شعر حماسی لاتینی که ویرژیل آن را حدود 29ـ19 ق.م سرود. انهئید با قطعات مرکب شش وزنی، که حدود شصت بیت آن به هنگام مرگش ناتمام باقی مانده بود، افسانههای متعدد آینئاس را روایت کرده و او را پدر عظمت روم میداند. این اثر در 12 جلد کتاب تنظیم شده که داستان شکلگیری افسانهای لاوینیوم (مادر شهرهای آلبالونگا و روم) را روایت میکند. آینئاس شهر لاوینیوم را بنیاد نهاد، به او هنگامیکه خرابههای سوخته تروی را ترک میکرد الهام شد که در سرنوشتش هست که شهر جدید باشکوهی را در غرب بنا کند. در جلد اول کتاب، آینئاس به مقصد سرنوشتش سفر میکند و با هوای نامساعد و طوفانی مواجه و مجبور میشود که در ساحل لیبی لنگر اندازد. دیدو، ملکه کارتاژ، بیوهزنی است که در آنجا از او استقبال میکند. جلد دوم و سوم کتاب شامل گزارش آینئاس (که به دیدو گفته است) از وقایع طبیعی و ماوراءطبیعی است که او را به ساحل لیبی هدایت کرده است. در کتاب چهارم، دیدو به عشقش نسبت به آینئاس اعتراف میکند و آینئاس (ضمن اظهار تأسف از بخت خویش) از سوی خدایان مجبور میشود دوباره بادبانها را برافرازد و دیدو تصمیم به خودکشی میگیرد. در کتاب پنجم، آینئاس و ترواییهای همراه او به سیسیل سفر میکنند و در آنجا درگیر یک سلسله رقابت برای برگزاری باشکوهتر سالگرد مرگ پدر آینئاس، آنچیسس، میشوند. آنها دوباره رهسپار دریا میشوند. جلد ششم کتاب گزارش سفر آینئاس به عالم اموات و بهشت است که در آنجا ارواح دیدو و آنخیاسس را در میان دیگران میبیند. در این کتاب سرنوشت روم مشخص و آشکار میشود. کتاب هفتم و هشتم روایتگر سرنوشت ترواییهاست که به تیبر میرسند و پادشاه منطقه، لاتینوس، از آنها استقبال میکند. دیگر لاتینها (که توسط خدایان تشویق شده بودند) از ورود ترواییها و ازدواج میان آینئاس و لاوینیا، دختر لاتینوس، اظهار تنفر میکنند. در میان لاتینهای خشمگین همسر لاتینوس و همچنین تورنوس، رهبر طایفه محلی که باعنوان روتولی شناخته شده و تا آن زمان خواستگار لاوینیا بوده است، نیز به چشم میخورند. جنگ شروع میشود، اما ترواییها با کمک اتروسکنها پیروز شده و تورنوس کشته میشود. آینئاس همانگونه که در تقدیر وی بود، با لاوینیا ازدواج و لاوینیوم را بنا میکند. هومر الگوی ویرژیل بوده است. داستان سفر آینئاس که در شش جلد اول کتاب روایت شده است بر پایه اودیسه با اقتباس از آن و حتی برگردان مستقیم برخی قسمتهای آن است؛ درحالیکه توصیف جنگ در شش جلد آخر کتاب، سرشار از اتفاقات زیادی است که از ایلیاد اقتباس شده است. با وجود این، اساساً ویرژیل از الگوی دیگری نیز استفاده کرده که همان افسانه بومی روم در خصوص جنگ رومولوس علیه سباین است. این افسانه در قالب افسانه تاریخی هندواروپایی است که روایتگر درگیری و ستیز اولیه میان خدایان قدرت و جنگ، و خدایان باروری و حاصلخیزی است که با وحدت آن دو و اتحاد خدایان پایان مییابد. ویرژیل این موضوع را بسط داده و گویی آینئاس و اتروسکن را نماد خدایان قدرت و جنگ، و لاتین را نماد خدایان باروری و حاصلخیزی درنظر گرفته است.
