دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

نظام آموزش عالی فیلیپین

نوع مدخل : مدخل دانشنامه

نویسنده
میترا اوحدیان
چکیده







پایتخت: مانیل




نوع حکومت: جمهوری‌ چند‌‌حزبی




زبان رسمی: فیلیپینو (براساس زبان تاگالوگ) و انگلیسی




مساحت: 300000 کیلومترمربع




جمعیت: 107668231 (2014م)




تعداد دانشجویان: 3563396 (2014م)




تعداد اعضای هیئت‌علمی: 130118 (2013م)




تولید ناخالص ملی: 3/299 میلیارد دلار (2015م)




هزینه دولت از تولید ناخالص ملی: 4/3% (2013م)




هزینه آموزش از کل هزینه دولت: 3/20% (2013م)






ویژگی‌های جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی

مجمع‌الجزایر فیلیپین در جنوب شرقی آسیا و غرب اقیانوس کبیر (آرام)، در پهنه‌ای به درازای بیشتر از 1600 کیلومترمربع در میان دریاهای «فیلیپین»، «سلب» (سلبس)، «سولو» و «دریای چین جنوبی» واقع شده است. جزایر فیلیپین دارای منشأ آتشفشانی هستند و مجموعه‌ای را به نام «حلقة آتش اقیانوس آرام» تشکیل می‌دهند و اقلیم فیلیپین گرم و مرطوب و پرباران است. جزایر آن عمدتاً کوهستانی هستند و در جلگه‌های پهناور ساحلی آنها نیشکر، کنف، نارگیل، تنباکو، ذرت و برنج کاشته می‌شود. این کشور، عمده‌ترین تولید‌کنندة کانی‌های آهنی در جنوب شرقی آسیا به‌شمار می‌آید. علاوه‌بر کانی‌‌های آهنی، کرم، مس، کبالت، نقره و طلا نیز از دیگر ذخایر زیرزمینی آن هستند (جعفری، 1382).
این کشور که از 7107 جزیره تشکیل شده است، با مساحت 300000 کیلومترمربع (آبی و خشکی)، ازنظر مساحت هفتاد‌و‌سومین کشور در جهان به‌شمار می‌آید. حدود 94% از جمعیت این کشور، در یازده جزیرة «لوزون» (104688 کیلومترمربع)، «میندانائو» (94630 کیلومترمربع)، «سامار» (13080 کیلومترمربع)، «نگروس» (12710 کیلومترمربع)، «پالاوان»، «پانای»، «میندورو»، «لیته»، «سبو»، «بوهول» و «ماسباته» زندگی می‌کنند. نرخ رشد جمعیت آن در 2014م، 81/1% بوده است. جمعیت فیلیپین، آمیزه‌ای از گروه‌های نژادی «تاگالوگ» 1/28%، «سوآنو» 1/13%، «لوکانو» 9%، «بیسایا» و «بینی‌سایا» 6/7%، «هیلیگاینون لونگو» 5/7%، «بیکول» 6%، «وارای» 4/3% و سایر 3/25% است (سرشماری 2000م). 9/82% مردم فیلیپین کاتولیک، 5% مسلمان، 8/2% اوانجلیکا، 3/2% لگلسیانی کریستو، 5/4% پروتستان و 8/1% پیرو سایر مذاهب هستند (سرشماری 2000م). براساس سرشماری 2013م، نیروی کار در این کشور بیشتر از 33/41 میلیون نفر بوده است که در این میان، 32% در بخش کشاورزی، 15% در بخش صنعت و 53% در بخش خدمات مشغول به کار بوده‌اند. براساس سرشماری 2011م، میزان بیکاری بین جوانان پانزده تا بیست‌وچهارساله فیلیپینی 3/16% بوده است. در این کشور میزان رشد تولید صنعتی 9% و میزان باسوادی 4/95% ( 95% مردان و 8/95% زنان) اعلام شده است.
نظام آموزش فیلیپین به‌شدت تحت تأثیر تاریخ استعماری این کشور، از دوران استعمار اسپانیایی‌ها تا استعمار امریکایی‌ها و ژاپنی‌ها قرار داشته است. در اوایل 1898م، فیلیپین بعد از جنگ امریکا با اسپانیا به امریکا واگذار شد. زمانی‌که فیلیپین مستعمرة امریکا بود، زبان انگلیسی به‌عنوان زبان آموزش در این کشور تدریس می‌شد. در این کشور، ابتدا تعدادی کالج و دانشگاه برای تربیت آموزشگر بنیان نهاده شد و در 1908م امتیاز احداث دانشگاه فیلیپین به‌عنوان نخستین دانشگاه عمومی این کشور صادر شد. پس از آن، چندین دانشگاه غیرعمومی نیز احداث شد. در 1946م، بعد از تصرف ژاپن در جنگ جهانی دوم فیلیپین به استقلال رسید. در 1986م، با انقلاب مردمی، حکومت بیست‌ویک‌سالة «فردیناند مارکوس» به پایان رسید و در 1992م، آخرین گروه از نظامیان امریکایی، این کشور را ترک کردند (Central Intelligence Agency, 2014).

اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش عالی

کشور فیلیپین در بخش آموزش، 2105 طرح ملی (تصویب‌شده در 2006م) را در دست اجرا دارد که هدف اصلی همة این طرح‌ها، ایجاد آموزش همگانی و فراهم نمودن امکان دستیابی یکسان همة افراد جامعه به خدمات آموزشی در تمام زمینه‌هاست.
براساس مادة 14 قانون اساسی فیلیپین در 1987م، هدف آموزش‌وپرورش در مدارس این کشور، آموزش حس میهن‌پرستی و ملی‌گرایی، پرورش دوستی و انسانیت، احترام به حقوق بشر، قدردانی از قهرمانان ملی و تاریخی تأثیرگذار در پیشرفت کشور، یادگیری وظایف شهروندی، تحکیم اصول اخلاقی و معنوی، توسعة اخلاق شخصیتی، پرورش ذهن و اندیشه، توسعة علوم و فنّاوری و ارتقای بهره‌وری‌های حرفه‌ای است. بدین‌ترتیب اصول و اهداف کلی نظام آموزش در فیلیپین به‌طور خلاصه عبارت‌اند از:
· ایجاد آموزش‌ همگانی در سطح گسترده و کمک به همة افراد جامعه برای کسب توانایی‌های لازم به‌عنوان یک انسان و رشد و پیشرفت فردی و گروهی؛
· یاری رساندن به افراد در انجام وظایف اصلی در جامعه و کسب آموزش‌های اساسی برای رشد و بالندگی آنها به‌عنوان شهروندی ماهر؛
· تربیت نیروی انسانی ماهر مورد نیاز برای توسعة ملی؛
· تربیت متخصصان چیره‌دست که بتوانند رهبری جامعه را برعهده بگیرند؛
· ارتقای سطح پژوهش در کشور و به‌کارگیری دانش جدید برای رشد کیفی زندگی انسانی؛
· پاسخ مؤثر به نیازها و شرایط در حال تغییر، ازطریق نظام برنامه‌ریزی و ارزشیابی آموزشی (International Bureau of Education, 2011).

ساختار نظام آموزشی
در فیلیپین آموزش به دو شیوة رسمی و غیر‌رسمی ارائه می‌شود. نظام رسمی آموزش در این کشور ازنظر مدت زمانِ تحصیل، کوتاه‌ترین نظام آموزشی در دنیا است. در این کشور میزان انتقال از دبیرستان به آموزش عالی بالاست؛ تقریباً تمام دانش‌آموزانی که دورة دبیرستان را به پایان می‌رسانند، در سطح آموزش عالی ادامه تحصیل می‌دهند. ساختار نظام آموزش در فیلیپین شامل آموزش پیش‌دبستانی (کودکان 6-3 سال)، آموزش ابتدایی (کودکان 11-6 سال)، آموزش میانی (دبیرستان مقدماتی و دبیرستان پیشرفته) و آموزش عالی است.
آموزش پیش‌دبستانی: شامل کودکستان و مهدکودک است و کودکان 6-3 سال را تحت پوشش قرار می‌دهد. این سطح از آموزش، اجباری نیست.
آموزش ابتدایی: کودکان 11-6 سال را دربر می‌گیرد و اجباری است. آموزش ابتدایی، جز در تعداد اندکی از مدارس که بیشتر خصوصی‌‌اند و مدت زمان تحصیل در آنها هفت سال است، شش سال تحصیلی طول می‌کشد. این دوره آموزشی در دو سطح سازماندهی شده است: سطح مقدماتی که پایه‌های 4-1 را پوشش می‌دهد و سطح میانی که پایه‌های 6-5 (یا 7) را دربر می‌گیرد. دانش‌آموزان، بعد از پایان دورة شش‌سالة ابتدایی، گواهی‌نامة‌ دانش‌آموختگی دریافت می‌کنند.
آموزش میانی: ادامة آموزش‌های پایة ارائه‌شده در سطح اول است. این سطح به آموزش عمومی و ‌آموزش مهارت‌های شغلی پایه (آموزش فنی‌و‌حرفه‌ای) اختصاص دارد. دورة آموزش میانی، به دو بخش دبیرستان مقدماتی (پایة تحصیلی 10-7 به مدت چهار سال) و دبیرستان پیشرفته (پایة تحصیلی 11 و 12 به‌مدت دو سال) تقسیم شده است و به دانش‌آموزان پس از پایان این دورة تحصیلی، مدرک دیپلم داده می‌شود (International Bureau of Education, 2011).
آموزش عالی: مؤسسات آموزش عالی عمومی فیلیپین از 111 دانشگاه و کالج عمومی با 271 دانشکدة وابسته، 50 دانشگاه بومی و 9 مدرسة عالی عمومی دیگر که معمولاً مدارس فنی‌وحرفه‌ای هستند، تشکیل شده است. همچنین در نظام آموزش عالی این کشور 5 مؤسسه آموزش عالی ویژه وجود دارد که بیشتر به آموزش علوم نظامی و دفاعی می‌پردازند. افراد، برای ادامة تحصیل در دوره‌های آموزش عالی، افزون‌بر داشتن مدرک دیپلم دبیرستان، باید در آزمون ملی ورود به دانشگاه پذیرفته شده، از‌لحاظ اخلاقی نیز مورد تأیید قرار گیرند. در برخی از دانشگاه‌ها و کالج‌ها صرفاً نتایج آزمون ورودی خود دانشگاه‌ها ملاک ورود دانشجویان قرار می‌گیرد.
اولین دورة آموزشی در دانشگاه‌ها، دورة کارشناسی است که حداقل چهار سال به‌طول می‌انجامد و طی دو سال نخست این دوره، دانشجویان 63 واحد از دروس عمومی و در دو سال پایانی نیز دروس مرتبط با رشتة خود را می‌گذرانند. برخی از دانشگاه‌ها نیز دوره‌های تحصیلی پنج‌ساله را در رشته‌هایی نظیر داروسازی و کشاورزی برگزار می‌کنند که مستلزم گذراندن 200 واحد درسی است. رشته‌های مهندسی، مهندسی ساختمان و موسیقی با گذراندن 266 واحد، دورة تحصیلی پنج‌ساله را طی می‌کنند. برخی از مؤسسات آموزش عالی دوره‌های دوساله برگزار کرده، در پایان به دانش‌آموختگان، مدرک معادل کاردانی اعطا می‌کنند. رشتة مامایی از پرطرفدارترین رشته‌هایی است که دورة آن دو سال زمان می‌برد. دوره‌های کارشناسی در رشته‌هایی نظیر دندانپزشکی و دامپزشکی، معمولاً شش سال به‌طول می‌انجامد که شامل دو سال تحصیل مقدماتی مرتبط و چهار سال تحصیل اختصاصی است.
دورة دوم، یعنی دوره کارشناسی ارشد، دو سال تحصیل تمام‌وقت و ارائة پایان‌نامه را شامل می‌شود. لازمة ورود به این دوره، داشتن مدرک کارشناسی مرتبط است. در رشتة پزشکی، دانشجویان باید دو سال آموزش‌های مقدماتی علوم پزشکی را بیاموزند و پس از آن نیز دو سال دوره‌های بالینی را پشت سر بگذارند. برای داشتن دکتری تخصصی، گذراندن دورة هفت‌ساله الزامی است. کارشناسان حقوق نیز باید دورة تحصیلی چهارساله را بگذرانند و برای دریافت مدرک دکتری حقوق موظف‌اند دو تا چهار کلاس کارآموزی را گذرانده و رسالة دکتری ارائه دهند. دورة سوم، دوره دکتری است. دانشجویان در این دوره پس از دریافت مدرک کارشناسی ارشد باید دو تا سه سال تحصیل تمام‌وقت را پشت سر بگذارند. علاوه‌بر اینها، دوره‌های کارشناسی ارشد حقوق و دورة سه‌سالة دکتری حقوق مدنی که فقط دانشگاه «سانتو توماس» مدرک آن را اعطا می‌کند، و دکتری علوم قضایی که مدرک آن فقط در کالج «سان بدا»، مدرسة عالی حقوق ارائه می‌شود نیز ازجمله مدارک دانشگاهی هستند که در رشتة حقوق اعطا می‌شوند.
در مرحلة بعد، مدارس فنی‌‌و‌‌حرفه‌ای قرار دارند که رشته‌های متنوعی ازجمله کشاورزی، شیلات، مشاغل فنی، هتل‌داری و رستوران‌داری، صنایع‌دستی، مطالعات تجاری، طراحی، طراحی داخلی و منشی‌گری را ارائه می‌کنند. برای ورود به این دوره‌های آموزشی، ارائه مدرک دیپلم دورة میانی الزامی است.
89% از مؤسسات آموزش عالی این کشور، خصوصی هستند و 2/75% از کل ثبت‌نام‌ها در مؤسسات آموزش عالی خصوصی صورت می‌گیرد. مؤسسات آموزش عالی خصوصیِ وابسته به کلیسا و مستقل از آن، برای آموزش از دانشجویان شهریه دریافت می‌کنند. مؤسسات آموزش عالی وابسته به کلیسا، مؤسساتی غیرانتفاعی هستند که براساس قوانین مذهبی اداره می‌شوند؛ درحالی‌که مؤسسات آموزش عالی مستقل از کلیسا را شرکت‌های خصوصی‌ای اداره می‌کنند که به هیچ سازمان مذهبی وابسته نیستند. بیشتر این مؤسسات، از قوانین و مقررات کمیسیون آموزش عالی پیروی می‌کنند. اما در صورت دریافت سطح سوم اعتبارسنجی، تا حدودی به استقلال داخلی دست می‌یابند. مؤسسات خصوصی و عمومی، هر دو، زیر نظر کمیسیون آموزش عالی فعالیت می‌کنند (WENR, 2012).

داده‌های آماری روزآمد مربوط به نظام آموزش عالی













تعداد دانشجویان آموزش عالی در تمام رشته‌های تحصیلی از 2937847 نفر در 2011م، به 3033967 نفر معادل 27/3% در 2012م افزایش داشته است. افزایش ثبت‌نام در رشته‌های اصلی مانند کشاورزی، جنگل‌داری، شیلات، دامپزشکی، پزشکی، معماری، مهندسی و تکنولوژی، ریاضیات، فنّاوری اطلاعات، علوم طبیعی و علوم دریایی، تنها 06/1% بوده است و از 1728397 نفر در 2011م به 1746723 نفر در 2012م، افزایش یافته است. باتوجه‌به اینکه در این کشور تعداد مؤسسات آموزش عالی تا 2012م، 2299 مؤسسه آموزشی بوده است، می‌توان گفت نسبت میان تعداد مؤسسات به دانشجویان، یک به 1320 بوده است (جدول 1).

تعداد دانشجویان در مؤسسات آموزش عالی خصوصی از 1723996 در 2011م، به 1751922 نفر معادل 45/0% در 2012م افزایش داشته است. ازسوی‌دیگر ثبت‌نام در دانشگاه‌ها و کالج‌های عمومی از 1040859 نفر در 2011م به 1125173 نفر در 2012م معادل 10/8% افزایش داشته است؛ بدین‌ترتیب 09/37% از کل ثبت‌نام‌ها در دانشگاه‌ها و کالج‌های عمومی صورت پذیرفته است. در سطح منطقه‌ای، از میان مناطق هفده‌گانة آموزش عالی در فیلیپین، منطقة مرکزی ملی، با 729950 دانشجو، یعنی 06/24% از کل ثبت‌نام‌ها، بیشترین آمار دانشجویان را به خود اختصاص داده است؛ در مرتبة بعد منطقة «کالابارزون» با 324181 (68/10%) دانشجو و منطقة مرکزی «ویزایاز» با 247242 (15/8%) دانشجو قرار دارند. در 2012م بیشترین تعداد دانشجویان، 840192 نفر معادل 69/27% در رشتة مدیریت کسب‌و‌کار و رشته‌های وابسته به آن مشغول به تحصیل‌اند. براساس آمار بانک جهانی، نسبت رشد ثبت‌نام دانشجویان دختر در 2009م، 3/31% و دانشجویان پسر 3/25% بوده است. جدول 2، تعداد دانشجویان و دانش‌آموختگان در مؤسسات آموزش عالی عمومی و خصوصی را با تفکیک جنسیت در پنج رشتة تحصیلی که بیشترین آمار ثبت‌نام دانشجویان را به خود اختصاص داده‌اند، نشان می‌دهد.
جدول 3، نسبت رشد خالص ثبت‌نام در سطح آموزش عالی و میزان اشتغال به تحصیل را براساس سال تحصیلی نشان می‌دهد.

جدول 3. نسبت رشد خالص ثبت‌نام در سطح آموزش عالی/ نرخ اشتغال به تحصیل* براساس سال تحصیلی





سال تحصیلی


نرخ اشتغال به تحصیل/ رشد خالص ثبت‌نام




2008-2007


11/24 %




2009-2008


19/23 %




2010-2009


04/24 %




2011-2010


95/24 %




2012-2011


17/25 %





(Commission on Higher Education, 2014)

* درصد دانشجویان قبل از کارشناسی و دورة کارشناسی در محدودة سنی 16-21 سال













درحال‌حاضر، 7766 دانشجوی خارجی از ملیت‌های گوناگون در دانشگاه‌های فیلیپین مشغول به تحصیل هستند.
تعداد اعضای هیئت‌علمی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی فیلیپین، 130118 نفر است که از این تعداد 45222 نفر (75/34%) در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی عمومی و 84896 نفر (25/65%) در بخش خصوصی مشغول به کار هستند. ازنظر سطح آموزشی، 59714 نفر (89/45%) مدرک کارشناسی، 53925 نفر (44/41%) مدرک کارشناسی ارشد و 16479 نفر (66/12%) مدرک دکتری دارند (جدول 4). بیشترین تعداد اعضای هیئت‌علمی در سه منطقه متمرکز شده‌اند: منطقة مرکزی ملی با 28807 نفر، منطقة «کالابارزون» 15216 و منطقة مرکزی «ویزایار» با 10604 نفر. این ارقام، نشان‌دهندة بالا بودن تعداد دانشجویان در این مناطق است (Commission on Higher Education, 2014).

مدیریت نظام آموزشی با تکیه بر آموزش عالی

در 2001م وزارت آموزش، فرهنگ و ورزش به وزارت آموزش تغییر یافت. وزارت آموزش اصلی‌ترین نهاد عمومی است که مسئولیت آموزش و توسعة نیروی انسانی را برعهده دارد و رسالت آن، اجرای نظامی همه‌جانبه، کارآمد و یکپارچه در آموزش رسمی و غیررسمی، نظارت بر همة نهادهای آموزشی و توسعه و ارتقای فرهنگ و ورزش است. این نهاد، مسئول سازماندهی، برنامه‌ریزی، اجرا و هماهنگ‌سازی سیاست‌ها، استانداردها، مقررات،‌ برنامه‌ها و طرح‌ها در حوزه‌های آموزش رسمی و غیررسمی در همة دوره‌های تحصیلی است. همچنین، بر تمام‌ مؤسسات آموزشی عمومی و خصوصی نظارت کرده، زمینه‌های لازم را برای برقراری و ابقای نظام آموزشی کامل، کارآمد، یکپارچه و مرتبط با اهداف توسعة ملی، فراهم می‌سازد.
ساختار فعلی وزارت آموزش از دو بخش تشکیل شده است: ادارة مرکزی که مدیریت کلان آموزش را در سطح ملی برعهده دارد و ادارة سطوح منطقه‌ای که مسئولیت امور منطقه‌ای و هماهنگی با مدیریت محلی را برعهده دارد. در زیرمجموعة دبیر کل وزارت آموزش چهار دبیر: دبیر برنامه‌ها و طرح‌ها، دبیر عملیات منطقه‌ای، دبیر امور مالی و مدیریت و دبیر امور حقوقی فعالیت می‌کنند. علاوه‌بر دبیران یادشده، چهار دبیر کمکی نیز در حوزه‌های متعدد از‌قبیل کمک‌دبیر برنامه‌ها و طرح‌ها، کمک‌دبیر برنامه‌ریزی و توسعه، کمک‌دبیر بودجه و امور مالی و کمک‌دبیر امور حقوقی، انجام وظیفه می‌کند. در حوزة مرکزی، خدمات متعددی در پنج حوزه، ازقبیل خدمات مدیریتی، امور مالی، توسعة منابع انسانی، برنامه‌ریزی و فنی انجام می‌شود. همچنین دفاتر متعددی در تدوین سیاست‌ها، استانداردها و طرح‌های مرتبط با برنامه‌های درسی و توسعة کارکنان، حوزة مرکزی را یاری می‌کنند. درحال‌حاضر دفتر جدیدی با عنوان دفتر تربیت‌بدنی و ورزش مدرسه‌ای در کنار دفاتر یادشده، تأسیس و راه‌اندازی شده است.
دفتر آموزش ابتدایی، مسئولیت فراهم‌‌آوری و امکان دسترسی به آموزش ابتدایی مناسب برای همگان، ارائة خدمات اجتماعی به افراد فقیر و هدایت منابع و تلاش‌های دولتی در مناطق محروم و گروه‌های خاص را برعهده دارد.
دفتر آموزش میانی، مسئول فراهم‌‌آوری امکان دسترسی به آموزش میانی مناسب، بهبود دسترسی به آموزش ازطریق تأسیس مدارس در شهرهای محروم از مدارس میانی و بررسی ساختار کلی آموزش میانی (مانند برنامة درسی، تسهیلات و آموزش ضمن خدمت آموزشگران) است.
دفتر آموزش عالی، فراهم نمودن امکان دسترسی به آموزش عالی و رشد برای خودشکوفایی و پاسخ به نیازمندی‌های نیروی انسانی در سطوح بالا و در زمینة توسعة ملی و رقابت‌های بین‌المللی را برعهده دارد.
دفتر آموزش غیررسمی، مسئولیت بهبود وضعیت فقرا را ازطریق اجرای برنامه‌های سوادآموزی و آموزش مداوم عهده‌دار است که هدف آن، عرضة خدمات اساسی به بخش‌های محروم جامعه، برای بهبود رفاه آنها و توسعة منابع انسانی است. افزایش ظرفیت‌های مولد منابع انسانی کشور برای حضور در رقابت‌های بین‌المللی، نیز برعهدة دفتر آموزش فنی‌و‌حرفه‌ای است.
وظیفة اصلی دفتر تربیت‌بدنی و ورزش‌های مدرسه‌ای، ارتقای جسمی، توسعة ورزش‌های مدرسه‌ای، احیا و حفظ میراث فرهنگی و گسترش ارزش‌هاست. هدف تربیت‌بدنی، اشاعة ارزش‌های مطلوب نظیر انضباط فردی، صداقت، کار گروهی،‌ جوانمردی، پیشرفت و آماده‌سازی جوانان فیلیپینی برای پاسخ‌گویی‌ به تقاضاها، نیازمندی‌ها، چالش‌ها و فرصت‌هایی است که کشور در آینده با آنها مواجه می‌شود.
برای تحقق اهداف آموزش شش مرکز، پشتیبانی‌های فنی و مدیریتی را برای وزارت فراهم می‌سازند. این مراکز عبارت‌اند از: مرکز ارزیابی و پژوهش آموزش ملی، مرکز تغذیه و بهداشت، آکادمی مربیان ملی، مرکز اجرای طرح‌های توسعة ملی، مرکز تنظیم آموزش ملی علوم و مرکز مواد آموزشی. در نظام آموزشی این کشور شوراهای متعددی به‌منظور مشاوره‌دهی به وزارت، شکل گرفته‌اند؛ ازجمله می‌توان به شورای مواد آموزشی، نیروی کار اجرای طرح‌های توسعة آموزش و کمیسیون آموزش عالی فیلیپین اشاره کرد (International Bureau of Education, 2011).
در 1994م، براساس قانون 7722، کمیسیون آموزش عالی فیلیپین، تأسیس شد؛ وظیفة ‌اصلی این شورا، راه‌اندازی و ادارة تمام مؤسسات آموزش عالی (خصوصی و عمومی)، تنظیم سیاست‌های آنها، برنامه‌ریزی و تدوین طرح‌های آنها است. کمیسیون آموزش عالی، مستقل از وزارت آموزش عمل می‌کند و فقط در اهداف اجرایی خود به دفتر ریاست‌جمهوری فیلیپین وابسته است. مؤسسات آموزش عالی عمومی، خصوصی و برنامه‌های اعطای مدرک در همة مؤسسات آموزشی بعد از دبیرستان تحت پوشش این شوراست. وظایف اصلی کمیسیون آموزش عالی عبارت‌اند از:
- تدوین برنامه‌ها، سیاست‌ها،‌ اولویت‌ها و طرح‌های آموزشی و پژوهشی؛
- گزینش و اجرای حداقل استانداردها برای طرح‌ها و مؤسسات؛
- پیشنهاد تخصیص منابع به مؤسسات و طرح‌ها؛
- ارائة عملکرد نظام آموزش عالی.
تا 1991م، نظام آموزش فیلیپین بیشتر متمرکز عمل می‌کرد. اما از 1991م، طبق قانون 7160، اصل تمرکززدایی به‌منزلة یک ضرورت مورد توجه قرار گرفت. از تلاش‌هایی که در این زمینه صورت گرفته است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مقررات‌زدایی در آموزش خصوصی: این اقدام که با هدف آزاد کردن مقررات در آموزش خصوصی انجام شده است، منجر به رفع موانع راه‌اندازی مؤسسات خصوصی جدید شد. بدین‌ترتیب، تعداد کل مؤسسات آموزش عالی خصوصی از 636، در 1992م، به 1643، در 2012م، رسید.
اصل کمک غیرمستقیم به آموزش خصوصی: موجب کمک به دانشجویان کم‌درآمد در مؤسسات خصوصی شده است.
مقررات‌زدایی گام‌به‌گام: به‌موجب این اقدام، به مؤسسات خصوصی‌ای که ازلحاظ اعتبارسنجی متمرکز بودند، اجازه داده شد تا مدارک خود را بدون تأیید مراکز عمومی صادر کنند.
تأسیس و توسعة‌ مراکز برتر و مراکز رشد: هدف از این اقدام، کمک به مؤسسات آموزش عالی تحت پوشش و هدایت آنها برای نوآوری‌های علمی، تدوین برنامه‌ها و روش‌شناسی و فعالیت‌های کیفی است.
تأسیس مراکز پژوهش منطقه‌ای: موجب غیرمتمرکز شدن مدیریت پژوهش از بخش پژوهشی کمیسیون آموزش عالی و افزایش ظرفیت‌های پژوهشی مؤسسات آموزش عالی شد.
دسترسی بیشتر به فرصت‌های آموزشی: موجب توسعه و تجدید ساختار نظام بورسیه، توسعه و اجرای طرح‌های وام دانشجویی و طرح شهریه شد.
ایجاد نظام اطلاعات مدیریت آموزش عالی: که با هدف گردآوری و پردازش داده‌ها برای اخذ تصمیمات اثربخش در کمیسیون آموزش عالی انجام شده است، استفاده از فنّاوری اینترنت برای پاسخ به چالش‌ها را نیز مد نظر قرار داده است (Republic of the Philippine, Department of Education, 2011).

منابع مالی بخش آموزش و آموزش عالی

بخش عمده‌ای از منابع مالی دانشگاه‌ها و کالج‌های عمومی فیلیپین به‌وسیلة دولت تأمین می‌شود. بسیاری از مشکلات مالی آموزش عالی در فیلیپین با کمبود سرمایه‌گذاری و کمبود بودجه مرتبط است. برای مثال بودجة کل کمیسیون آموزش عالی فیلیپین در 2011م، 688/1 بیلیون پزو بوده است که در مقایسه با 2010م، (568/1 بیلیون پزو) تنها 6% افزایش داشته‌ است. در 2012م، بودجة پیشنهادی کمیسیون آموزش عالی فیلیپین براساس برنامة هزینه‌های ملی 207/2 بیلیون پزو بوده است، اما با کسر پانصد میلیون پزو، بودجة اختصاصی دانشگاه‌ها و کالج‌های عمومی، تنها 37/959 میلیون پزو برای سایر مخارج و هزینه‌های اجرایی اختصاص داده شد؛ از این مقدار نیز 590 میلیون پزو برای پژوهش و کمک‌هزینه‌ها و فرصت‌های مطالعاتی و 4/141 میلیون پزو برای هزینه‌های اجرایی اختصاص یافته بود (Commission on Higher Education, 2014).
دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی خصوصی، منابع مالی خود را ازطریق دریافت شهریه تأمین می‌کنند. بسیاری از فیلیپینی‌ها معتقدند اولین اولویت برای پیشرفت اجتماعی و اقتصادی، آموزش است، به‌همین‌دلیل افراد متوسط جامعه، برای تحصیل فرزندان خود در سطح آموزش عالی، هزینه‌های زیادی می‌پردازند. هزینة تحصیل در دانشگاه‌های خصوصی بسیار بالاتر از هزینة تحصیل در دانشگاه‌های عمومی است. میزان شهریة دانشگاه‌های خصوصی تقریباً نیمی از درآمد خانواده‌های فیلیپینی را به خود اختصاص می‌دهد. جدول 5 میزان شهریه‌ها را در چند دانشگاه عمومی و خصوصی نشان می‌دهد.

جدول 5. میزان شهریة دانشگاه‌های منتخب در فیلیپین، 2009م





دانشگاه


مقدار در سال (پزو)




فیلیپین (عمومی)


36000




سانتوتوماس (خصوصی)


45000




دولاسال (خصوصی)


110447




مانیل


90613





(The International Comparative Higher Educational Finance Project, 2009)

رشد ظاهری بودجة آموزش‌ از رشد حقوق کارکنان ناشی می‌شود که حدود 70% از کل هزینه‌های آموزشی را دربر می‌گیرد. میزان مخارج در فیلیپین بسیار پایین‌تر از سایر کشورهای آسیایی است. براساس آمار بانک جهانی، هزینه‌های آموزش در بخش عمومی در 2009م، 2/13% از هزینه‌ها و 7/2% از تولید ناخالص داخلی را شامل می‌شده است (The International Comparative Higher Educational Finance Project, 2009).
در سال‌های اخیر، بالاترین اولویت بودجه‌ای در بودجة ملی دولت به آموزش اختصاص داشته است. تنظیم بودجه در وزارت آموزش موجب افزایش منابع مالی برای آموزش ابتدایی شده است. به‌علاوه، دو‌سوم بودجة عمومی ریاست‌جمهوری به تأسیس مدارس جدید در مناطق فاقد مدارس ابتدایی اختصاص یافته است. در 2008م سهم آموزش از بودجة ملی به 16% افزایش یافته است. در 2001م میانگین حقوق سالیانه آموزشگران از 11 هزار دلار برای آموزشگران جدید تا 14 هزار دلار برای آموزشگران با سابقه خدمت بالا بود که احتمالاً بالاترین میزان حقوق در بین گروه‌های تخصصی گوناگون در دولت به‌شمار می‌رفت. در طرح فراگیر آموزش پایه (2005-1996م)، بودجة پنجاه میلیارد پزویی برای نوسازی بخش آموزش پایه، اختصاص یافت.
قانون به دولت اختیار داده است تا در تأمین منابع مالی برنامه‌های آموزشی، مشارکت داشته باشد. همچنین از نهاد آموزش درخواست شده است تا ازطریق کمک مالی و تشویق‌هایی که برای مدارس،‌ آموزشگران و دانش‌آموزان، در نظر می‌گیرد، اقداماتی برای گسترش دسترسی به آموزش انجام دهد. منابع مالی مدارس ابتدایی عمومی، مدارس میانی ملی، مدارس فنی‌وحرفه‌ای و سایر مدارس خصوصی، و مؤسسات آموزش عالی رسمی و غیررسمی بیشتر از بودجة ملی تأمین می‌شود.
مدارس خصوصی سراسر کشور مطابق با قوانین اخیر، بودجة خود را از بودجه‌های عمرانی، شهریه‌ها و کمک‌ها،‌ وام‌ها، هدایا و منابع درآمدی دیگر، تأمین می‌کنند. گاهی دولت‌های ملی، محلی،‌ استانی، شهری و شهرداری نیز ازطریق وام‌ها، هدایا و بورسیه به برنامه‌های مدارس کمک می‌کنند تا نقش تکمیلی برای مدارس خصوصی و عمومی در نظام آموزشی ایفا کنند.
بودجه تعدادی از برنامه‌ها نیز ازطریق کمک‌های بین‌المللی تأمین شده‌اند؛ برای مثال، بودجة طرح آموزش میانی و ابتدایی (1994-1990م) ازطریق وام بانک جهانی و همکاری مالی یک شرکت اقتصادی ژاپنی تأمین شده است. طرح آموزش فنی‌وحرفه‌ای فیلیپین-‌ استرالیا با هدف بهبود زیربخش‌های متبوع، ازطریق کمک‌های دوجانبة استرالیا تأمین بودجه شد. دولت آلمان و دولت فیلیپین منابع مالی طرح بهبود تدریس علوم را مشترکاً تأمین کردند و طرح تجهیزات علوم (1992-1989م) با کمک‌های مالی دولت آلمان اجرا شده است (Republic of the Philippine, Department of Education, 2011).
برنامه‌‌ها و اصلاحات پیش‌رو

به‌منظور افزایش کارایی و پاسخ‌گویی به روندها و چالش‌های هزارة سوم، تقویت و کارآمد کردن مدیریت داخلی مؤسسات آموزشی الزامی است. این امر می‌تواند ازطریق تمرکززدایی در تصمیم‌گیری، تجدیدنظر در سیاست‌های کارکنان و کارگزینی، توسعة مدارس خلاق و نوآور، سیاست‌های آزادسازی برای تضمین رقابت، خودگردانی و پاسخ‌گویی و هدایت فرایندها برای ارائة خدمات و درون‌دادها انجام شود. در پاسخ به ناهماهنگی مداوم موجود در عرضه و تقاضای نیروی انسانی و به‌منظور مسئلة‌ تقویت قابلیت استخدام دانش‌آموختگان، انتشار اطلاعات دربارة دوره‌های مناسب و مورد تقاضا براساس نیازهای محلی و منطقه‌ای افزایش یافته است. این دوره‌ها به‌صورت منطقی عرضه می‌شوند تا از دوقطبی ‌شدن رقابت‌های نامطلوب بین مدارس عالی خصوصی و دانشگاه‌ها و دانشکده‌های عمومی جلوگیری شود. این امر با بررسی و ارزیابی مداوم برنامه‌های آموزشی ازطریق شورای توسعة منطقه‌ای انجام می‌شود. این مؤسسات برای سازگاری با نیازهای حوزة‌ خدمت‌شان برنامه‌های درسی خود را اصلاح کرده، همچنین، حوزه‌های تخصصی خود را ازطریق ایجاد ظرفیت‌های پژوهشی در زمینه‌های کشاورزی، فنّاوری،‌ محیط و توسعة منابع طبیعی، تقویت کرده‌اند.
کمیسیون آموزش عالی فیلیپین که در رأس نظام آموزش عالی قرار دارد برای تحقق برنامه‌های پیش رو در آموزش عالی اهداف زیر را دنبال می‌کند:
- ارتقای سطح آموزشی مؤسسات آموزش عالی، برنامه‌ها و روش‌های آنها، برای دستیابی به هدف اصلی طرح توسعة فیلیپین، 2016-2011م؛
- به‌‌روز‌رسانی سطح کیفی مؤسسات آموزش عالی، برنامه‌ها و روش‌های آنها برای دستیابی به استانداردهای بین‌المللی؛
- توسعة راه‌های دسترسی به سطوح بالاتر در سطح آموزش عالی برای افراد مشتاق به ادامه تحصیل؛
- ایجاد مدیریت کارآمد و مؤثر در نظام آموزش عالی که از صلاحیت لازم در راستای تعهد شورای آموزش عالی و رسیدن به تعالی اخلاقی نیز برخوردار باشد؛
- تحکیم شورای آموزش عالی و دیگر سهام‌داران (Commission on Higher Education, 2014).
کتاب‌شناسی
جعفری، عباس. (1382). گیتاشناسی نوین کشورها. تهران: مؤسسة جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
داودی، رسول. (1383). «نظام آموزش ‌عالی فیلیپین». دایرة‌المعارف آموزش ‌عالی (ج.2). تهران: بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.

Central Intelligence Agency. (2014). “Philippines”. The Word Factbook. Retrieved from: www.cia.gov

Commission on Higher Education. (2014). Commission on Higher Education Strategi Plan for 2011-2016. Retrieved from: https://ched.gov.ph/wp-content/uploads/2017/08/ CHED-Strategic-Plan-2011-2016.pdf.


International Burea of Education. (2011). “Philippines”. World Data on Education (7th edition). Geneva:Unesco
Republic of the Philippine, Department of Education. (2011). Historical Perspective of the Philippine Educational System. Retrieved from: http://www.deped.gov.ph/about-deped/history/
The International Comparative Higher Educational Finance Project. (2009). Higher Education Finance and Cost-Sharing in the Philippines. Retrieved from: http://gseweb.gse.buffalo.edu/org/inthigheredfinance/files/Country_Profiles/Asia/Philippines.pdf.
WENR. (2012). Education in the Philippines. Retrieved from: http://wenr.wes.org