دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

کانسیونئیرو

نویسنده
چکیده
[پرتغالی آن cancioneiro، از واژة اسپانیایی cancionero، مشتقی از canción به معنی ترانه] مجموعه‌ای اسپانیایی یا پرتغالی از ترانه‌ها و اشعار که معمولاً اثر سرایندگان متعدد است. اولین نمونه‌های شعرِ گالیسین‌- پرتغالی، که در قرن دوازدهم تا چهاردهم سروده شده‌اند، در طول قرن پانزدهم در سه نسخة کتابِ آواز جمع‌آوری شد: «کتاب سرود راهنما» (Cancioneiro da Ajuda«کتاب سرود واتیکان» (Cancioneiro da Vaticana)، و «کتاب سرود کولوچی- برانکوتی» (Cancioneiro de Colocci-Brancuti/ یا «نقش کتابخانة ملّی لیسبون»). 2000 شعر موجود در این کتاب‌ها را می‌توان براساس سه موضوع اصلی طبقه‌بندی کرد: (1) «ترانه‌های دوست» (cantigas de amigo)، مرثیه‌هایی از زنان برای عاشقانشان، که با ناراحتی فراق، غم و بردباری در ارتباط است و شامل توصیفاتی از طبیعت است که لحنی از (saudade) (ویژگی لحن مالیخولیایی شعر پرتغالی) بر آن سایه افکنده است؛ (2) «ترانه‌های عشق» (cantigas de amor)، که در آن عاشقِ غمگین یک مرد است؛ و (3) «ترانه‌های اِستهزا و تهمت» (cantigas de escárnio e maldizer)، هجوهایی هرزه در مورد موضوعات معاصر. این مجموعه‌ها همچنین شامل سرودهای مناسبتی مذهبی در ستایش معجزاتِ مریم عذرا نیز می‌شوند.
«کتاب سرود عمومی» (Cancioneiro Geral, 1516) بعدی، که به‌وسیله گارسیا دِ رزنده گردآوری شد، شامل حدود 1000 «ترانه» پرتغالی و کاستیلیایی است. این شعرها، که با موضوعات عشق و هجو در ارتباط‌اند، پیچیده‌تر و ظریف‌تر از اشعاری هستند که در مجموعه‌های قبل بودند، و نشانه‌هایی از قدرت زبان اسپانیایی و ایتالیایی را نشان می‌دهند.
نمونه‌های برجستة اسپانیایی ِاین نوع عبارت‌انداز: «کتاب سرود بائنا» (Cancionero de Baena, 1445)، مجموعه‌ای از 583 شعرِ سرودة خوئان آلفونسو بائنا که تأثیر غزل پرتغالی را، که البته روشنفکرانه‌تر است، با استفاده از سمبل، تمثیل و تلمیح ِکلاسیک در رفع مسائل اخلاقی، فلسفی یا مفهوم سیاسی بغرنج نشان می‌دهند، و «کتاب سرود همگانی» (Cancionero general, 1511)، مجموعه‌ای از ترانه‌های قرون وسطایی متأخر اثر هرناندو دِل کاستیلیو.