لوکزامبورگ، از دانش‌محور به مهارت‌محور تغییر کرد. در سال 2006 مهارت‌ها و شایستگی‌های اصلی که دانش‌آموزان بایستی در جریان این آموزش‌ها به‌دست آورند، مشخص شد و در سال 2007 مورد آزمون قرار گرفت. براساس نتایج به‌دست آمده از این تغییر رویکرد، دانش‌آموزان بیشتری به آموزش عالی وارد شدند.
افزون‌‌برآن، آموزش‌های پیش‌دبستانی برای کودکان سه‌ساله به‌صورت اختیاری، توسعه یافتند تا امکان آموزش بهتر زبان لوکزامبورگی را برای کودکان مهاجر، فراهم آورند؛ همچنین وزارت آموزش، برای برطرف کردن مشکل ارتباط متقابل دانش‌آموزان با آموزشگران، افرادی را به‌عنوان مترجم در مدارس استخدام کرد تا فرایند آموزش را آسان‌تر کند. پس از آن، قانون پذیرش و یکپارچه‌سازی کلاس‌های درس، در سال 2003، برای دوره‌های پیش‌دبستانی و میانی فنی توانست در بهبود کیفیت آموزش مؤثر واقع شود.
بدین‌ترتیب، نظام آموزش ملی لوکزامبورگ، با پافشاری بر اصولی چون بهبود یکپارچگی، اثربخشی و برابری را در سیاست‌گذاری‌های آموزشی خود گنجاند.
در سال‌های گذشته، این کشور براساس اهداف توسعه هزاره سوم، کارهای آموزشی خود را براساس اهداف زیر راهبری کرده است:
· دستیابی به آموزش ابتدایی جهانی؛
· بهبود برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان از رهگذر آموزش.

ساختار نظام آموزشی

آموزش در لوکزامبورگ، سه دوره آموزش پایه، آموزش میانی و آموزش‌ عالی را دربر می‌گیرد. آموزش از چهار تا شانزده‌سالگی اجباری است و اداره و فراهم ساختن هزینه‌های آموزشی مدارس، بردوش دولت است. زبان آموزشی در مدارس به دوره آموزش بستگی دارد و آموزش به‌صورت چندزبانه انجام می‌شود. به‌گونه‌ای‌ که، در سطح پیش‌دبستانی و دو سال نخست ابتدایی زبان لوکزامبورگی برای زبان گفت‌وگو استفاده می‌شود. در سال‌های نخست دورة ابتدایی، زبان آموزشی آلمانی است و از آغاز دوره میانی به بعد، از زبان فرانسه به‌مثابة زبان آموزش استفاده می‌شود. در کنار مسئله سه‌زبانه بودن، حدود 40% جمعیت این کشور را مهاجران تشکیل می‌دهند؛ بدین‌ترتیب سهم بالای جمعیت دانش‌آموزان مهاجر و سه‌زبانه بودن این کشور به چالشی برای نظام آموزش بدل شده است. به‌گونه‌ای ‌که در گزارش مرکز سیاست‌گذاری آموزشی اروپا، در سال 2009 آمده است: از میان دانش‌آموزان خارجی دوره پیش‌دبستانی و دبستان که 40% جمعیت دانش‌آموزن را تشکیل می‌دهند، تنها 15% جذب آموزش‌ عمومی دوره میانی می‌شوند. بیشتر این دانش‌آموزان، وارد دبیرستان‌های فنی می‌شوند.
آموزش پایه: دوره پیش‌دبستانی و ابتدایی را دربر می‌گیرد. این دورة آموزشی، در لوکزامبورگ اجباری بوده و از چهارسالگی در چهار دوره تحصیلی زیر شروع می‌شود:
دورة نخست: کودکان سه تا پنج‌سال؛
دورة دوم: شش تا هفت‌سالگی؛
دورة سوم: هشت تا نُه‌سالگی؛
دوره چهارم: ده تا یازده‌سالگی.
درس‌های پایه‌ای که در این دوره، به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود، عبارت‌اند از: سه زبان رسمی (لوکزامبورگی، فرانسه و آلمانی)، ریاضیات، علوم، تاریخ، جغرافیا، آموزش‌های دینی، آموزه‌های اخلاقی، کاردستی، موسیقی و ورزش.
روش تقسیم دورة ابتدایی به چهار دوره، نخستین‌بار در قانون 21 ژوئن 2009 معرفی شد. در دوره پیش‌دبستانی کودکان چهار و پنج‌ساله در یک کلاس، آموزش می‌بینند. دورة دبستان که شش سال به‌طول می‌انجامد، دارای سه دوره است. دوره پایین‌تر، دورة متوسط و دوره بالا. براساس گزارش مرکز سیاست‌گذاری اروپا، این سه دوره، تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند و بیشتر سبب آشنایی دانش‌آموزان با محیط‌های آموزشی و شناسایی نیازهای آموزشی آنهاست. این دوره‌ها بیشتر به دانش‌آموزان مهاجر کمک می‌کند تا خود را با محیط جدید سازگار سازند.
آموزش میانی: این دوره آموزشی، بین شش تا هفت سال به‌طول می‌انجامد. این دوره به دنبال پاسخ‌گویی نیازها و علاقه‌مندی‌های هریک از دانش‌آموزان است و دربرگیرنده نظام‌های زیر است:
نظام آموزش میانی عمومی: این نظام، با آموزش دانش‌آموزان در زمینة دانش‌های پایه، همچون علوم انسانی، ادبیات، ریاضیات و علوم طبیعی مشابه دوره آماده‌سازی برای ورود به آموزش عالی، عمل می‌کند. از دیگر ویژگی‌های این نظام، داشتن دو جریان آموزشی سنتی و نوین است که برجسته‌ترین تفاوت آنها، داشتن ساختار زبان‌شناختی متفاوت است. به‌طوری‌که علاوه‌بر آموزش سه زبان رسمی، زبان لاتین در برنامه آموزشی سنتی و انگلیسی در برنامه درسی نوین آموزش داده می‌شود. برنامه‌های درسی در کمیته موقت و زیر نظر وزارت آموزش بر‌پایه گرایش آموزشی تقسیم‌بندی می‌شود. برنامة درسی در سال‌های چهارم و پنجم، تا حدودی همسان با برنامة درسی سه سال اول این دوره، است. در این دوره، دانش‌آموزان این اختیار را دارند که از میان دو گرایش ادبیات و علوم یکی را برگزینند. تنها تفاوت این دو گرایش در میزان ساعت‌های آموزش ریاضی در هفته است.
دوره میانی فنی: این نظام، بر آموزش‌های فنی پافشاری دارد و تنها در برخی موارد، می‌تواند به ورود دانش‌آموزان به آموزش عالی بینجامد. جدا از آموزش‌های فنی که به این دانش‌آموزان داده می‌شود، دانش‌آموزان بایستی به‌صورت اجباری، به‌مدت سه سال، درس‌های پایه دربرگیرنده: ریاضیات، زبان، علوم، فنّاوری، هنر، موسیقی، آموزش‌های دینی، آموزه‌های اخلاقی و ورزش را بگذرانند.
ساختار نظام سنتی با نظام فنی متفاوت است. این نظام، به چهار گرایش (فنی، مهارت‌‌آموزی فنی، حرفه‌ای و مقدماتی) تفکیک می‌شود.
همان‌طورکه پیش‌تر نیز اشاره شد، مدارسی که با هدف آماده‌سازی دانش‌آموزان، برای ورود به آموزش عالی فعالیت می‌کنند، دبیرستان‌های سنتی نامیده می‌شوند. دبیرستان‌های سنتی لوکزامبورگ دبیرستان آتنه که در سال 1603 تأسیس شد و ازجمله قدیم‌ترین مراکز آموزشی لوکزامبورگ است که همچنان به فعالیت خود ادامه داده است.
در دوره میانی، مدارسی که آموزش‌های فنی به دانش‌آموزان ارائه می‌دهند، دبیرستان‌های فنی نامیده می‌شوند. برخی دبیرستان‌ها نیز هر دو نوع آموزش فنی و کلاسیک را به دانش‌آموزان ارائه می‌دهند که دبیرستان فراگیر نامیده می‌شوند. شروع به کار این دبیرستان‌ها، به دهه 1970 باز می‌گردد. این مدارس جریان آموزشی مشخصی ندارند و خیلی زود به‌علت مشکلات زبان‌شناختی از فعالیت باز می‌مانند.
آموزش‌ عالی: «دانشگاه لوکزامبورگ» نخستین و تنها دانشگاه لوکزامبورگ است که در سال 2003 پایه‌ریزی شد. این دانشگاه چندزبانه و پژوهشی است و در سطح بین‌المللی فعالیت دارد. دانشگاه لوکزامبورگ، سه مرکز آموزشی اصلی و قدیمی لوکزامبورگ همچون «مرکز دانشگاهی لوکزامبورگ»، «مؤسسة فنّاوری عالی»، «مؤسسة مطالعات عالی و پژوهش در آموزش» و «مؤسسة مطالعات آموزشی و اجتماعی» را دربر می‌گیرد و دارای سه دانشکده علوم، فنّاوری و ارتباطات، دانشکدة حقوق، اقتصاد و حسابداری و دانشکده زبان و ادبیات، علوم انسانی و آموزش و هنر است.
همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، دانشگاه لوکزامبورگ دانشگاهی بین‌المللی است و تلاش دارد با همکنشی با دانشگاه‌های دنیا، اعتبار بین‌المللی خود را حفظ کند. براساس داده‌های ارائه‌شده ازسوی دانشگاه، در سال 2013، بیش‌ از 60 تفاهم‌نامه برای تبادل دانشجو با دانشگاه‌های اروپا، آسیا و شمال امریکا و 214 موافقتنامه برای انجام برنامه‌های گوناگون آموزشی و پژوهشی، با دانشگاه‌های سراسر دنیا بسته شده است؛ همچنین، دانشجویان کارشناسی همة رشته‌های این دانشگاه، می‌بایست دست‌کم یک نیمسال در دانشگاه‌های خارج از کشور، تحصیل کنند.
دانشگاه تازه ‌گشایش‌یافته لوکزامبورگ دارای ساختار اداری مستقلی نیست و همچنان از دوره‌های ساخت‌یافته به‌وسیلة مؤسساتی که پیش‌تر به آنها اشاره شد، بهره‌ می‌گیرد. براساس برنامه‌ریزی‌های آموزشی، دانشگاه لوکزامبورگ، هم‌اکنون در 11 رشته تحصیلی در دوره کارشناسی‌، 32 رشته تحصیلی در دوره کارشناسی ارشد و 5 رشته تحصیلی در دورة دکتری، دوره‌های مهارت‌های فنی و دوره‌های آموزش در سراسر زندگی دانشجو می‌پذیرد. همه آموزش‌های ارائه‌شده با نظام آموزشی بلونیا همسویی دارد. مدت‌ زمان گذراندن دوره کارشناسی و کارشناسی‌ ارشد پنج سال و دوره دکتری سه سال است که کلاس‌ها از مهرماه آغاز و تا تیرماه ادامه دارد.
درحال‌حاضر آموزش عالی، دربرگیرنده دوره‌های زیر است:
دوره‌های دانشگاهی: 2-1 سال آموزش دانشگاهی در رشته‌های زبان، علوم انسانی، اقتصاد، حقوق و علوم. برنامة آموزش عالی در سال اول و دوم دانشگاه را عرضه می‌کنند و با برنامه‌های دانشگاهی کشورهای همسایه همخوانی دارند؛ بنابراین، دانش‌آموختگان این دوره‌ها می‌توانند برای ادامة تحصیل به آن کشورها نیز بروند.
دورة آموزش عالی چهارساله: این دوره ازسوی مؤسسه فنّاوری عالی، برای تربیت مهندسین عرضه می‌شود.
دوره‌های آموزش عالی سه‌ساله: ویژه مهارت‌آموزی آموزشگران پیش‌دبستانی و دبستان، ازسوی مؤسسة مطالعات عالی و پژوهش در آموزش و مؤسسة مطالعات آموزشی و اجتماعی برگزار می‌شود.
دوره کوتاه‌مدت مدیریت آموزش عالی: این دوره‌ها دوساله‌اند.
کاردانی فن‌ورز عالی: طول این دوره دو سال و دربرگیرنده شرکت در کلاس و انجام کارهای علمی است. این دوره در برخی مدارس فنی میانی و سازمان‌های آموزشی نیز برگزار می‌شود. درحال‌حاضر، رشته‌هایی مانند حسابداری و مدیریت بنگاه‌ها، امور اداری، بازاریابی و تجارت جهانی و نقاشی متحرک، در این دوره‌ها آموزش داده می‌شود. در پایان این دوره‌ها، برای فراگیران، مدرک کاردانی با ذکر تخصص صادر می‌شود. این دوره‌ها، به دو شکل تمام‌وقت سه‌ساله و یا به‌صورت آموزش ضمن‌خدمت دست‌کم‌ نیمه‌وقت (شش‌ساله) عرضه می‌شود. این مرکز، با همکاری مرکز دانشگاهی لوکزامبورگ، آموزش کارکنان آموزش ابتدایی و پیش‌دبستانی را نیز برعهده دارد. افزون‌برآن، مرکز دانشگاهی لوکزامبورگ، ‌با همکاری گروه حقوق و علوم اقتصادی، دورة کوتاه‌مدت دو‌ساله‌ای در رشتة مدیریت نیز ایجاد کرده است. در پایان این دوره، به دانش‌آموختگان، مدرک کاردانی مدیریت با گرایش‌های تجارت و بانکداری، مدیریت و نظارت بر بنگاه‌ها و مدیریت داده‌پردازی داده می‌شود.
مؤسسة عالی فنّاوری لوکزامبورگ: از 1979م، مسئولیت برگزاری دوره‌های فنی در زمینة تولید، پژوهش‌های کاربردی و خدمات را برعهده دارد. این دوره‌ها به‌صورت سنتی سه‌ساله‌اند و در پایان آنها به دانش‌آموختگان مدرک مهندسی فنی داده می‌شود. اما، از 1996م، برنامة آموزشی چهارسالة جدیدی، که برابر تحصیلات دانشگاهی است، تدارک دیده شد و دانش‌آموختگان این دوره‌ها، مدرک مهندسی صنعتی دریافت می‌کنند. لازم است یادآوری شود که درحال‌حاضر، هیچ روش ارزشیابی خاصی در زمینة آموزش عالی در این کشور به کار بسته نمی‌شود.
شورای روان‌شناسی و هدایت تحصیلی: این شورا، که در 1987م تأسیس شد، وظیفة تربیتی فراگیران و آموزشگران را بردوش دارد. افزون‌برآن، این شورا هدایت تحصیلی دانش‌آموزان را به دوره‌های عالی و زندگی حرفه‌ای نیز بردوش دارد؛ ازسوی‌دیگر، این شورا، در صورت نیاز، به‌گونه‌ای کلی، به پدرها و مادرها، دانش‌آموختگان، مؤسسه‌ها و مسئولان آموزش توصیه‌های مشورتی می‌دهد. باید اشاره کرد که همگی مؤسسه‌های آموزش میانی و دانشگاهی خدمات روان‌شناختی و راهنمایی تحصیلی دارند.
عملیات محلی برای جوانان: از خدمات آموزش حرفه‌ای وزارت ملی آموزش است. هدف از این عملیات، آسان‌سازی انتقال دانش‌آموزان به زندگی فعال است.
متقاضیان همة رشته‌ها، بایستی مدرک دوره میانی عمومی، یا مدرک آزمون نهایی دوره میانی فنی و یا هر مدرکی که شایستگی آنها را برای ورود به آموزش‌ عالی تأیید می‌کند، داشته باشند. در این میان، تنها ورود به دوره مهارت‌آموزی آموزشگران ‌پیش‌دبستانی و دبستان، کمی ‌دشوار‌تر از دیگر دوره‌هاست. در ابتدا دانش داوطلبان در زمینة زبان‌های رسمی کشور، آزمون می‌شود. پس از آن، متقاضیان برپایه نتایج آزمون زبان و نمرات و دوره میانی و آزمون پایانی دورة میانی، پذیرفته می‌شوند. در پایان آموزش‌های دانشگاهی، دانشجویان بر‌پایه رشته تحصیلی می‌توانند وارد شغل ویژه‌ای (آموزش دوره ابتدایی) شوند و یا می‌توانند آموزش‌های خود را در دوره‌های بالاتر در مؤسسات آموزشی بین‌المللی هم‌تراز ادامه دهند.

داده‌های آماری روزآمد مربوط به نظام آموزش عالی

داده‌های آماری نظام آموزشی لوکزامبورگ، شامل آمار دوره‌های دبستان، میانی و آموزش‌ عالی بر پایه آمارهای منتشرشده ازسوی بانک جهانی و یونسکو جمع‌آوری و در جدول‌های زیر عرضه شده است.













سیر تحول آماری دانش‌آموزان ثبت‌نام‌شده در دوره پیش‌دبستانی، دبستان و میانی در جدول 1 بازتاب یافته است. چند نکته درباره این داده‌ها درخور درنگ بیشتری است: نخست افزایش جمعیت فراگیران در مدارس خصوصی در دوره‌های بالاتر، به‌طوری‌که در سال 2011 در دوره پیش‌دبستانی حدود 9% ‌از فراگیر در مدارس خصوصی تحصیل می‌کنند، درحالی‌که این نسبت در همان سال، برای دوره‌های دبستان و میانی به حدود 90% می‌رسد؛ سپس روند رو به رشد جمعیت دانش‌آموزان در سال‌های مورد اشاره.

جدول 2. سیر تحول آماری جمعیت دانشجویی مدارس عالی در هر 100000 نفر جمعیت





سال تحصیلی

جمعیت


1990


1995


2000


2005


2006


2007


2008


2009


2010




دختران و پسران


71/344


60/467


51/574


78/628


93/595


55/613


89/634


21/831


24/1088





(data.uis.unesco.org)

سیمای کلی جمعیت فراگیران نظام آموزش‌ عالی لوکزامبورگ و جمعیت فراگیرانی که برای ادامه تحصیل از کشور خارج شده‌اند، در جدول‌های 2 و نگاره 1 نمایش داده شده است. نگاهی به سیر تحول جمعیت دانشجویان در سال‌های 1990 تا 2010 نشان می‌دهد که افزایش دانشجویان تا سال 2009 با شیبی ملایم همراه بوده است. اما در سال 2009 این جمعیت به‌طور چشمگیری با افزایش روبه‌رو شده است، که نشان از آن دارد که لوکزامبورگ، تا حدودی توانسته است هم‌سو با اهداف آموزشی خود، حرکت کند؛ ازسوی‌دیگر جدول 3 نمایی از توزیع جمعیت دانشجویی بر‌پایه گروه‌های تحصیلی را نشان می‌دهد. همان‌گونه‌ که جدول 3 نشان می‌دهد، تقاضا و حضور دانشجویان در گروه تحصیلی علوم اجتماعی، تجارت و حقوق در این سه سال، همواره بیشتر از دیگر گروه‌های آموزشی بوده است (این تحلیل بدون در نظر گرفتن جمعیت دانشجویی در دیگر گروه‌ها ارائه شده است). این در حالی است که تقاضا برای ورود به گروه‌های تحصیلی آموزشی و مهندسی در این سال‌ها، با کاهش روبه‌رو بوده است. در دیگر گروه‌های تحصیلی که در جدول به آنها اشاره شده است، جمعیت با درصد ملایمی رشد داشته است که این افزایش می‌تواند به‌علت افزایش جمعیت دانشجویی در این سال‌ها نیز باشد.

جدول 3. نسبت دانشجویان گروه‌های تحصیلی به کل دانشجویان در سال‌های 2006، 2011 و 2012





سال
گروه‌های تحصیلی


2006


2011


2012




گروه آموزش


7/22


8/16


5/16




گروه هنر و علوم انسانی


2/8


1/12


2/11




گروه علوم اجتماعی، تجارت و حقوق


2/45


3/47


3/46




گروه علوم، ریاضی و رایانه


4/8


2/11


11




گروه مهندسی، تولید و ساخت


15


1/8


2/7




گروه سلامت و رفاه


4/0


5/4


3/7




سایر گروه‌ها


8/80


7/74


8/72



















مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی














باتوجه‌به تعداد اندک دانش‌آموزان در سن آموزش اجباری، نظام آموزشی لوکزامبورگ، از ساختاری کاملاً متمرکز برخوردار است، اما در برخی مدارس، نشانه‌هایی از استقلال دیده‌ می‌شود. به‌طوری‌که می‌توان سه سطح از استقلال را برای مدارس لوکزامبورگ تعریف کرد: استقلال کامل (اختیار در تخصیص بودجه به منابع اجرایی در حال فعالیت در مدارس میانی لوکزامبورگی)، استقلال محدود (اختیار به‌صورت محدود و در زمینه‌های: استخدام برای جانشین‌سازی آموزگار غایب در مدارس ابتدایی، دادن اضافه‌کار، برنامه‌ریزی برای مهارت‌آموزی حین کار، کتاب‌های درسی در مدارس میانی، روش‌ها، محتوای برنامه‌های آموزشی در مدارس میانی، قوانین مدرسه، تعدیل و تعویق مقررات، مقررات گروه‌بندی دانش‌آموزان، مقررات انتخاب دانش‌آموزان برای ثبت‌نام و در آخر، عدم استقلال (زمان‌بندی برنامه‌های آموزشی، کتاب‌های درسی در دوره ابتدایی، محتوای برنامة درسی در دوره ابتدایی، ارزیابی پیوستة دانش‌آموزان، تصمیم‌گیری در زمینه رد یا قبول دانش‌آموزان در یک دورة آموزشی، تخصیص بودجه کل مدرسه، تخصیص بودجه به منابع اجرایی در حال فعالیت در مدارس ابتدایی، مالیکت بر مواد آموزشی و همچنین ابزار قابل حمل و غیرقابل حمل، استخدام آموزشگران در سمت‌های بلاتصدی، جایگزینی آموزشگران غایب در مدارس میانی، قوانین استخدامی آموزشگران، استفاده از منابع خصوصی برای تأمین کالا و خدمات اجرایی، استفاده از منابع خصوصی برای استخدام کارمندان غیرآموزش. براساس ملاحظات یادشده، می‌توان دریافت که مدارس دوره ابتدایی و پیش‌دبستانی در موارد بسیار کمی استقلال دارند و در بیشتر موارد مهم، همچون سیاستگذاری برای مدرسه محدودیت دارند. در دوره‌های بالاتر آموزشی، مانند دورة میانی شرایط بهتر نیست و مدارس تنها در موارد خاص می‌توانند تصمیم‌گیری کنند. به‌طورکلی اختیارات آنها در سطح تصمیم‌های اجرایی خلاصه می‌شود و در سطح کلان، قادر به تصمیم‌گیری نیستند.

در کل، مسئولیت اصلی مدارس بردوش وزارت آموزش است. در این میان، مسئولیت آموزش ابتدایی به‌صورت مشترک، برعهده وزارت آموزش و شهرداری کمون‌هاست. این وابستگی و کنترل مدارس، به‌ویژه در دورة ابتدایی، تا جایی پیش رفته است که برنامه‌ها و کتاب‌های درسی، به‌وسیلة کمیته‌ای تنظیم و پس از تصویب وزارت آموزش و مهارت‌‌آموزی حرفه‌ای، برای اجرا به مدارس ابلاغ می‌شود؛ بدین‌ترتیب و براساس برنامه‌درسی ابلاغی، می‌توانند شیوه آموزش خود را انتخاب کنند؛ به‌طوری‌که با برنامه ‌درسی رسمی سازگاری داشته باشد و تأمین کارآیی و انتصاب آموزشگران، از وظایف آنهاست. دولت مرکزی دو‌سوم حقوق آموزشگران را فراهم می‌کند.
در سطح ملی، نظارت بر آموزش برعهدة کمیسیون آموزش است، که صرفاً وابسته به مقامات محلی است. برنامه‌های تحصیلی و جدول زمانی آموزش، با پیشنهاد گروه‌های کاری، ازسوی وزارت یادشده تدوین می‌شود. آموزش آموزشگران (دیپلم به‌علاوة سه سال تحصیلات عالی) اغلب در سطح ملی‌- و بخشی از آن نیز ازطریق مؤسسه‌های تربیت‌ آموزشگر محلی‌- انجام می‌شود. کسانی می‌توانند به حرفة آموزشگری بپردازند که مدرک آموزشگری داشته باشند و در آزمونی که وزارت آموزش برگزار می‌کند، موفق شوند.
آموزش میانی عمومی و فنی زیرنظر مستقیم وزارت آموزش برگزار می‌شود، و مدیریت بودجة آن نیز با این وزارت است. باتوجه‌به اینکه در آموزش میانی بازرسی وجود ندارد، مسئولیت بازرسی و ارزیابی آموزشگران بردوش مدیران این مؤسسه‌های آموزشی است. جدول زمان‌بندی و برنامه‌های آموزشی، به پیشنهاد کمیسیون ملی برنامه‌ریزی، متشکل از آموزشگران مؤسسه‌های مختلف آموزشی و گروه‌های کاری مختلف، و ازسوی وزارت آموزش تعیین و اعلام می‌شود. در کنار هر مؤسسة آموزشی، شورایی مشورتی به نام شورای آموزش وجود دارد.
در این شورا، نمایندگانی از گروه‌های آموزشی و والدین همکاری می‌کنند. برنامة آموزشی دورة میانی بر‌دوش حکومت مرکزی است و دارندگان مدرک دیپلم میانی، پس از چهار تا پنج سال ادامة تحصیل، در سطوح عالی، موفق به گرفتن آن می‌شوند.
لوکزامبورگ تا 1996م از داشتن مجموعة قانون‌گذاری در آموزش عالی محروم بود و مؤسسه‌های آموزش عالی، هریک کارکنان قانون‌گذاری مخصوص خود داشتند. به‌موجب قانون مصوب 1996م، اصلاحاتی در آموزش عالی ایجاد شد که اهداف زیر را دنبال می‌کرد:

1. ایجاد آموزش پایه‌ و پیاپی؛
2. انجام پژوهش‌های علمی و فنّاوری و همچنین ارزیابی نتایج آن؛
3. نشر فرهنگ و اطلاعات علمی و فنّاوری؛
4. ایجاد و گسترش همکاریِ میان‌منطقه‌ای، اروپایی و بین‌المللی.
وزارت آموزش ملی و آموزش حرفه‌ای، مسئولیت تدوین لوایح قانونی در آموزش را برعهده دارد. ولی این لوایح، قبل از ارسال، برای رأی‌گیری و قانون‌گذاری، برای نظرخواهی، به مراجع دیگری ارسال می‌شود؛ به‌علاوه، وزارت یادشده برنامه‌ریزی، مدیریت بودجة اختصاص‌یافته ازسوی دولت، و نظارت بر مدیریت مؤسسه‌های آموزشی را نیز بردوش دارد. مؤسسه‌های آموزش خصوصی‌ای که از یارانه‌های دولتی استفاده می‌کنند، نیز ازطرف دولت موظف به رعایت همان مقررات دولتی هستند و زیرنظر وزارت آموزش ملی و آموزش حرفه‌ای، فعالیت می‌کنند. فراگیران مؤسسه‌های آموزش خصوصی‌، چنانچه بخواهند مدرک رسمی آموزشی دریافت کنند، باید در آزمونی شرکت کنند که ازسوی دولت برگزار می‌شود.
شورای عالی آموزش، بسان سازمانی عمومی‌- رایزنی در زمینة آموزش در تمامی دوره‌ها انجام وظیفه می‌کند. اعضای این شورا، نمایندگان وزیر و نمایندگان تمامی بخش‌هایی هستند که در زمینة آموزش فعالیت دارند.
علاوه‌بر ملاحظات کلی یادشده، قانون، مقررات مشترکی را برای مرکز دانشگاهی لوکزامبورگ و مؤسسة عالی فنّاوری در نظر گرفته است. از آن پس، این دو دارای کارکنان حقوقی شده‌اند؛ به‌علاوه، آنها از استقلال مالی، اداری، آموزشی و علمی برخوردارند. مؤسسه‌های آموزش عالی، براساس حقوق خصوصی اداره می‌شوند.
دفتر خدمات هماهنگی پژوهشی و نوآوری آموزش و فنّاوری در وزارت ملی آموزش، برنامه‌های اجرایی سالانه را، براساس اولویت‌های اعلام‌شده ازسوی وزیر، تدوین می‌کند. این دفتر، علاوه‌بر همراهی و پیگیری طرح‌های مختلف، در زمینة آموزش پیاپی آموزشگران نیز فعالیت می‌کند. از دیگر وظایف این دفتر ارزیابی نظام آموزش است.

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

در 1995م، بودجة آموزش ملی لوکزامبورگ، به حدود 17 میلیارد فرانک لوکزامبورگ رسید که نسبت به 1989م، حدود 50% رشد داشت. در این کشور، بودجة اختصاص‌یافته به آموزش، رتبة سوم را در بودجة جاری دولت به ‌خود اختصاص داده است.
در جدول 4 هزینه‌های آموزشی برحسب دلار، در کشور لوکزامبورگ، در سال‌های 2011-1990 آورده شده است. این جدول که براساس گزارش سازمان ملل متحد استخراج شده، نشان می‌دهد از سال 1990 تا سال 2007 سیر این نشانگر بالا رفته و در سال 2008 با شیب نزولی برابر 24%‌ کاهش داشته است. بعد از سال 2009 تا سال 2011 افزایش این هزینه‌ها به حدود سال ‌2007 بازگشته است.

جدول 4. هزینه‌های آموزشی کشور لوکزامبورگ
در سال‌های 2011-1990 (برحسب دلار)





سال


هزینه‌های آموزشی (به دلار)






1990


421775300




1991


459999200




1992


513292000




1993


516799900




1994


553398400




1995


708385300




1996


713374500




1997


663541900




1998


662919300




1999


690165800




2000


640318300




2001


632887100




2002


660247200




2003


796970000




2004


1050231000




2005


1140390000




2006


1141510000




2007


1456458000




2008


1525372000




2009


1164773000




2010


1266305000




2011


1507797000






(سالنامه آماری سازمان ملل متحد،2012)
همان‌طورکه جدول 5 نشان می‌دهد سهم هزینه‌های آموزشی از بودجه عمومی و از تولید ناخالص داخلی لوکزامبورگ، با گذشت زمان کاسته شده است. براساس گزارش اتحادیه اروپا در چند سال گذشته، این کشور عملکرد مناسبی در زمینه آموزش نداشته است که نتایج این گزارش، با کاهش هزینه‌های اختصاص‌داده‌شده به آموزش (در همة سطوح) هم‌خوانی دارد.

کارکنان آموزشی
کارکنان آموزشی، پس از دوره‌های ابتدایی، علاوه‌بر داشتن تحصیلات دانشگاهیِ لازم، ‌باید دوره‌های کارآموزی سه‌ساله‌ای را نیز بگذرانند؛ به‌علاوه، آموزش پیاپی و روزآمد کردن مهارت‌های آموزشگران نیز از الزامات قانونی‌ای است که دربارة همة آموزشگران اعمال می‌شود. اهدافی که برای آموزش پیاپی در نظر گرفته‌شده عبارت‌اند از:
1. پاسخ‌گویی به خواست آموزشگران در روزآمد کردن مهارت‌های علمی و تربیتی؛
2. تسهیل مشارکت آموزشگران در پژوهش‌های تربیتی و آموزشی در رشته‌های گوناگون؛
3. روزآمد کردن دانش آموزشگران فعّال در زمینه‌های نوآوری و اصلاحات آموزش؛
4. کمک به آموزشگران برای استفاده از روش‌های نوین آموزشی و وسایل آموزشی جدید.
شرکت در دوره‌های آموزش پیاپی، اختیاری است. از 1992م، همة آموزشگران حق شرکت در دوره‌های آموزش پیاپی را حداقل به میزان 40 ساعت در سال دارند. این دورة چهل ساعته در پروندة کاری آنها معادل 20 واحد درسی دوساعته به‌شمار می‌آید چنانچه شرایط کاری آموزشگران به‌گونه‌ای باشد که فرصت شرکت در این دوره‌های آموزشی را نداشته باشند، مبلغی به‌منزلة غرامت به آنها پرداخت می‌شود. به کسانی که 90 ساعت آموزش پیاپی را پشت سر بگذارند، مدرکی داده می‌شود که در ارتقای شغلی آنان تأثیر دارد.

















کتاب‌شناسی
جاودانی، حمید. (1383). «آموزش عالی لوکزامبورگ». دایرةالمعاف آموزش ‌عالی (ج. 2). تهران: بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.

Alexander, S. and Bloomberg, R. (2013). Erawatch Country Reports 2011: Luxembourg. Retrieved from: https://rio.jrc. ec.europa.eu/en/file/7664/download?token=qP8VXXok
Bureau international d'éducation. (2001). Données Mondiales de l'Éducation. Geneva: Unesco.
Eurostat. (2014). The Ev in the World: A Statistical Poytrait. Luxembourg: Publications office of the European Union.
Eurydice. (2004). National Summary Sheets on Educational Systems in Europe and Ongoing Reforms: Luxembourg. Brussels: European Commission.
Eurydice. (2008). National Summary Sheets on Education Systems in Europe and Ongoing Reforms. Retrieved from: https://www .mzv.cz/file/334987/
Geyer, F. (2009). The Educational System in Luxembourg, CEPS Special Report. Retrieved from: http://aei.pitt.edu/ 14574/1/Includ%2Ded_FG_on_Ed_System_in_Luxembourg. pdf.
Larousse. (1989). Grand Dictionnaire Encyclopédique (V.2). Paris: Librairie Larousse.
Le Gouvernement du Grand-Duché de Luxembourg. (2011). Luxembourg 2020:National Reform Program for the Grand Duchy of Luxembourg. Retrieved from: https://odc. gouvernement.lu/dam-assets/publications/rapport-etude-analyse/programme-national-de-reforme/2011-pnr-luxembourg- 2020/2011-pnr-luxembourg-fr.pdf.
Ministère de l’Éducation Nationale et de la Formation Professionnelle. (1994). Rapport National sur le Développement de l´Éducation. http://www.ibe. unesco. org/fileadmin/user_upload/archive/National_Reports/ICE_1994/benin94.pdf.
Ministère de l’Éducation Nationale et de la Formation professionnelle. (1996). Développement de L´Éducation, Rapport National du Luxembourg. Genève: Unesco.
OECD. (2012). Education at a Glance 2012: OECD Indicators. Retrieved from: https://www.oecd-ilibrary.org/docserver/eag- 2012-en.pdf?expires=1539172148&id=id&accname= guest &checksum=553ECA26179FFE325847C29B2D5B7F13
Shewbridge, C., Ehren, M., Santiago, P. and Tamassia, C. (2012). OECD Reviews of Evaluation and Assessment in Education: Luxembourg 2012. Retrieved from: http:// www.oecd.org/education/school/OECD%20Reviews%20of%20Evaluation%20and%20Assessment%20in%20Education%20-%20Luxembourg.pdf.
The world Bank. (2014). Education Statistics. Retrieved
from: https:// datapics. Worldbank.ogr/education/country /luxembourg
Unesco. (1999). Annuaire Statistique. Paris: Author.
United Nations. (2014). Statistical Yearbook. New York: Author.
http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/setupDownloads.do
http:// data.uis.unesco.org/Index.aspx?data Setcode=edulit_ds
http://mavoieproeurope.onisep.fr/en/initial-vocational-education-and-training-in-europe/luxembourg/_
http://www.indexmundi.com/facts/luxembourg/education-expenditure
https://www.quandl.com/