دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

آیسخولوس (اسکولوس)

نویسنده
چکیده
(ت. 525 یا 524 ق.م، شاید در الئوسیس- و. 456 یا 455 ق.م، جلا، سیسیل) اولین نمایش‌نامه‌نویس بزرگ تراژدی کلاسیک در آتن که هنر تراژدی را از گروه همسرایان و عمدتاً از حفظ‌خوانی ساکن و ایستا به نمایش‌نامة کاملاً تحول‌یافته تغییر داد. او بازیگر دومی را به صحنه نمایش اضافه کرد و گفت‌وگو را در آن امکان‌پذیر ساخت؛ بنابراین، این امکان را به‌وجود آورد که نمایش‌نامه تراژدی به هنری اجراشدنی تبدیل شود. او همچنین اولین نویسنده شناخته‌شده‌ای است که دیدگاه زندگی را به نوعی تصویر می‌کند که تحت عنوان تراژیک شناخته شده است.
آیسخولوس در منطقه ماراتون مجروح شد (490 ق.م). در آنجا آتنی‌ها، ایرانی‌ها را شکست دادند و او دوباره با ایرانی‌ها هنگامی که در 480 به یونان تاخت‌و‌تاز کردند، جنگید. وی همچنین یک شرکت‌کننده و همراه چشمگیر و برجسته در رقابت دراماتیک اصلی آتن، دیونوسیای بزرگ، بود. گزارش شده که آیسخولوس در این رقابت احتمالاً برای اولین‌بار در 499 ق.م شرکت کرد. او به اولین پیروزی خود در 484 ق.م دست یافت و دوازده سال بعد اولین اثر بلندش به نام «ایرانیان» (Persians) اجرا شد.
گفته می‌شود در همین زمان، آیسخولوس به دربار هیئرون اول در سیراکیوس سیسیل راه یافت. پس از این بازدید موفقیت‌آمیز، زندگی آیسخولوس در اجرای نمایش‌نامه‌های دراماتیک شروع ‌شد، اگرچه گفته می‌شود که او از یک شکست مهم به‌وسیله سوفوکل تازه‌کار و مبتدی در جشنواره دیونوسیان در 468 ق.م رنج می‌برد. آیسخولوس برای جشنواره بعدی نمایش‌نامه سه‌بخشی‌ «اودیپ» (Oedipus) را ساخت (که بخش سوم آن با عنوان «مخالفان هفتگانه تبس» (Seven Againt Thebes) تا امروز به جا مانده است. پس از ساخت نمایش‌نامه سه‌بخشی «اورستیا» (Oresteia) در 458، که شاهکار او محسوب می‌شود، دوباره به سیسیل رفت و در همان‌جا در 69 سالگی درگذشت.
نمایش‌نامه‌های آیسخولوس ارزش ادبی ماندگاری به لحاظ زبانی، گروه همنوازان و شکوه آن، طراحی پیچیده قطعه‌های نمایش و موضوع جهان‌شمول خود دارند. زبان این نمایش‌نامه‌ها به شکل گفت‌وگویی و همسرایی، حاکی از زور، قدرت و قوت عاطفی آنها است. او جسورانه از القاب و عناوین مرکب، استعاره‌ها، اشکال مجازی کلام، که ارتباط تنگاتنگی با اجرای نمایش‌نامه دراماتیک دارند، استفاده می‌کند. آیسخولوس در سراسر نمایش‌نامه یا نمایش‌نامه‌های سه‌بخشی، چندین مضمون مکرر را که غالباً با کلمه یا گروهی از کلمات خاص بیان می‌شود، گسترش می‌دهد؛ برای مثال در اورستیا موضوعاتی چون خشم، سلطه‌گری، باور، تضاد روشنایی و تاریکی، و تعارض نوحه‌سرایی و آوازهای پیروزی در همة بخش‌های سه‌گانه مشاهده می‌شود. تقریباً از میان 90 نمایش‌نامه‌ای که آیسخولوس نوشته حدود 80 عنوان آن شناخته شده است. فقط هفت تراژدی (ایرانیان، مخالفان هفت‌گانة تبس، ملتمسان (Suppliants)، نمایش‌نامه سه‌بخشی اورستیا، و پرومتئوس در زنجیر (Prometheus Bound)) به‌‌طور کامل به‌‌جا مانده است.