نوع مدخل : مدخل دانشنامه
نویسنده
چکیده
پایتخت: سئول
نوع حکومت: جمهوری چندحزبی
زبان رسمی: کرهای
مساحت: 98484 کیلومترمربع
جمعیت: 49039986 میلیون نفر (2014)
شمار دانشجویان: 3327525 (2013م)
شمار اعضای هیئتعلمی: 60000 نفر (2014م)
تولید ناخالص ملی: 393/1 تریلیون دلار (2015م)
ویژگیهای جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی
کره جنوبی، در بخش جنوبی شبهجزیرة کره در شرق آسیا قرار دارد. دریای زرد در غرب این کشور، دریای ژاپن در شرق، دریای چین شرقی در جنوب و کشور کره شمالی در شمال آن قرار دارد.
از جمعیت 49039986 میلیون نفری کره جنوبی، 1/14% 0-14سال، 5/13% 15-24 سال، 3/47% 54-25 سال، 4/12% 64-55 سال و 3/12% دیگر 65 سال به بالا سن دارند.
کره جنوبی، یکی از کشورهایی است که پایینترین نرخ افزایش جمعیت را در جهان دارد؛ زیرا نرخ رشد جمعیت آن 16/0% است.
امروزه کره یکی از بالاترین درصد میزان جمعیت باسواد در دنیا (در حدود 9/97% کل جمعیت) را دارد و شهرهای مهم آن عبارتاند از: پوسان، تائگو، اینچون، گوانگجو، تائجون، اولسان و سوون.
کره جنوبی کشوری نیمهکوهستانی است که ارتفاعات آن، بیشتر در نواحی مرکزی و شمال شرقی قرار دارد. آبوهوای آن گرم، مرطوب و پرباران، و متوسط ریزش باران در سال 960 میلیمتر است.
مهمترین رودهای آن، سومجین، کوم، هان، پوکهان و اکتونگ هستند و عمدهترین محصولات کشاورزی آن برنج، کلم، پیاز، سیر، گندم و دانههای روغنی هستند.
بخش عمدهای از خوراک مردم، از راه ماهیگیری تأمین میشود؛ همچنین دامداری در این کشور، وضعیت خوبی دارد و نگهداری خوک، گاو، گوساله و ماکیان خانگی رواج فراوانی دارد.
منابع معدنی کره جنوبی عبارتاند از: زغالسنگ، تنگستن، سرب، مس، آهن، روی، قلع طلا و نقره.
کره جنوبی در روز 15 اوت 1948 مستقل شد.
رئیسجمهور، با رأی مستقیم مردم برای مدت پنج سال انتخاب میشود و در رأس هرم قدرت قرار دارد. انتخابات ریاستجمهوری هر پنج سال یکبار، برگزار میشود و رئیسجمهور نمیتواند در انتخابات دور بعدی نامزد شود. عمدهترین و حساسترین تصمیمات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور، بهوسیلة شخص رئیسجمهور و مشاوران وی در نهاد ریاستجمهوری گرفته میشود. نخستوزیر با پیشنهاد رئیسجمهور و تصویب مجلس ملی کره انتخاب میشود. نخستوزیر و هیئتوزرا در جلساتی که به ریاست رئیسجمهور تشکیل میشود، دربارة امور مختلف کشور تصمیمگیری میکنند. در نبود رئیسجمهور، نخستوزیر ریاست کابینه را برعهده دارد.
هجدهمین انتخابات ریاستجمهوری کره جنوبی در دسامبر 2012 برگزار شد که خانم پارک گونهی برای ریاستجمهوری این کشور انتخاب شد و اولین رئیسجمهور زن کره جنوبی و کشورهای حوزه شرق آسیا است و از 25 فوریه 2013 رسماً سمت ریاستجمهوری را در دست گرفت.
کابینة دولت، متشکل از 18 وزیر است. علاوهبر کابینه، رئیسجمهور از خدمات 3 مشاور عالی، 9 مشاور ریاستجمهوری و 40 دستیار در امور مختلف کشور، بهرهمند میشود.
کره جنوبی ساختار تکمجلسی دارد که «مجلس نمایندگان» نامیده میشود. این مجلس دارای 300 کرسی است که 246 تن از نمایندگان با رأی مستقیم مردم، از حوزههای انتخابیه سراسر کشور، برای مدت چهار سال، انتخاب میشوند و 54 نماینده دیگر انتصابی هستند و به نسبت، بین احزابی تقسیم میشوند که در انتخابات پنج کرسی یا بیشتر بهدست آوردهاند.
حکومت این کشور جمهوری است، 9 ایالت و دو شهر ویژه دارد که زیر نظر فرماندار انتصابی دولت مرکزی اداره میشوند؛ زبان رسمی مردم آن کرهای و خط آنها هانگول است.
طبق قانون اساسی کره جنوبی، آزادی دین، حق قانونی کلیه شهروندان بهشمار میآید و مهمترین ادیان رایج آن عبارتاند از: مسیحیت (28%)، بودائیسم (22%)، آیین کنفوسیوس (2%) و بی دین (5/46%).
رشد اقتصادی کره جنوبی، طی سالهای 2014-2005م، بهطور متوسط، سالانه 64/3% و یکی از سریعترین اقتصادهای در حال رشد در سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه بوده است.
این کشور دوازدهمین کشور پیشرفته جهان است و تولید ناخالص داخلی این کشور، در 2015م، 393/1 تریلیون دلار بوده است.
کره جنوبی، دومین رشد سریع اقتصادی دنیا را در چهار دهه اخیر، داشته است و در مجامع بینالمللی صفت «ببر آسیا» را برای این کشور به ارمغان آورده است.
عمدهترین صادرات کره جنوبی عبارتاند از: آهن، کشتی، خودرو، وسایل نقلیه موتوری، کالاهای الکترونیکی، صنایع شیمیایی و مشتقات نفتی، که بیشتر به کشورهای چین (22%)، امریکا (12/5%) و ژاپن (7/1%) صادر میشوند. واحد پولی آن وون نام دارد.
کره جنوبی علاوهبر عضویت در سازمان ملل متحد، در سازمانهای بینالمللی زیر نیز عضویت دارد:
اسکاپ، فائو، بانک جهانی، یونسکو، آنکتاد، اتحادیه آ.سه.آن، آژانس بینالمللی انرژی اتمی، صندوق بینالمللی پول، سازمان بینالمللی کار، سازمان جهانی تجارت.
پیشینة آموزش
برنامههای دولت کره جنوبی، برای گسترش کمّی و کیفی نظام آموزش عالی، در چند دهة گذشته، پیشرفتهای گستردهای برای این کشور در پی داشته است. البته نقش خانوادههای کرهای را در این باره نباید نادیده گرفت؛ زیرا اهمیت فراوانی به آموزش میدهند و در این راه، سرمایهگذاریهای زیادی میکنند.
افزونبراینها، علاقه به رشد و توسعه و رقابت با کشورهای همسایه، ازقبیل ژاپن، چین و کره شمالی، آنان را به تلاشهای گستردهای برای ارتقای سطح علمی و فرهنگی این کشور، سوق داده است.
دولت کره جنوبی، در سال 1987 اصلاحاتی در نظام آموزش عالی این کشور انجام داد. براساس این اصلاحات، به دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، اختیارات بیشتری داده شد که براساس آنها، توانستند باتوجهبه موقعیت خود، از گسترش دانشکدهها و امتیازات آموزشی بیشتری برخوردار شوند (Weidman and Park, 2000).
کره جنوبی، در 31 ماه مه 1995، پیشنهادهایی را برای اصلاح و رقابتی کردن نظام آموزشی عرضه کرد. هدف این اصلاحات تربیت انسانهایی متناسب با نظام سرمایهداری با تواناییهای گوناگون مورد نیاز جامعه بود. این پیشنهادها عبارتاند از:
1. ایجاد تنوع، گسترش و تخصصی کردن نظام آموزش عالی؛ 2. دادن اختیارات بیشتر به مؤسسات برای تصمیمگیری و مدیریت مدارس وابسته؛ 3. فراهم ساختن حمایتهای لازم از پژوهشها؛ 4. بالا بردن کیفیت پژوهشها به سطح جهانی؛ 5. محکم کردن ارتباط بین ارزیابی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی با حمایتهای مالی (Weidman and Park, 2000).
در سال 2008، وزارت آموزش، علم و فنّاوری کره جنوبی سیاستهای جدیدی را برای پر کردن شکاف میان دانشآموزان شهری و روستایی و مناطق محروم اتخاذ کرد. ازجملة این سیاستها، افزایش کمک برای هزینههای پشتیبانی مدارس متوسط و محروم، پرداخت یارانه برای هزینههای رایانه و اینترنت برای همه دانشآموزان محروم، دادن وعدههای غذایی به دانشآموزان کمدرآمد و روستایی، استقرار سرویسهای ایاب و ذهاب در مناطق روستایی، بهمنظور کاهش رفتوآمد طولانی، و آسانتر کردن راه برای کودکان عازم مدرسه، کمکهای مالی به روستاییان کمدرآمد و دانشآموزان آسیبپذیر، گسترش خدمات دیجیتالی به مدارس و آسانتر کردن دسترسی دانشآموزان به کتابهای درسی بود.
در سال 2011 عمدة سیاستها و برنامههای وزارت آموزش، علم و فنّاوری کره جنوبی، تقویت و حمایت از استقلال مدارس، گسترش استخدام مدیران با هدف در اختیار داشتن رهبران صالح بیشتر، افزایش فرصتهای یادگیری خلاق، و تشویق آموزشگران به انجام توسعه حرفهای بود؛ بهطوریکه بتوانند در جایگاه مشاوران حرفهای برای دانشآموزان عمل کنند.
اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی
نظام آموزشی کره جنوبی، باتوجهبه اصول قانون اساسی و قانون آموزشی که در 1949م به تصویب رسید، پایهگذاری شده است.
اصل کلی حاکم بر آموزش کره، کار و تلاش مردم، برای بهتر زیستن همة افراد بشر است. برایناساس، آموزش باید اتکا به نفس و دموکراسی را تقویت کند و هماهنگی میانفردی را در همة افراد جامعه ارتقا بخشد.
براساس بند 21 قانون اساسی کره جنوبی، والدین موظفاند که کودکان خود را برای کسب آموزش ابتدایی و مجانی به مدارس بفرستند.
بند 93 قانون آموزش بیان میدارد که هدف آموزش ابتدایی، آموزش اصول اساسی لازم برای زندگی مدنی پربار است. بهمنظور نیل به این هدف، دورههای اصلی برای آموزش ابتدایی به نُه موضوع عمده بهشرح زیر تقسیم میشوند: آموزش اخلاقی، زبان کرهای، مطالعات اجتماعی، ریاضیات، علوم طبیعی، آموزش فیزیک، موسیقی، هنرهای زیبا و هنرهای عملی.
بر طبق این قانون، همة مردم، حقوق آموزشی یکسان دارند و باتوجهبه تواناییهای خود و بدون توجه به عقیده، جنسیت و موقعیت اجتماعی و اقتصادی، میتوانند از آنها استفاده کنند، استقلال آموزش به رسمیت شناخته شده و مسائل سیاسی نباید در آن دخالت کند.
براساس قانون آموزشی 1949م و اصول اساسی آموزش، هدف تعلیموتربیت، تحت اندیشة «سعادت جهانیشدن»، تکامل شخصیت فرد، توانا کردن او در ادارة زندگی و مسئولیتپذیر کردن وی در مقام شهروند برای سهیم شدن در رشد و خوشبختی ملت است.
به موازات ساختن جامعه مردمسالاری، تعلیموتربیت نیز براساس اصول مردمسالاری، استقلال و برابری فرصتهای آموزشی برای همه مردم پیشرفت کرده است. جهتگیری رهبران سیاسی کره جنوبی بهسمت توسعه ملی، براساس توجه به نظام آموزشی است.
اهداف دولت کره جنوبی، برای نظام آموزش عالی بهطور گستردهای وابسته و مرتبط با توسعه اقتصادی و شامل موارد زیر است:
1. افزایش رقابتپذیری دانشگاههای کره؛
2. بهبود نرخ اشتغال دانشآموختگان؛
3. افزایش انتقال دانش بین صنایع و دانشگاهها؛
4. ساخت 15 دانشگاه پژوهشی در سطح و طبقة جهانی؛
5. بالا بردن کیفیت دانشگاهها (مدنی، 1390، ص 182).
همانطورکه مشاهده میشود، هدف شمارة 5 تنها هدفی است که اقتصادی نیست، هرچند که کیفیت آموزش عالی در زمان گسترش سریع آن، رو به کاهش گذاشت، ولی در دو دهة اخیر، تلاشهایی برای ارتقای سطح کیفیت دانشگاهها انجام شده است.
میتوان گفت هدفهای کلی آموزش کره جنوبی رسیدن به وحدت ملی، استقلال سیاسی، گسترش فرهنگ ملی، ایجاد همبستگی بین شهروندان، ایجاد فرصتهای برابر آموزشی برای همه، شکوفایی استعدادها و ارادههای افراد و تأمین استقلال آموزشی است.
ساختار نظام آموزشی
نظام آموزشی کره جنوبی، شامل دو دوره نظام آموزشی پیشدانشگاهی و دانشگاهی است. آموزش پیشدبستانی در کودکستانها عرضه میشود و در نظام آموزش رسمی، گنجانده نمیشود. آموزش کودکستانی با هدف ایجاد عادتهایی برای زندگی سالم و پیشرفت جسمانی، کمک به بهبود روابط اجتماعی، کمک به رشد هماهنگ کودکان، از جنبة جسمانی، مهارتهای زبانی و خلاقیت کودکان، بیان ایدهها و دیدگاهها با استفاده از زبان مناسب و پرورش احساس عشق نسبت به خانواده، دوستان و اطرافیان ایجاد شده است (International Bureau of Education, 2011).
نظام پیشدانشگاهی در کره جنوبی، متشکل از مدارس ابتدایی، راهنمایی و میانی است.
مدارس ابتدایی، شش سال آموزش اجباری ابتدایی (کلاس اول تا ششم) را به کودکان بین شش تا یازده سال عرضه میکنند. برخی دروس سطح ابتدایی عبارتاند از: اخلاق، زبان کرهای، ریاضیات، علوم، مطالعات اجتماعی، موسیقی و هنر.
مدارس ابتدایی، علاوهبر ارائه آموزش عمومی به دانشآموزان، آنها را به حل مسئله تواناییهای عمومی، قدردانی از سنت و فرهنگ، عشق به همسایهها و کشور و عادات عمومی زندگی ترغیب میکنند.
نظام آموزشی کره جنوبی، از فنّاوریهای اطلاعاتی و ارتباطی ( فاوا) برای پیشبرد برنامههای درسی استفاده زیادی میکند و از سال 2001 آموزش استفاده از فاوا را برای دوره ابتدایی ضروری دانسته است.
اهداف فاوا در برنامههای درسی مدارس کره جنوبی عبارتاند از: کمک به دانشآموزان برای دستیابی به مهارتهای اساسی (مهارت حل مسئله، خلاقیت، تولید اندیشه و...) برای همگامی با تغییرات محیطی جامعه داناییمحور.
مدارس راهنمایی سه سال آموزش (کلاس هفتم تا نهم) را به کودکان 12 تا 14 سال عرضه میکند. دورههای راهنمایی، متشکل از 11 موضوع درسی اساسی یا اجباری مانند ریاضیات، انگلیسی، زبان کرهای، مطالعات اجتماعی و علوم، آموزش اخلاق، موسیقی، هنرهای زیبا و هنرهای کاربردی، موضوعات انتخابی یا اختیاری نظیر اقتصاد خانه و فنّاوری، زبانهای خارجی، رایانه، فنّاوری اطلاعات و آموزش محیطزیست و فعالیتهای دورههای اضافی هستند.
از سال 2002 آموزش دورة راهنمایی تحصیلی در کره اجباری شده است. ادامة تحصیل از مرحله پیش از دبیرستان (دوره راهنمایی) به مرحله دبیرستان و هنرستان نیز همانند مرحله ابتدایی است و 5/99% از دانشآموختگان در مرحله بعد، ثبتنام میکنند.
دبیرستان نیز سه سال آموزش (کلاس دهم تا دوازدهم) را به دانشآموزان بین پانزده تا هفدهساله عرضه میکند و به آنها مدرک دیپلم میدهد. آموزش دبیرستان، با هدف فراهم آوردن آموزش پیشرفتة عمومی و اختصاصی براساس آموزش راهنمایی، ایجاد شده است. آموزشهای دبیرستانی اجباری نیستند و دانشآموزان هزینههای مربوط را پرداخت میکنند.
در سال 2013 شمار دانشآموزان مدارس کره 7260996 نفر بود که در 11312 مدرسه مشغول تحصیل بودند که از این شمار 1694 مدرسه خصوصی بودند (جداول 1 و 2).
دانشآموختگان دبیرستانها، میتوانند برای دریافت آموزش عالی داوطلب کالجها و دانشگاههای دو تا چهارساله دانشگاهها شوند.
کره جنوبی نظام ارزیابی به نام «ارزیابی ملی پیشرفت آموزشی» دارد. هر سال، آزمونهای موفقیت تحصیلی، در دو موضوع به همة دانشآموزان در هریک از کلاسهای شش، نُه و ده داده میشود. دانشآموزان بهطور مرتب، ازسوی آموزشگران خود در همة سطوح ارزیابی میشوند و اطلاعات دقیقی درباره عملکرد تحصیلی، در پروندة آنها وجود دارد. این پرونده بهطور فزایندهای بهصورت عملکرد دانشآموز، برای ورود در دانشگاهها مورد استفاده قرار میگیرد تا آنها با آزمون پراضطرابی (همانند سابق) برای ورود به دانشگاهها مواجه نشوند.
شورای مرکزی آموزش دانشگاههای کره نیز مسئول ارزیابی نهادی و اعتباربخشی برنامههای آموزشی همة کالجها و دانشگاههای این کشور است.
کتابهای درسی
برنامههای درسی مدارس کره جنوبی، هر پنج تا ده سال مورد بررسی، بازنگری و اصلاح قرار میگیرند؛ هرچند که مدارس، برای اضافه کردن محتوا و استانداردهای لازم برای رسیدگی به نیازهای مدارس خود بر محتوای تعیینشده ازسوی وزارتخانه مربوط استقلال دارند. کتابهای درسی بهوسیله مؤسسات تخصصی که زیر نظر وزارت علم و فنّاوری کار میکنند، چاپ میشوند. نویسندگان کتابها، معمولاً ترکیبی از آموزشگران، متخصصان آموزش و متخصصان موضوعی هستند.
برنامههای آموزشی آموزشگران
برنامههای درسی در دورههای علوم تربیتی و تربیت آموزشگر عبارتاند از:
1. دروس عمومی و دروس تربیتی- 30% از کل دوره به دروس عمومی (علوم انسانی، علوم طبیعی، علوم اجتماعی و تربیتبدنی) و بقیه به دروس تربیتی اختصاص یافته است.
2. دروس تربیتی عبارتاند از: تئوریهای تربیتی و دروس مربوط به مواد برنامه درسی و روشهای تدریس.
حقوق و مزایای آموزشگران
کره جنوبی جزء کشورهایی است که بیشترین حقوق را به آموزشگران خود میدهد (شاه محمدی، 1391، ص 13). حقوق آموزشگران براساس مدرک و دوره تحصیلی افزایش مییابد. علاوهبراین، مقامات نظام آموزشی در 6 مارس 1971 صندوق مشترک آموزشگران کرهای را با اهداف اطمینان از ثبات مالی، رفاه و اطمینان از کیفیت زندگی آموزشگران این کشور ایجاد کردند.
از تاریخ 30 آوریل 1998م تاکنون شمار اعضای صندوق مشترک آموزشگران کرهای از70000 در زمان گشایش به حدود 500000 تن افزایش یافته است.
دادههای آماری روزآمد مربوط به نظام آموزش عالی
دانشگاههای کره جنوبی به سه دسته تقسیمبندی میشوند:
1. دانشگاههای ملی که بهوسیلة دولت تأسیس و اداره میشوند؛
2. دانشگاههای عمومی که ازسوی مقامات و یا دولت محلی، تأسیس و اداره میشوند؛
3. دانشگاههای خصوصی که اشخاص و یا شرکتهای خصوصی آنها را تأسیس و اداره میکنند.
دانشگاههای کره جنوبی، بیشتر با صنعت در ارتباط هستند و با داشتن آزمایشگاههای مجهز، زمینه پژوهش را در میان دانشجویان مجرب فراهم میسازند. آموزش در دورههای عالی بیشتر طرحمحور است و از این راه نیازهای زندگی دانشجویان خارجی و داخلی کشور کره را فراهم میکند.
در سال 2013 شمار 149 کالج و مؤسسه آموزش عالی و 222 دانشگاه در کره جنوبی وجود داشت که از این شمار، بهترتیب 140و 180 واحد آنها خصوصی بودهاند (جدول 1). در این کالجها و دانشگاهها بهترتیب 772509 و 2555016 یعنی مجموعاً 3327525 دانشجو مشغول تحصیل بودهاند (جدول 2).
در جداول 1 و 2، شمار مدارس، کالجها و دانشگاههای کره جنوبی طی سال 2013 ذکر شده است:
درصد ورود زنان به دانشگاهها 49% و نرخ ثبتنام در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی از 4/11% در سال1980 به 72% در سال 2014 رسید.
بیش از 90% دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی کره جنوبی، خصوصی هستند. بسیاری از مؤسسات خصوصی آموزش عالی در کره جنوبی همتراز دانشگاههای عمومی هستند.
براساس رتبهبندی مؤسسة اعتبارسنجی «کیو. اس» در سال تحصیلی 2013-2012، 9 دانشگاه کره جنوبی در جمع 50 دانشگاه برتر جهان قرار داشتند.
24 دانشگاه این کشور، مورد تأیید وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فنّاوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند.
در شهر سئول 38 دانشگاه و مرکز آموزش عالی وجود دارد که همگی از مراکز بسیار معتبر دانشگاهی در این کشور و حتی جهان هستند.
آموزش عالی
اعضای هیئتعلمی
بیشتر آموزشگران آموزش عالی کره جنوبی، در مراکز دانشآموختگان دانشگاههای محلی و خارجی آموزش میبینند. مدرک کارشناسی ارشد، حداقل مدرک مورد نیاز برای هر آموزشگر آموزش عالی است، امّا مدرک دکتری بهعنوان حداقل مدرک برای عضویت در هیئتعلمی دانشگاه یا دانشکده در نظرگرفته میشود.
درحالحاضر 60000 عضو هیئتعلمی در دانشگاههای کره جنوبی، مشغول تدریس و پژوهش هستند.
رؤسای دانشگاههای ملی و عمومی، بنا به توصیه وزارت آموزش، علم و فنّاوری بهوسیلة رئیسجمهور و رؤسای دانشگاههای خصوصی، ازسوی هیئتامنا و تصویب وزارتخانه مربوط منصوب میشوند.
آزمونهای ورودی
داوطلبان برای ورود به دانشگاههای کره جنوبی، باید دارای دیپلم میانی باشند و موفق به گذراندن آزمونهای ورودی این مراکز شوند. از سال 1988 به بعد پذیرش دانشجویان براساس آزمون سراسری که شامل پنج موضوع درسی است، صورت میگیرد. در سال 1993 مقرر شد که برای پذیرش دانشجویان، نمرههای درسی دورة دبیرستان نیز با نمرههای آزمون سراسری جمع شود؛ بهعبارتدیگر، آزمون سراسری یا «امتحان شایستگی علمی» 70% و نمرات دبیرستانی 30% نمرات داوطلبان برای ورود به دانشگاهها را تشکیل میدهد.
در بحث پذیرش دانشجو در دانشگاهها نیز وزارت آموزش، علم و فنّاوری کره جنوبی با هدف گسترش حوزه اختیارات و استقلال دانشگاهها، تنها پیشنیازهای حداقلی را تعیین کرده و به ادارة ثبتنام هر دانشگاه اجازه داده است تا با آزادی عمل و استقلال کامل، همة شیوههای پذیرش استاندارد دانشجو، اعم از آزمون سراسری، آزمون ارائه مقاله، بررسی صلاحیت علمی و تحصیلی و معرفینامهها را بهکار گیرند که از این طریق، حوزة اختیارات دانشگاه برای پذیرش دانشجو افزایش مییابد.
دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی
مراکز آموزش عالی کره جنوبی، به دو دستة عمومی و خصوصی تقسیم میشوند و کلیه آنها تحت پوشش وزارت آموزش، علم و فنّاوری هستند. این وزارتخانه، کلیة مقررات آموزشی شامل پذیرش دانشجو، رشتهها و درسهای مربوط و قوانین اعطای مدرک را زیر نظر دارد.
هدف اصلی دانشگاههای کره جنوبی، آموزش افراد، انجام پژوهشهای ژرف دانشگاهی، دادن فرضیههای علمی و راهکارهای مهم برای توسعه کشور و جامعه و بهبود مدیریت و رهبری است.
دانشگاههای کره جنوبی، دورههای کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری ارائه میکنند و طول مدت دورههای آموزشی در این دانشگاهها دو الی شش سال است. در این کشور 8 نوع مرکز آموزش عالی بهشرح زیر وجود دارد:
1. مدارس عالی دوساله: مدارس عالی دوسالانه، با هدف ارائه برخی رشتههای خاص نظیر علوم انسانی، علوم اجتماعی، علوم طبیعی، مهندسی، هنرهای نمایشی، آموزش جسمانی و سلامت راهاندازی شدهاند و کمترین دورههای آموزشی در آنها، دو الی سه سال است. دانشجویان مدارس عالی دوسالانه، برای دانشآموختگی نیازمند پشت سر گذاشتن 80 واحد و دانشجویان مدارس عالی سهساله نیز نیازمند گذراندن 120 واحد درسی هستند و مدرک دیپلم این مؤسسات به دانشجویانی داده میشود که موفق به کامل کردن دورههای تحصیلی و پشت سر گذاشتن واحدهای تعیینشده ازسوی این مدارس بشوند. افرادی که از مدارس عالی دانشآموخته شوند، در دانشگاهها، دانشگاههای صنعتی و دانشگاههای آزاد و غیرحضوری پذیرفته میشوند.
2. مدارس عالی چهارساله: دورههای آموزشی چهارسالهای را عرضه میکنند که با دریافت مدرک کارشناسی پایان مییابد. شمار این مدارس عالی، بیش از56 واحد است که آموزشهایی را در زمینههای علوم تربیتی، علوم مهندسی، پزشکی، داروسازی، پرورش ماهی و علوم دریایی عرضه میکنند.
3. دانشگاهها و مؤسسات تربیت آموزشگر: در کره جنوبی، 62 دانشگاه، کالج و مرکز تربیت آموزشگر وجود دارد که حدود نیمی از آنها، عمومی و نیمی دیگر خصوصی هستند. این مراکز دو نوع هستند:
الف. دانشگاههای تربت آموزشگر برای تربیت آموزشگران مدارس ابتدایی؛
ب. کالجهای تربیت آموزشگر برای تربیت آموزشگران دبیرستانی.
هر دو مرکز برنامههای چهارساله عرضه میکنند. آموزشگران پیشدبستانی و ابتدایی، در دانشگاههای تربیت آموزشگر و گروه آموزش ابتدایی در دانشگاه ملی آموزشی کره و دانشگاه زنان تربیت میشوند. این مراکز دورههای دو یا چهارساله را برای اعطای مدارک کاردانی و کارشناسی ارائه میکنند. آموزشگران پیشدبستانی، باید دورة دوساله را در رشته آموزش پیشدبستانی بگذرانند.
آموزشگران دوره راهنمایی باید دورة چهارساله کالجهای تربیت آموزشگر یا دانشگاهها را در رشته علوم تربیتی بگذرانند.
دبیران دبیرستانها نیز باید دورة چهارساله کالج یا دانشگاه در رشتة علوم تربیتی و یا دورة چهارسالة دانشگاهها را در یکی از مواد درسی دورة دبیرستان بهعنوان یک رشته تحصیلی همراه با دروس تربیتی که در دانشگاهها ارائه میشوند، با موفقیت بگذرانند.
آموزش دبیران دبیرستان، عمدتاً در دانشکدههای تربیت آموزشگر دانشگاهها، دانشگاه ملی آموزش کره، دانشگاههای عمومی و گاهی نیز در هر کالج یا دانشگاه معتبر عرضه میشود. علاوهبراین، آموزشگران مراکز میانی، ملزم به حضور در دورههای آموزشی مراکز آموزش دانشآموختگان هستند.
مدرک آموزشگران بر پایهای غیر از امتحان بهوسیلة رؤسای دانشگاههای مربوط به همة افرادی که دورههای لازم را گذراندهاند، اعطا میشود. انتخاب و بهکارگیری آموزشگران مدارس عمومی، در امتحانات تعیینشده ازسوی دفترهای آموزش استانی و شهری انجام میشود. آزمون استخدامی برای مدارس عمومی، مرکب از یک تست اولیه از فن آموزش (30%)، حوزة تخصص اصلی (70%) و نیز آزمون دومی میباشد که دربرگیرنده از یک آزمون سنجشی و مصاحبه است.
4. آموزشکدههای فنیوحرفهای: در کره جنوبی، بیش از 235 آموزشکدة فنیوحرفهای وجود دارد که از این شمار، 110 واحد عمومی و بقیه خصوصیاند. آموزشکدههای فنیوحرفهای، بر درسهای کاربردی و عملی تأکید دارند. دانشجویان این مؤسسات 23% از کل عالی دانشجویان نظام آموزش این کشور را تشکیل میدهند. مدت تحصیل در این آموزشکدهها دو سال است و به دانشآموختگان مدارک کاردانی عرضه میشود؛ بهاستثنای مؤسسات ملوانی و ماهیگیری که دورة دریانوردی ششساله دارند.
پذیرش دانشجو در این آموزشکدهها، بسیار انعطافپذیر و بهنسبت آسان است و کسانی که دوره دبیرستان یا هنرستانهای فنیوحرفهای را به پایان رساندهاند و مدرک تحصیلی دیپلم و یا معادل آن را دارند، میتوانند وارد این آموزشکدهها شوند. ورود به این آموزشکدهها، بر پایة وضعیت تحصیلی و نمرههای کسبشده در دوره دبیرستان است و هر آموزشکده بهگونه اختصاصی، معیار سنجش و گزینش خود را تعیین میکند.
بهطور میانگین، سالانه بیش از 80% دانشآموختگان دورة کاردانی جذب بازار کار میشوند و این نشاندهندة اهمیت رشتههای علمی- کاربردی در کشور کره است (انگجی و خادمی، 1383، ص 232).
5. دانشکدههای تخصصی: این دانشکدهها، بیشتر در دورههای کارشناسی ارشد و برخی نیز در دوره دکتری فعالیت دارند، ولی هیچیک دوره کارشناسی ندارند.
6. دانشگاه مجازی: در کشور کره جنوبی، دانشگاه آزاد (باز) امکان تحصیل را برای داوطلبان دورههای گوناگون، فراهم میآورد. سهم کره جنوبی در بهرهگیری از امکانات الکترونیکی در آموزش و وسایل ارتباط جمعی، برای اطلاعرسانی، بسیار گسترده است و بسیاری از برنامههای آموزش عالی، از راه شبکههای رایانهای و اینترنت انجام میشود. هماکنون کره در ردیف 10 کشور مهم جهان، بهشمار میآید که سطح رقابت و کاربرد فنّاوری در آن بسیار بالاست و هزینههای چشمگیری صرف آی.تی میشود (انگجی و خادمی، 1383، ص 232).
7. دانشگاه مکاتبهای: این دانشگاه، فعالیت خود را از سال 1972 در جایگاه شاخهای از دانشگاه ملی سئول، با 12000 دانشجو آغاز کرد. در 1982م از دانشگاه ملی سئول جدا شد و فعالیت خود را در قالب دانشگاهی مستقل، ادامه داد. در همین سال، برنامة پنجسالهای را بهمنظور اعطای مدرک کارشناسی به داوطلبان عرضه کرد.
اکنون دانشگاه مکاتبهای کره جنوبی مؤسسهای مستقل است و دورههای دوسالة کاردانی، چهارساله کارشناسی و کارشناسی ارشد را عرضه میکند و 12 شعبه در شهرهای مختلف کره جنوبی ازجمله سئول و بیش از 200000 دانشجو دارد.
8 . دانشکدههای کارشناسی ارشد (تحصیلات تکمیلی): دانشکدههای تحصیلات تکمیلی با هدف تعقیب جدیتر اهداف آموزش عالی و افزایش قابلیت انجام پژوهشهای علمی و پرورش استعدادهای خلاق تأسیس شدهاند.
مدارک تحصیلی
کاردانی: مدت دورة کاردانی، دو سال است. برخی مدارس عالی نیز پس از پذیرش دارندگان مدرک کاردانی، بعد از موفقیت در آزمون تکمیلی، به آنها مدرک کارشناسی میدهند.
کارشناسی: دورههای کارشناسی چهار سال و شمار واحدهای لازم برای دریافت مدرک کارشناسی 140 تا 150 واحد درسی است. در رشته معماری پنج سال و در رشتههای پزشکی و دندانپزشکی، تحصیلات شش سال بهطول میانجامد و دانشجویان باید 180 واحد گذرانده باشند.
کارشناسی ارشد: دارندگان مدرک کارشناسی، در صورت داشتن دستکم معدل سه یا B، میتوانند در آزمونهای دورة کارشناسی ارشد شرکت کنند. پذیرفتهشدگان این دورهها، پس از دو تا سه سال تحصیل و گذراندن حداقل 24 واحد درسی در رشته مربوط، میتوانند مدرک کارشناسی ارشد دریافت دارند. دانشجویان همچنین ملزم به گذراندن پایاننامه هستند. این پایاننامه باید دستکم مورد پذیرش سه ارزیاب قرار گیرد.
دکتری: بالاترین درجه تحصیلات عالی است که پس از دریافت مدرک کارشناسی ارشد و سه تا چهار سال تحصیل، اعطا میشود. زبان تدریس در بیشتر دانشگاههای کره جنوبی، در دوره دکتری انگلیسی است. هر سال تحصیلی در دوره دکتری به دو نیمسال تقسیم میشود.
دوره دکتری شامل 36 واحد درسی است.
دانشجویان این دوره و پس از پشت سر گذاشتن واحدهای تعیینشده و آزمونهای زبان خارجی و فراگیر، میبایست رساله دکترای خود را ارائه دهند که این رساله برای اینکه مورد قبول واقع شود، باید به تأیید پنج استاد برسد.
پسا دکتری: این دوره برای ادامه تحصیلات و پژوهشهای علمی پس از تکمیل دوره دکتری است. درحالحاضر بسیاری از دانشگاههای کره جنوبی، از بسیاری از پژوهشگران دوره پسا دکتری برای انجام پژوهشهای علمی دعوت میکنند.
زبان تحصیلی
زبان رایج در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی کره جنوبی، زبان کرهای است، اما برخی از درسها به زبانهای انگلیسی، چینی، فرانسه و آلمانی نیز تدریس میشوند.
دانشجویان خارجی
دولت کره جنوبی، برای ارتقای کیفیت نظام آموزش عالی و گسترش فرهنگ این کشور، به دانشجویان خارجی بورسهایی اعطا میکند. بورسهای تحصیلی، شامل دو بخش میشوند:
· بورسیههایی که دولت کره جنوبی به دانشجویان خارجی اعطا میکند.
· بورسیههایی که دانشگاهها خود به دانشجویان خارجی میدهند.
براساس این سیاست، دانشجویان کشورهایی که روابط سیاسی با کره جنوبی دارند، ارجحیت بیشتری برای دریافت بورس دارند.
کره در جذب دانشجوی خارجی دو روش دارد: اول اینکه برای استادهای کرهای که بتوانند دانشجوی خارجی جذب کنند، امتیازاتی میدهد. جذب دانشجوی خارجی، یکی از نشانگرهای افزایش گرانتهای پژوهشی استادان است.
بُعد دومیکه خیلی روی آن تمرکز دارند، اعطای بورسیههای تحصیلی به کشورهای درحالتوسعه است. به دانشجویان کشورهای درحالتوسعه، یک سال زبان کرهای یاد میدهند؛ بعد اگر در امتحانات موفق شوند آنها را بورسیه دوره دکتری میکنند و ضمن پرداخت کلیه هزینههای آنها، حقوقی هم به آنان پرداخت میکنند.
درهمینحال، شمار دانشجویان خارجی مشغول به تحصیل، در کره جنوبی از 12314 دانشجو در 2003م به 85923 در سال 2013 از 171 کشور جهان افزایش یافت.
دولت کره جنوبی قصد دارد تا سال 2020 شمار دانشجویان خارجی را به حداقل 250 هزار نفر برساند که باتوجهبه موقعیت این کشور، رقم خیرهکنندهای خواهد بود.
درحالیکه قبلاً شمار دانشجویان کرهای که در خارج تحصیل میکردند، زیاد بود، امّا شمار آنها نیز در سالهای اخیر کاهش یافته است. در سال 2010، 251887 دانشجوی کرهای برای تحصیل به خارج از کشور رفتند و این شمار در 2013م به 227126 دانشجو کاهش یافت.
دانشگاههای کره جنوبی
در زیر فهرست برخی از دانشگاههای کره جنوبی دارای رتبه بینالمللی ذکر میشود.
دانشگاه ملی سئول: دانشگاه ملی سئول در اواخر سده نوزدهم میلادی در سئول تأسیس شد و امروز بالاترین رتبهبندی دانشگاهی را در کره جنوبی دارد. این دانشگاه، علاوهبر نام و آوازة جهانی، در ردهبندی سال 2015- 2014م مؤسسه «کیو. اس» در رتبه 31 جهان و رتبه چهارم آسیا قرار گرفت.
این دانشگاه دارای 16 کالج و 6 مؤسسة حرفهای با حدود 30000 دانشجوست و با 273 دانشگاه در 56 کشور جهان همکاری میکند.
شمار دانشجویان کرهای آن، در اول آوریل 2012، 27978 تن و شمار دانشجویان بینالمللیاش 2608 تن بود که از این میان 683 نفر بورسیه بودند.
این دانشگاه سالانه 600-500 دانشجوی بینالمللی از بیش از 80 کشور جهان را پذیرش میکند.
بسیاری از اعضای هیئتعلمی این دانشگاه، سابقة تدریس در دانشگاههای معتبر جهان را دارند.
شمار مقالات علمی منتشر شده آن در مجلات بینالمللی و تأییدشده در نمایه استنادی علمی در 2008م، 3792 بود که رتبه 20 را در جهان داشت و این رقم همچنان رو به افزایش است.
ظرفیت پژوهشی این دانشگاه، براساس شمار مقالات و استنادات علمی، نشان میدهد که قابل مقایسه با 30-10 دانشگاه برتر ایالات متحده امریکاست.
این دانشگاه یک کتابخانه اصلی و 7 کتابخانه تابعه دارد. کتابخانة دانشگاه ملی سئول، بزرگترین کتابخانه دانشگاهی کره، با داشتن بیش از 5/4 میلیون جلد کتاب است.
38% از مدیران عامل 100 شرکت برتر کرهای و 88% از قضات دادگاههای عالی کره از دانشآموختگان این دانشگاه هستند.
نزدیک به 60% از وزرای دولت و در حدود نیمی از اعضای مجلس این کشور نیز از دانشآموختگان این دانشگاه در 2007م بودند.
بان کی مون، دبیر کل کنونی سازمان ملل متحد، کیم یونگ سام، هفتمین رئیسجمهور کره جنوبی (1998-1993م) و جونگ ووک لی، مدیر کل سابق سازمان جهانی بهداشت ازجمله دانشآموختگان این دانشگاه هستند.
دانشگاه یونسی: دانشگاه یونسی که در 1885م بهوسیلة مبلّغان مسیحی در سئول گشایش یافت، یکی از قدیمترین دانشگاهها و یکی از مؤسسات علمی خصوصی معتبر این کشور است. یونسی دومین دانشگاه بزرگ کره جنوبی است که در رتبهبندی سال 2014-2013 مؤسسه کیو. اس در رده 114 آسیا و 190 جهان قرار گرفت و درحالحاضر، بیش از 28700 دانشجو در آن مشغول تحصیل هستند.
کیم وو چونگ، مدیر عامل و مؤسس شرکت دوو و چوی آیا سوک، مدیر سامسونگ ازجمله دانشآموختگان این دانشگاه هستند.
دانشگاه کره: دانشگاه کره در 1905م بهوسیلة لی یونگ ایک خزانهدار سلطنتی وقت در شهر سوسانگ تأسیس شد و بعدها در 1943م، به شهر آنام منتقل شد. این دانشگاه، نخستین مؤسسه آموزش عالی به سبک جدید در کره جنوبی است.
دانشگاه کره، در جایگاه دانشگاهی فراگیر دارای 16 دانشکده مربوط به دورههای کارشناسی و 20 دانشکده مربوط به دورههای کارشناسی ارشد است.
دورههای کارشناسی دانشگاه کره، در شمار منتخبترین این دورههاست و دانشآموختگان آن، گروه قدرتمندی در کره جنوبی، بهشمار میآیند. دانشگاه کره، به جهت دانشکده حقوق خود، بسیار مشهور است و این دانشکده یکی از معتبرترین دورههای کارشناسی را در رشته حقوق، عرضه میکند.
افزونبراین، دانشکده بازرگانی دانشگاه کره تنها مرکز و اولین دانشکدة کسبوکار در کره جنوبی است.
پذیرش دانشجویان در این دانشگاه، بهشدت رقابتی است و بر پایه آمادگی متقاضیان و نمرههای آنها در «آزمون توانایی آموزشی»، صورت میگیرد. دانشگاه کره، درحالحاضر، دارای بیش از 25100 دانشجو و 1600 عضو هیئتعلمی است که بیش از 95% آنها دارای مدرک دکتری یا معادل آن، در رشته خود هستند.
این دانشگاه در 2008م رتبه دوازدهم را در میان 350 مؤسسه آموزش عالی در جهان، به خود اختصاص داد.
در سال 2010، ازسوی مؤسسه رتبهبندی کیو. اس، رتبه 191 را در جهان بهدست آورد و در 2013م نیز رتبه 145 جهان را کسب کرد.
نام این دانشگاه، زمانی در کانون اخبار بینالمللی قرار گرفت که جزء ۲۰۰ دانشگاه برتر جهان معرفی شد.
یکی از عوامل اصلی قرار گرفتن دانشگاه کره، در فهرست 200 دانشگاه برتر جهان، اجرای «طرح جهانی دانشگاه کره»، است که بر آمادهسازی دانشجویان، برای ورود به رقابتهای علمی- جهانی (المپیادها)، ایجاد زیر ساختهای علمی و پژوهشی، سرمایهگذاری و پژوهش بر روی ارتقای سطح مدیریتی (براساس استانداردهای بینالمللی) تمرکز دارد.
ازجمله اهداف طرح یادشده، گنجاندن نام دانشگاه در فهرست یکصد دانشگاه برتر جهان است.
دانشگاه کره، همچنین دارای مراکز آموزشی مانند «مؤسسه زبانهای خارجی» و «مرکز آموزش و یادگیری» است. این دانشگاه، دارای مراکز پژوهشی نظیر «مؤسسة ارتباطات بینالملل» و «مرکز اطلاعات فنّاوری ایمنی» است. «مرکز پژوهشهای شرق آسیا» و «مرکز پژوهشهای فرهنگی کره»، از دیگر مؤسسات پژوهشی این دانشگاه هستند.
مدیران این دانشگاه، از سال 2003، تاکنون با سرمایهگذاری در بخش تبلیغات و بازاریابی جهانی، اقداماتی را برای نزدیکتر کردن ساختار این دانشگاه به دانشگاههای بینالمللی آغاز کردهاند؛ ازجمله این اقدامات، طرح استانداردسازی زبان انگلیسی، ارائه واحدهای دانشگاهها به زبان انگلیسی و طرحهای نوآورانه منطبق با سیاستهای «جهانیشدن» است.
انجمن دانشآموختگان دانشگاه کره دارای 280000 دانشآموخته است.
دانشگاه علوم و فنّاوری پوهانگ (دانشگاه پستِچ): این دانشگاه در سال 1986 بسان نخستین دانشگاه پژوهشی در شهر پوهانگ واقع در سواحل شرق کره جنوبی گشایش یافت. پستِچ دانشگاه خصوصی و نوپا با 29 سال دیرینه است. بااینحال پستِچ با کمک همهجانبة پوسکو (مخفف شرکت تولیدکنندة آهن و فولاد پوهانگ، چهارمین شرکت بزرگ تولیدکنندة فولاد جهان) و تلاشهای دانشجویان، کارکنان، پژوهشگران و اعضای هیئتعلمی، توانسته در مدت زمان اندکی، بهمثابة دانشگاه پیشرو کرهای، آسیایی و جهانی، در زمینههای علم و فنّاوری مطرح شود و با وجود قدمت اندک، نام خود را به فهرست دانشگاههای برتر جهان اضافه کند.
این دانشگاه در سال 2013 دارای 268 عضو هیئتعلمی، 1410 دانشجو دوره کارشناسی و 1853 دانشجوی کارشناسی ارشد بود.
این دانشگاه دارای 11 بخش و 22 دوره تحصیلات تکمیلی است. نسبت شمار دانشجویان به استادان، این دانشگاه 6 به 1 است که همین، موجب همکاری بیشتر دانشجویان با استادان برجستة این دانشگاه را فراهم میسازد. پستِچ اولین دانشگاه کره جنوبی بود که از سال 2010 بهطور رسمی، در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد تدریس را به دو زبان کرهای و انگلیسی آغاز کرد.
این دانشگاه براساس رتبهبندی مؤسسه کیو. اس. در سال 2013 رتبه نهم در آسیا و 107 را در جهان کسب کرد.
این دانشگاه شعار صداقت، خلاقیت و آرمان را سرلوحه برنامههای خود قرار داده است و تصمیم دارد تا سال2020 به فهرست 20 دانشگاه برتر جهان راه پیدا کند.
مؤسسه علم و صنعت پیشرفته کره: در جایگاه اولین دانشگاه در زمینه علوم، پژوهشهای مهندسی و فنّاوری در سال 1971 در منطقه Daedeko Innopolis شهر دایجون بهوسیلة دولت کره جنوبی بهعنوان اولین مؤسسه پژوهشی ملی در زمینه علوم و مهندسی تأسیس شد و براساس رتبهبندی کیو. اس. در سال 2013-2014م در رتبه دوم آسیا و شصتم جهان قرار گرفت.
در سال 2011 نیز رتبه 27 را در مهندسی و فنّاوری اطلاعات جهان بهدست آورده بود.
بسیاری از استادان این دانشگاه، از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی امریکا دانشآموخته شدهاند و بیشتر کارکنان آن نیز مهندسان بااستعداد علوم و فنّاوری کرهای هستند که در امریکا تحصیل کردهاند. جمعیت دانشجویی آن نیز بیش از 10200 نفر است.
مؤسسه علم و صنعت پیشرفته کره، از همان آغاز، روی تئوری و پژوهشهای کاربردی تأکید داشت و بهسمت تبدیل شدن به بهترین مرکز طرحهای پژوهش و توسعه، در کره پیش میرود. این دانشگاه، در انجام 540 پژوهش دانشگاهی، با صنایع و دانشکدههای جهان همکاری کرده است. دانشگاه به دانشجویان خارجی، کمکهزینة تحصیلی اعطا میکند و در بسیاری از برنامههای بینالمللی، با دانشگاههای برجستة اروپایی و آسیایی شرکت میکند.
بیشتر رشتههای این دانشگاه در زمینههای علوم، فنّاوری، مهندسی و ریاضیات هستند.
این مؤسسه دارای نشانهای فنّاوری از شهرستان دایجون، پنجمین شهر بزرگ کره جنوبی است و در میان مدعیان کسب عنوان «دره سیلیکون آسیا» قرار دارد.
این مؤسسه شهرت قوی در پژوهش، کسبوکار، خدمات عمومی و دانشگاهی دارد و 20% از کل دانشآموختگان دکترای مهندسی و 10% از کل استادان مهندسی کره جنوبی از این دانشگاه دانشآموخته شدهاند. در مارس سال 2013، 672 دانشجوی بینالمللی از 75 کشور مختلف، در این دانشگاه مشغول تحصیل بودند که 35% آنان در دوره کارشناسی اشتغال داشتند. بسیاری از دورههای این دانشگاه، به زبان انگلیسی تدریس میشوند. برخی دروس کارشناسی این دانشگاه عبارتاند از: علوم زیستی، مهندسی مکانیک، مهندسی هوا و فضا، مهندسی عمران، محیطزیست، شیمی و بیومولکولی مهندسی، مهندسی مواد، مهندسی هستهای و کوانتوم، مهندسی برق، رایانه، طراحی صنعتی، مهندسی صنایع و سیستم.
دانشگاه سان کیونک وان سئول: این دانشگاه خصوصی در سال 1398 بهوسیلة سلسله جوسون در قلب سئول در جایگاه بالاترین مؤسسة آموزشی ملی وقت، تأسیس شد و دو دانشکده علوم انسانی و علوم اجتماعی دارد و یکی از بهترین دانشکدههای پزشکی در کره جنوبی است.
این دانشگاه در رتبهبندی سال 2014-2013 کیو. اس. رتبه 162 دانشگاههای آسیا و رتبه 225 دانشگاههای جهان را دارد.
دانشگاه کیونگ هی: این دانشگاه در سال 1949 در جایگاه کالجی دوساله تأسیس شد و در سال 1960، به دانشگاه کیونگ هی با نظام آموزش فراگیر، تغییر نام داد. دانشگاه کیونگ هی سه پردیس سئول، پردیس جهانی در یونگین و پردیس Gwangneung در Jinjeop- از EuP دارد. در سال 2013، کیونگ هی دارای یک شبکه بزرگ جهانی همکاری با 434 دانشگاه در 69 کشور در سراسر جهان بود. هر سال، حدود 500 دانشجو در کیونگ هی انتخاب و برای مطالعه به خارج از کشور اعزام میشوند.
دانشگاه ملی هنر کره: دانشگاه ملی هنر کره در سال 1993 بهوسیلة وزارت فرهنگ، ورزش و گردشگری کره بهعنوان تنها دانشگاه ملی هنر کشور و نهادی پیشرو در تربیت هنرمندان در سئول گشایش یافت. این دانشگاه دارای 6 دانشکده موسیقی، فیلمنامه نویسی، تلویزیون و بخشهای چندرسانهای، حرکات موزون، هنرهای تجسمی و هنرهای سنتی کرهای است.
دانشگاه هانکوک: دانشگاه هانکوک در سال 1954 با شعار «حقیقت، صلح، خلاقیت» بهمنظور پاسخگویی به نیازهای کشوری رو به پیشرفت صنعتی و ارتباطهای گستردهتر با جهان خارج، گشایش یافت.
این دانشگاه که در ابتدای تأسیس، با ظرفیت آموزشی محدود یعنی پذیرش 150 دانشجو برای تحصیل در پنج رشته زبان خارجی انگلیسی، فرانسوی، چینی، آلمانی، و روسی و در فضای دانشگاهی محدودی کار خود را آغاز کرد، امروزه دارای دو شعبه بزرگ در ناحیه ایمون دنگ در سئول و یونگین در حوالی سئول است. هر دو دانشگاه روی هم دارای 13000 دانشجو و 11 دانشکده هستند و با 38 دانشگاه عمده در اطراف جهان، ارتباط فرهنگی و مبادله استاد و دانشجو دارند.
دانشگاه ایمون دنگ: دارای 6 دانشکده زیر است: دانشکده مطالعات غربی، دانشکده مطالعات شرقی، دانشکدة علوم سیاسی، دانشکدة حقوق، دانشکدة اقتصاد و بازرگانی و دانشکده تعلیموتربیت. دانشگاه یونگین دارای 5 دانشکده زیر است: دانشکده علوم انسانی، دانشکده مطالعات امریکایی و اروپایی، دانشکده مطالعات آسیایی و افریقایی، دانشکده علوم اجتماعی و دانشکده علوم طبیعی. همانطورکه از نام دانشگاه نیز برمیآید، تکیه اصلی برنامههای آن بر زبانهای خارجی و مطالعه دربارة فرهنگهای دیگر است. در دانشگاهی که با آموزش پنج زبان کار خود را شروع کرده بود، امروزه در مجموع 24 زبان خارجی آموخته میشود. 16 مؤسسه پژوهشی که در کنار دانشکدههای مختلف وجود دارند، در واقع بهمنزله بخشهای مکمل آموزش زبانها و مطالعات خارجی عمل میکنند. تشکیل دورههای کارشناسی ارشد و دکتری از سال 1961 آغاز شد و هماکنون در دانشگاه هانکوک 35 دوره کارشناسی ارشد و 32 دوره دکتری وجود دارد.
زبان فارسی و مطالعات ایرانی، یکی از بخشهای نهگانة دانشکدة مطالعات شرقی است که در فضای دانشگاهی ایمون دنگ قرار دارد. بخشهای دیگر این دانشگاه، اختصاص به مطالعه و آموزش زبانهای چینی، ژاپنی، مالایایی، اندونزیایی، هندی، ترکی، عربی، ویتنامی و تایلندی دارد. بخش مطالعات ایرانی که از سال 1976 تأسیس شده است، هرساله 30 نفر دانشجو میپذیرد.
برنامههای درسی
مؤسسات آموزش عالی کره جنوبی، تا حدود زیادی در تنظیم برنامههای آموزشی خود استقلال دارند. اما بههرحال شرط قانونی آن است که برنامههای آموزشی، باید آموزش کلی شامل مطالعه زبان کرهای، مقدماتی در فلسفه، تاریخ و فرهنگ و نظریه عمومی علوم و حداقل دو زبان خارجی را در برنامه خود بگنجانند.
مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی
وزارت آموزش، علم و فنّاوری، مسئولیت نظام آموزشی کره جنوبی را برعهده دارد. این وزارتخانه دو بخش دارد که یکی به نظام آموزشی و دیگری به علم و فنّاوری اختصاص دارد و هریک بهصورت جداگانه، تحت ریاست یکی از معاونان وزیر اداره میشوند. هر بخش به چندین دفتر یا اداره تقسیم شده و این دفاتر نیز بهنوبه خود به چندین بخش تقسیم میشوند که به تفکیک عبارتاند از:
بخش آموزش: دفتر سیاستگذاری منابع انسانی (شامل 12 بخش که به حوزههایی مانند منابع انسانی، علم و فنّاوری، تأمین نیروی انسانی، و درخواست آمار و غیره اختصاص یافتهاند)، دفتر آموزشهای شغلی و مادامالعمر، دفتر سیاستگذاری مدارس و دفتر پشتیبانی از رفاه آموزشی.
بخش علم و فنّاوری: دفتر سیاستگذاری علم و فنّاوری (شامل 12 بخش که بین دفتر برنامهریزی سیاست علم و فنّاوری، دفتر هماهنگی سیاست علم و فنّاوری، و دفتر حمایت از علم روز تقسیم شدهاند)، دفتر سیاستگذاری پژوهشهای دانشگاهی (متشکل از 12 بخش تحتنظر دفتر پژوهشهای پایه، دفتر حمایت از پژوهشهای دانشگاهی و دفتر پشتیبانی از دانشگاهها و مراکز پژوهشی)، دفتر همکاریهای بینالمللی و دفتر انرژی اتمی (مرکز همکاریهای فنّاوری و نوآوری ریاستجمهوری، 1391، صص 31-30).
وزارت آموزش، علم و فنّاوری، صاحباختیار اصلی مسئول دولتی صدور دستورهای قانونی برای آموزش است.
این وزارتخانه، مسئولیت تدوین و اجرای خطمشی، برنامهریزی و ارزیابی سیاستهای نظام آموزشی این کشور را برعهده دارد و مستقیماً بر سیاستها و برنامههای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، تنظیم پایهگذاری مراکز، انتشار و تصویب متون درسی، اجرای خطمشیهایی درباره آموزش، نیازهای آکادمیک، هدایت و هماهنگی نمایندگیها برای برنامهریزی، حمایت و بازرسی آژانسهای آموزشی محلی و دانشگاههای ملی و غیره نظارت میکند؛ بهعبارتدیگر، این وزارتخانه بر پذیرش دانشجو، بررسی صلاحیت کارکنان نظام آموزشی، دورههای آموزشی، کیفیت تدریس، خواستها و نیازهای تحصیلی، مدارک تحصیلی، دروس مربوط، معیارهای آموزشی، ایجاد رشتههای تحصیلی، امور اداری و مالی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی نظارت میکند.
دولت نیز راهنماییهایی درباره موضوعات خطمشیهای اصلی و حمایت مالی، فراهم میآورد.
کلیه مؤسسات آموزش عالی (عمومی یا خصوصی) باید طبق قوانین آموزشی و با حکم وزیر آموزش، علم و فنّاوری تأسیس شوند و زیر سرپرستی وزارتخانه متبوع باشند.
مدارس ابتدایی و میانی بهوسیلة دولتهای محلی اداره میشوند، امّا بودجه آنها، بهطور یکسان، از وزارتخانه تعیین و ابلاغ میشود. با وجود اداره مدارس بهوسیلة حکومتهای محلی، ضوابط و مقررات در هر ایالت تفاوت چندانی با دیگر ایالتها ندارد.
وزارت آموزش، علم و فنّاوری برای نظارت بر دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، دفتر دانشجویی و آموزش دانشگاه را ایجاد کرده است.
شورای مرکزی آموزش دانشگاههای کره، مرکب از رؤسای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، در توسعه و گسترش آموزش عالی، نقش مؤثری دارد. وزارت آموزش، علم و فنّاوری، معمولاً در تصمیمگیریهای مهم با این شورا مشورت و در صورت امکان، آنها را اجرا میکند.
این شورا مسئول بررسی چگونگی ادارة دانشکدهها و دانشگاهها، به اشتراکگذاری اطلاعات، خطمشیهای کمکهای مالی به دانشکدهها و دانشگاهها، توسعة دانشگاهها، دورههای دانشگاهی و برنامههای درسی، روشهای ارزیابی، توصیه به دولت درباره موضوعات مربوط به آموزش دانشگاهها، اعتباربخشی، پاسخگویی، تقویت همکاریها میان دانشگاهها، ارزیابی دانشگاهها بهمنظور تضمین کیفیت آموزش و حفظ استانداردهای جهانی آموزشی، اجرای طرحهای بهعهده گرفتهشده ازسوی دولت و کمک به رقابتهای بینالمللی است.
درخصوص سایر موضوعات، تصمیمات دانشکدهها با تصمیمات شورای آموزشی دانشگاهی کره هماهنگ میشود.
وزارت آموزش، علم و فنّاوری کره جنوبی، معمولاً در امور مهم زیر تصمیمات شورای مرکزی دانشگاهها را به اجرا میگذارد: سیاست آموزش عالی، سرپرستی، اداره، ارتقای کیفی آموزش دانشجویان، کارکنان و اعضای هیئتعلمی، تشکیلات گروهی، شمار اعضای هیئتعلمی و شهریه دانشجویان (پارک، 1378).
ریاست دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی عمومی با موافقت هیئتمدیره دانشگاه مربوط و وزیر انتخاب میشود.
دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی خصوصی، آزادی عمل بیشتری دارند و هیئتهایامنای آنها، رؤسای دانشگاههای مربوط را انتخاب و به وزارت آموزش، علم و فنّاوری معرفی میکنند و وزیر مربوطه، حکم آنها را صادر میکند.
در واقع سازمان اداره آموزش در نظام آموزشی کره، از سه سطح برخوردار است: وزارت آموزش، علم و فنّاوری در سطح ملی، ادارات آموزش در سطح استانها و ادارات منطقهای آموزش، در سطح مناطق شهری.
در پاسخ به افزایش نگرانیها درباره نیازهای گوناگون برنامههای آموزش محلی و مهارتهای تخصصی مورد نیاز آنها، دفاتر آموزش محلی که جدا از ادارة عمومی هستند، در هفت شهر بزرگ و نیز در شهرستانها و نواحی اداری همگون، گشایش یافتهاند.
این دفاتر، تصمیماتی درباره آموزش هنر و علوم نواحی مربوط به خود میگیرند. هر دفتر محلی، متشکل از اعضای مورد منتخب بهوسیلة شورای انتخابکنندگان است که بهنوبة خود، ازسوی شوراهای مدارس و سازمانهای آموزشگران انتخاب میشوند.
همة تصمیمات درباره موضوعات آموزشی مربوط به ناحیة محلی مربوط بهوسیله اعضای بوردی انجام میشوند که دیدگاههای حرفهای و عمومی را مدنظر داشته باشد. یک سرپرست معرف سازمان اجرایی، بورد آموزش محلی است که مسئول ادارة آموزش هنر و علوم میباشد. سرپرست حق تقاضای تشکیل جلسة بورد آموزشی و ارسال لوایح به مجالس محلی را دارد.
پس از آن، برای پاسداری از استقلال مدارس، شورای مدرسه در همة مدارس ابتدایی و میانی تشکیل شده است. هر شورا بین 7 تا 15 نفر عضو دارد که 45% آن را والدین، 35% آن را کارکنان مدرسه و 20% دیگر را معتمدین محل تشکیل میدهند.
منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی
بودجه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی کره جنوبی از منابع زیر فراهم میشوند:
1. دولت مرکزی یا ایالات مربوط بیشتر بودجه مدارس، دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی ملی، عمومی و ایالتی را فراهم میکنند.
2. وزارتخانهها، ادارات و سازمانهای مرکزی یا منطقهای نیز کمکهای مالی در اختیار دانشگاهها میگذارند.
شمار اندکی از دانشگاهها بهوسیلة سایر وزارتخانهها اداره میشوند. وزارتخانههای کار، علوم و فنّاوری نیز در فراهم ساختن کمک مالی به دانشگاهها نقش دارند. کمکهای مالی بلاعوض مجامع مدرسهای، واگذاری طرحهای پژوهشی و اعطای بورسیههای تحصیلی به دانشجویان، ازجملة این کمکهاست. انجمنهای دانشآموختگان دانشگاهها نیز بهنوبة خود، کمکهایی به این مؤسسات آموزش عالی میکنند.
3. درآمدهای متفرقه، درآمدهای اختصاصی، یارانههای دولتی، کمکهای پژوهشی (عمدتاً شامل دانشگاههای عمومی)، کمکهای صنایع، فعالیتهای کسبوکار، اوراق قرضه، سهام شرکتها، ایجاد شرکتها و صنایع، درآمدهای حاصل از نوآوریها و اختراعهای ثبتشده، کمکها و هدایای کشورهای خارجی و موقوفات نیز از دیگر منابع درآمدهای دانشگاههاست.
4. منابع مالی آموزش خصوصی- منبع عمدة تأمین اعتبار برای آموزش خصوصی شهریههای ورودی و هزینههای آموزشی است. دولت قانونی تصویب کرده است که مدارس خصوصی را از مالیات خرید و فروش ملک معاف میکند و یارانههایی برای پوشش دادن به برخی کمبودهای حقوق و هزینههای عملکردی آنها فراهم میکند.
اعتباراتی برای کمک به مدارس در توسعه و نوسازی تجهیزات اعطاء میشوند. اختصاص منابع دولتی، برای آموزش خصوصی به شکل تأمین هزینههای پژوهش، فعالیتهای دانشآموزی، بورسها و سرمایهگذاری معمولاً هر سال افزایش مییابد.
تخفیفهای مالیاتی، همراه با کمکها برای بخش خصوصی فعال در زمینه آموزش عالی در نظر گرفته شده است و این جدا از امکاناتی است که در اختیار دانشجویان قرار میگیرد.
سهم نظام آموزشی از درآمد ناخالص داخلی 1/7% است که 2/4% آن عمومی و 9/2% آن خصوصی است. هزینههای تحقیق و توسعه نیز 4/3% است.
امروزه بودجه وزارت آموزش، علم و فنّاوری حدود 23% از کل بودجه دولت را تشکیل میدهد.
هزینههای دانشگاهها در کره جنوبی نسبتاً گران است، امّا دولت و دانشگاهها در حال ارائه شمار بیشتری بورس و سایر مشوقها برای جذب دانشجویان خارج از کشور هستند.
هزینههای دانشگاههای عمومی و خصوصی، برحسب زمینههای مطالعاتی و رشتههای تحصیلی متفاوت است. دورههای آموزش پزشکی معمولاً گرانترین و طولانیترین دوره برای کسب مدرک تحصیلی و دورههای علوم انسانی، کمترین هزینه را دارند.
میزان تقریبی هزینه تحصیلی در دورههای مختلف به این صورت است؛ البته ممکن است در برخی دانشگاهها هزینهها کمی با میزان اعلامشده متفاوت باشد. دانشگاه رایگان برای دانشجویان خارجی وجود ندارد.
دانشگاههای عمومی: کارشناسی در رشتههای مختلف از 2000 تا 4400 دلار، کارشناسی ارشد و دکتری از 2500 تا 5100 دلار.
دانشگاههای خصوصی: کارشناسی رشتههای مختلف از 3000 تا 5000 دلار، کارشناسی ارشد و دکتری از 3800 تا 6000 دلار.
میانگین هزینه ماهانه زندگی برای دانشجویانی که از خوابگاه استفاده میکنند، حدود 500 تا 700 دلار و کسانی که بهطور شخصی محلی برای اقامت اجاره میکنند، باتوجهبه شهر محل تحصیل حدود 800 تا 1200 دلار است.
برخی دانشگاهها بهوسیلة شرکتهایی ایجاد شدهاند که منابع مالی زیادی دارند؛ نظیر دانشگاههایی که شرکت «کیا» ایجاد کرده و حمایت دائمی این شرکت را دارد؛ دانشگاه پوهانگ نیز بهوسیلة کارخانة آهن و فولاد پوهانگ تأسیس شده است. همچنین سامسونگ دو نوع بورس مختلف به دانشجویان ارائه میدهد: «کمکهزینة تحصیلی سامسونگ» که پیشتر با نام «کمکهزینه تحصیلی بنیاد لیکان هی سامسونگ» شناخته میشد و نخستینبار در سال 2002 ارائه شد. این بورس تحصیلی حمایت مالی و تشویق آن دسته از دانشآموزان بااستعداد کرهای را به دنبال دارد که به دنبال تحصیلات عالی در خارج از کشور هستند؛ ازسویدیگر، این شرکت برنامه کمکهزینة تحصیلی دیگری نیز عرضه میکند که فرصتهای همسانی برای دانشجویان بااستعداد بینالمللی، برای گرفتن کارشناسی ارشد در رشته مهندسی یا ام.بی.ای ایجاد میکند.
شرکت بزرگ الجی نیز همواره در امر آموزش مشارکت فعال دارد. این شرکت با احداث مدارس، دانشگاه و تجهیز بسیاری از کارگاهها و تالارهای اجتماعات، در این امر ملی همیاری میکند. کارگاه فضا و فضانوردی، ازجمله وظایف شرکت یونگ است؛ این شرکت، تجهیز این کارگاه را در هنرستانها عهدهدار است و سالانه مبلغ 75 هزار دلار، بابت پژوهش و فعالیتهای پژوهشی هزینه میکند؛ همچنین رصدخانه بزرگی در کره وجود دارد که یکی از شرکتهای معروف کرهای، از آن حمایت و پشتیبانی میکند. شماری از کارگاههای دانشکدههای فنی بهوسیلة شرکتهای بزرگی مانند سامسونگ و غیر آن تجهیز و راهاندازی شدهاند (عبدالفتاح، 1387، ص 12).
چالشها
مسائل اساسی آموزش عالی کره جنوبی، کیفیت آموزش و میزان استقلال دانشگاههاست. کیفیت آموزش عالی، بهشدت دستخوش آشوبهای سیاسی پیاپی شده و شاهد اخراج شمار زیادی از استادان به علل سیاسی است؛ بهگونهای که کالجها و دانشگاههای کره، از سال 1968 تاکنون به میدانهای نبرد برای مردمسالاری، حقوق بشر و آزادیهای آکادمیک تبدیل شدهاند (کیم، 1388، ص 309).
چالش دیگر نوآوری و خلاقیت است که میتواند علتی برای خوشبینی در وضعیت آینده کره جنوبی باشد.
چیزی که کره در این زمینه نیازمند آن است، تغییر در نظام تفکر و فرهنگی است که از این رهگذر، بتواند مزایای کامل نهفته در نظام آموزش خود را آشکار کند و از آن بهرهمند شود.
برنامهها و اصلاحات پیشرو
نظام آموزش عالی کره جنوبی، بهویژه از دهه 1970 به بعد، نقش مهمی در رشد و توسعة اقتصادی و اجتماعی این کشور داشته است.
بیهوده نیست که کشور کره جنوبی، در ردة دوازدهم کشورهای ثروتمند جهان و بعد از ژاپن و چین، در رتبة سوم بزرگترین اقتصاد قاره آسیا قرار گرفته است. کرهای که در اواسط سده گذشته، جزو یکی از مهمترین کشورهای آسیا بود، با منابع طبیعی اندک، و تراکم بالای جمعیت، آموزش را یگانه راه رهایی خویش تلقی میکرد و با بهرهگیری از نیروی انسانی، بهمثابة مهمترین عامل بهرهوری و داشتن نگاه راهبردی و عمیق به آموزش، بهطور چشمگیری پیشرفت کرده است. مردم کره بهدرستی، به این مطلب پی بردهاند که آموزش بهترین راه تحقق آرزوها و عامل کسب پیشرفت اجتماعی است. بههمینعلت، میزان ثبتنام دانشآموزان در مرحله ابتدایی تقریباً 100% است و این بدین معنی است که همه واجدین شرایط، برای ورود به دبستان ثبتنام میکنند (عبدالفتاح، 1387، ص 12).
دولت کره جنوبی بهخوبی میداند که آموزش عالی برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنایع و بخشهای مختلف اقتصاد و برآورده ساختن نیازهای اقتصادی، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کیفیت منابع انسانی بهمثابة عامل اساسی در رشد و توسعه اقتصادی انکارناپذیر است؛ ازسویدیگر، عملکرد نظام آموزش عالی، باتوجهبه هزینههای آموزشی ازنظر بهرهوری پایینتر از حد انتظار است. ازاینرو پیشنهادی ارائه کرده است.
عنصر اصلی این پیشنهاد بر ترکیب «آموزش و اشتغال» تأکید دارد. در اجرای اصلاحات آموزشی فوق، وزارت آموزش، علم و فنّاوری، مسئولیت را بین استانها به 120 کارویژه تقسیم کرده است که بیشتر آنها، پیشتر به اجرا درآمدهاند. ازجمله پیشنهادهای اصلی این اصلاحات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
· ایجاد تنوع و تخصصی کردن دانشگاهها؛
· پی نهادن جامعة مدرسهای مستقل؛
· تشکیل دورههای آموزش جدید برای ارتقای آفرینشگری؛
· طراحی نظام جدید پذیرش دانشجو؛
· معرفی نظام آموزش حرفهای جدید؛
· راهاندازی شبکة اطلاعات آموزشی؛
· برگزاری دورههای آموزش اجتماعی بهصورت آموزش دراز مدت؛
· بهبود کیفیت آموزش عالی؛
· بهبود بهرهوری از سرمایهگذاری در آموزش عالی؛
· توسعه منابع انسانی بهمنظور پاسخگویی به نیازهای جامعه؛
· توسعه پشتیبانی از دانشگاههای کره جنوبی برای تبدیل شدن به دانشگاههای بینالمللی؛
· کاهش شهریه مراکز آموزش خصوصی و کاهش بار مالی خانوادهها.
اگر اصلاحات یادشده، بهطور موفقیتآمیز اجرا شوند، انتظار میرود که تغییرات بنیادین در ساختار و عملکرد نظام آموزش کره جنوبی پدید خواهد آمد.
در نظام آموزشی جدید دانشجویان و والدین آزاد خواهند بود که برنامههای آموزشی را که به بهترین وجه، متناسب علائق و شایستگیهای آنهاست، انتخاب کنند. آموزشگران در جایگاه عامل اصلاحات آموزش، در این مسئولیتهای نوآورانه در سطح پایهای شرکت خواهند کرد و دولت همچنان به ارزیابی نهادهای آموزشی، فراهم آوردن حمایت لازم برای آنها براساس نتایج ارزیابیها و تأسیس نظام انتشار اطلاعات آموزشی ادامه خواهد داد؛ آنها همچنین بر اطمینان از برابری دسترسی عموم به آموزش با کیفیت در همة سطوح جامعه، متمرکز خواهند شد.
وزیر آموزش، علم و فنّاوری کره جنوبی میپندارد که: «پذیرش دانشگاهها باید تغییر کند. همة انرژی خانوادهها و مدارس صرف ارتقای نمرات آزمونها میشود نه پرورش خلاقیت دانشآموزان و این یکی از بزرگترین چالشهای کره است.»
ازسویدیگر، تقاضای شدید برای ورود به دانشگاه، میل رقابت برای بهدست آوردن بهترین فرصتهای آموزشی را در همگان ایجاد کرده است. این امر، موجب رونق آموزش خصوصی شده است، که در سال 2009 در حدود 19 میلیارد دلار برآورد شده است. ولی این نظام آموزشی، بهعلت رکورد شمار خودکشیها و شکاف عمیقی که میان دارا و نادار ایجاد کرده، بهشدت مورد انتقاد است.
دانشآموزانی که توانایی پرداخت هزینة کلاس خصوصی را دارند، در کره جنوبی میمانند و برای دنبال کردن آموزش بالاتر هر اقدامی انجام میدهند. دیگر دانشآموزانی هم که نمیتوانند وارد دانشگاههای کره شوند- اگر توانایی مالی داشته باشند- برای ادامه تحصیل، به خارج از کشور میروند. این مسائل موجب شد تا مسئولان کره جنوبی تلاش کنند این نظام را به نظام نرمشپذیرتری تبدیل کنند.
دانشگاه ملی کره در میان نخستین دانشگاههایی بود که شروع به تغییر نظام پذیرش خود کرد. در این دانشگاه، پس از چند دهه، با حمایت مشاورانی از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی و دانشگاه کرنل، مسئولین پذیرش دانشجویان آن طرحی را ارائه کردند که در آن نه تنها نمرات و امتیازات متقاضیان، بلکه شایستگیهای گوناگون آنان نیز مورد ارزیابی قرار میگیرد.
این طرح دارای سه بخش اصلی برای انتخاب دانشآموزان است:
بخش نخست- که مهمترین بخش نیز است- این امکان را فراهم میکند که دانشآموزان باتوجهبه تواناییهای خود و نیاز دانشگاه، نسبت به کسب امتیاز بالا در هر زمینهای اقدام کنند. در این بخش، دانشآموزان علاوهبر شرکت در امتحانات ورودی دانشگاه، براساس نمرات، توصیهنامهها، مقالهها و استعدادها و علایق کشفشدهشان ارزیابی میشوند.
بخش دوم، دانشآموزانی را که در دبیرستانهای مناطق گوناگون کره جنوبی دارای نمرات بالایی هستند، شناسایی و جمعآوری میکند.
و بخش سوم، معدل دانشآموز و نمره آزمون ورودی وی را در نظر میگیرد.
رئیس دانشگاه علوم و فنّاوری کره نیز بهتازگی روند پذیرش دانشگاه خود را گسترش داده است. آزمون ورودی نسبت به یک دهة گذشته، اختیاری شد و دانشآموزان براساس مصاحبه، نمره و توصیهنامه ارزیابی میشوند. ریاست این دانشگاه میپندارد که با این روش، بیشتر دانشآموزان از دبیرستانهای ممتاز میآیند؛ دبیرستانهایی که روی پژوهش تمرکز میکنند.
این طرحها در بیشتر دانشگاههای کره به شیوههای گوناگون، در حال اجرا شدن است. برخی از دانشگاهها همچنان آزمون ورودی داخلی یا آزمونهای استاندارد زبان مانند تافل را برگزار میکنند. ولی بااینحال، بیشتر مسئولان بر این باورند که در جستوجوی دانشآموزانی هستند که مستقل بیندیشند و به آموزشگر خصوصی تکیه نداشته باشند.
دانشگاهها از دبیرستانها میخواهند که دانشآموزان اندیشمند و چندبعدی تربیت کنند. دولت، بودجه مدارس را برای افزایش فعالیتهای فوق برنامه بالا برده است. بیشتر مدارس عمومی، کلاسهای اضافی مانند زبان کرهای، زبان انگلیسی و ریاضی را به برنامههای خود افزودهاند؛ بدون اینکه به دروس هنر و ورزش لطمهای وارد شود. بدینوسیله مدارس عمومی میتوانند با مدارسی که تنها دانشآموزان را برای آزمونهای ورودی دانشگاهها آماده میکنند، رقابت نمایند.
کره جنوبی با مشکلات جمعیتی مواجه است؛ جمعیت این کشور بهویژه بهرهورترین گروه، یعنی افراد بین ۲۵ تا ۴۹ سال در سال 2010 برای نخستینبار، طی دهههای گذشته رو به کاهش گذاشت.
اگر این روند ادامه یابد، آنگاه از سال ۲۰۳۰ به بعد، جمعیت کره جنوبی روندی نزولی به خود میگیرد و در سال ۲۰۵۰ به سطحی پایینتر از سطح فعلی میرسد. در صورت تحقق چنین برآوردی، فشار مالی بسیاری، به بخش خدمات درمانی کره جنوبی خواهد آمد.
کاهش جمعیت مشکلاتی برای دانشگاههای عمومی و خصوصی این کشور به بار میآورد؛ زیرا ثبتنام در این مراکز آموزش عالی حدود 40% کاهش خواهد داشت که میتواند به خالی ماندن صندلیهای دانشگاهها بینجامد. برآورد میشود که تا سال 2040م حدود 100 دانشگاه، ناگریز از بستن درهای خود خواهند بود.
دولت برای رویارویی با کاهش شمار کودکان مدارس ابتدایی، سهمیه پذیرش دانشگاههای تربیت آموزشگر را کاهش داده و همچنین ادغام مراکز تربیت آموزشگر با دانشگاهها را از سال 2004 آغاز کرده است، که ادغام دانشگاه تربیت آموزشگر ژجو با دانشگاه ملی ژجو ازجملة این اقدامات است.
ایجاد بیش از اندازه مؤسسات خصوصی، نگرانی از کیفیت برنامههای تحصیلی را افزایش داده است و این پرسش را برانگیخته که آیا دانشگاهها میتوانند کار اقتصادی برای رشد شرکتهای مبتنیبر فنّاوری تولید را به انجام برسانند؟
گسترش دسترسی به آموزش عالی و نگرانی درباره کیفیت تدریس دانشگاهها و دانشآموختگان دانشگاهها بهطورکلی، عاملی است که به مهاجرت دانشجویان کرهای به دانشگاههای خارج از کشور، انجامیده است.
دولت کره جنوبی قصد دارد نقش بیشتری به دانشگاههای محلی بهمثابة مراکز نوآوریهای منطقه، بدهد و دراینراستا در تلاش برای برقرای روابط دانشگاههای مربوط با دولتهای محلی، شرکتهای خصوصی، بازار و مؤسسات پژوهشی آن منطقه است؛ همچنین درصدد اجرای طرحهایی در مناطق مربوط بهمنظور نوآوری برای اشتغال دانشآموختگان دانشگاههاست. همکاری نزدیک با شرکتهای بخش خصوصی و بازار، ازجملة این راهکارهاست.
دولت کره جنوبی همچنین علاوهبر شرکتهای بزرگ، تلاشهایی را برای تقویت شرکتهای کوچک و متوسط پیشرفته انجام داده و حتی با بستن قراردادهایی با چند کشور اروپایی ازجمله دانمارک و دانشگاه کپنهاک در سال 2014 درصدد بهرهبرداری و انتقال فنّاوری و نوآوری از دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی به شرکتهای کوچک و متوسط نوآورانه، برای تولید محصولات جدید است.
یکی از تغییرات مهم در زمینه آموزش در این عصر، الگو از آموزشگرمحور به آموزش یادگیرندهمحور است. دولت کره جنوبی، همراه با این تغییر الگو، باید درک درستی از نحوه استفاده از یادگیری الکترونیکی میان دانشآموزان بنماید.
نکته دیگر این است که خودمختاری محلی در آموزش باید مورد توجه قرار گیرد. با پرهیز از تمرکزگرایی نظام آموزش خودمختاری محلی، موجب افزایش تخصص و مسئولیتپذیری مدارس محلی در شهرستانها خواهد شد؛ بهعلاوه، خودمختاری محلی امری ضروری برای مردمسالار کردن نظام آموزشی است و بنابراین میبایستی در کلیه سطوح جغرافیایی گسترش یابد (کیم، 1388، صص 317-316).
باید استقلال نهادهای آموزش خصوصی تضمین شود و از حمایتهای مالی بیشتری از جانب بخش عمومی برخوردار باشند، تاکنون، دولت کمک چندانی به آنها نکرده است، حال آنکه در امور آنها، مداخلههای زیادی میکند. این سیاست مداخله بیشینه همراه با حمایت کمینه میبایستی وارونه شود و به حمایت بیشینه همراه با مداخله کمینه تبدیل شود. با در نظر گرفتن اهمیت آموزش در آینده کشور، مؤسسین نهادهای آموزش خصوصی، کمکهای زیادی به جامعه کردهاند، و جامعه تعهد اخلاقی دارد که از این نهادها حمایت مالی کند (کیم، 1388، ص 317).
تضمین استقلال دانشگاهها باید دربرگیرنده مدیریت نرمشپذیر، ایجاد فرهنگ کارگشایی، تقویت برنامه برای پرداخت حقوقهای متفاوت به کارکنان آموزشی و همچنین حمایت از دانشگاهها در شبکه نت برای بهبود عملکرد پژوهشی آنها باشد (مدنی، 1390، ص 180).
کتابشناسی
امام جمعه کاشان، طیبه و ملایینژاد، اعظم. (1386). «بررسی تطبیقی تلفیق فاوا در برنامه درسی چند کشور جهان و ارایه الگویی برای ایران». فصلنامه نوآوریهای آموزشی، 19(6)، 31-72.
انگجی، جواد و خادمی، مصطفی. (1383). «بررسی و مقایسه تطبیقی گزینش دانشجو در کره جنوبی و ایران». اطلاعات سیاسی- اقتصادی، (203 و 204)، 230-235.
باقری، محمد. (1376). کره جنوبی. تهران: وزارت امور خارجه.
شاهمحمدی، نیره. (1391). «آموزش معلمان در کره جنوبی». رشد آموزش میانی، 17(7)، 11-13.
عبدالفتاح، یوسف. (1387). «آشنایی با نظام آموزشی کره جنوبی: مدرسههایی که همیشه بازند»، ترجمه عبدالنبی قیّم، روزنامه اعتماد، ص. 12. بازیابی شده از: http://www.magiran.com/npview. asp?ID=1594998
کیم، دای جونگ. (1388). مشارکت مردم در توسعه اقتصادی: چالشها و چشماندازهای کره جنوبی، ترجمه رحمانقلی قلیزاده. تهران: کتابدار.
طلایی، محسن. (1379). کره جنوبی: سازههای توسعه و بحران. تهران: وزارت امور خارجه.
مدنی، داریوش. (1390). بررسی تطبیقی سیر تحولات نظام آموزشعالی در کشورهای کره جنوبی، آلمان و ایران (پایان نامه منتشر نشده کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
مرکز همکاریهای فنّاوری و نوآوری ریاستجمهوری. (1391). ظرفیتها و توانمندیهای علم و فناوری کره جنوبی. بازیابی شده از: http://citc.ir/uploads/SK9329-01.pdf
Bray, M. (2009). Confronting the Shadow Education System. What Government Policies for What Private Tutoring? Paris: International Institute for Educational Planning.
Chan, W. M., and Chi, S. W. (2008). Foreign Language Learning in a Multicultural Setting—With a Special Focus on the Korean Language Programme at the National University of Singapore. Singapore: Centre for Language Studie.
Clark. N. (2013). Education in South Korea. Retrieved from: https://wenr.wes.org/2013/06/wenr-june-2013-an-overview -of-education-in-south-korea
Heo, J.S. (2007). Christian Social Welfare Overview Korea . South Korea: Christian Council of Social Welfare.
Hye–Jung, L. (2009). Higher Education in Korea. seoul: Center for Teaching and Learning Seoul National University.
International Bureau of Education. (2011). “South Korea”. World Data on Education (7th edition). Geneva:Unesco.
Kim, E., Kim, J. and Han, Y. (2009). Secondary Education and Teacher Quality in the Republic of Korea. Retrieved from: http://unesdoc.unesco.org/images/0018/001864/186494e.pdf.
Kim, J. (2007). Child Care Support Programs for Double Income Families in Korea, in Generational Change and Social Policy Challenges Australia and South Korea. Australia: Sydney University.
Kim, M. J. (2010). “Visibility of Korean Science Journals: an Analysis Between Citation Measures Among International Composition of Editorial Board and Foreign Authorship”. Scientometrics, 84(2), 505-522.
Korean Educational Development Institute. (2006). OECD Thematic Review of Tertiary Education: Country Background Report for Korea. Retrieved from: https://www.oecd.org/education/skills-beyond-school/ 38092541.pdf.
Korean Educational Development Institute. (2010). Brief Statistics on Korean Education. Seoul: Author.
Lee, J. and Lee, Y. (2009). A Study on the Current Status of Non-enrolled Children in Kindergartens and Childcare Facilities. Seoul: Korea Institute of Child Care and Education.
Lee, Y. (2010). “Views on Education and Achievement: Finland’s Story of Success and South Korea’s Story of Decline”. KEDI Journal of Educational Policy, 7(2), 379-401.
McNeill, D. (2011). “After Decades of Building Colleges, South Korea Faces a Lack of Students”. The Chronicle of Higher Education. Retrieved from: http://chronicle.com/ article/article-content/129896/. Accessed 1 July 2012
Ministry of Education, Science and Technology and Korean Educational Development Institute. (2010). Secrets of an Educational Powerhouse. Seoul. Author.
Ministry of Education, Science and Technology. (2011). Analysis of the Results of the 2010 Survey on Private Education Costs. Seol: Author.
Rhee, B. S. (2007). “Incorporation of National Universities in Korea: Dynamic Forces, Key Features, and Challenges”. Asia Pacific Journal of Education, 27(3), 341-357.
Seth, M.J. (2002). Education Fever: Society, Politics, and the Pursuit of Schooling in South Korea. Honolulu: University of Hawai'i.
Sool, C.K. (2009). “The Main Issues in the Commercialization of a University Holding Technologies - in the View of the University Technology Holding Company”. Paper Presented at the Intellectual Property Rights Conference, Seul.
Weidman, J.C. and Park, N. (2000). Higher Education in Korea: Tradition and Adaptation. New York: Falmer.