دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

توشیح

نویسندگان
چکیده
[یونانی akrostichís، از ákros دورترین، بیرونی‌ترین، خارجی‌ترین + stíchos سطر، بند، بیت] 1- سرایش نظمی کوتاه که از یک یا چند حرف آغازین، میانی یا پایانی متوالی، کلماتی ساخته شود. توشیح که از حروف آغازین تشکیل می‌شود یک ABECEDARIUS را شکل می‌دهد.
     کلمه توشیح را نخست، اروتراین سیبیل به‌‌کار برد. او حروف الفبا را بر روی ورق‌هایی نوشته و چنان مرتب کرده بود که حروف آغازین ورق‌ها، یک کلمه را به‌وجود می‌آوردند. توشیح‌ها در میان یونانی‌های دوره اسکندرانی و برخی مجادلات نمایش‌های نویسندگان لاتین چون انیوس و پلوتوس که به‌صورت نظم‌های موشح نوشته شده بودند تا عناوین نمایش‌ها را شرح دهند، متداول بود. راهبان قرون وسطا، نظیر شاعران دوره آلمانی متأخر و نوزایی ایتالیا نیز به توشیح علاقه‌مند بودند.
2- یک نوع جدول کلمات که از اصل توشیح بهره می‌گیرد. شکلی عالی که توشیح در آن دو برابر است؛ به‌گونه‌ای که نه فقط کلمات آغازین سطور، بلکه در جاهایی حروف وسط یا حروف آخر نیز کلماتی را تشکیل می‌دهند. در امریکا یک جدول توشیح مضاعف را الیزابت کینگزلی برای Saturday Review The در 1934 طراحی کرد؛ توشیح در پاسخ به سرنخ‌هایی بود که نویسنده طرح کرده بود و جواب نهایی، عنوان یک اثر ادبی را تشکیل می‌داد. حروف به‌وسیله عدد به جاهای خالی شبیه به جدول کلمات، که نقل قولی را توضیح می‌دهند، وارد می‌شد.