دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

کامو، آلبر

نویسنده
چکیده
(ت. 7 نوامبر 1913، موندووی، الجزایر مستعمرة فرانسه [اکنون درین، الجزایر]- و. 4 ژانویه 1960، نزدیک سانس، فرانسه) رمان‌نویس، مقاله‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس فرانسوی که به تنهایی فرد در دنیایی بیگانه، بیگانگی فرد نسبت به خودش، مسئله شر و حتمیت اجتناب‌ناپذیر مرگ، که فقدان ارزش‌های اخلاقی در روشنفکرِ بعد از جنگ را منعکس می‌کند، پرداخت. او در 1957 برنده جایزه ادبی نوبل شد.
     کامو در یک منطقة کارگری در الجزیره پرورش یافت. در 1923 بورسِ دبیرستان الجزیره شد. دورة بیداری روشنفکری بود و شوق زیادی به ورزش وجود داشت؛ با وجود این در 1930 اولین حمله‌های سخت بیماری سل را تجربه کرد. او، که با انجام کارهای مختلف روزگار می‌گذراند، به‌عنوان دانشجوی فلسفه در دانشگاه الجزیره نام‌نویسی کرد. کامو در این دانشگاه مرتبه علمی گرفت، امّا به‌دلیل حملة مجدد بیماری سل نتوانست به تدریس بپردازد.
     در دهه 1930، چهره‌ای برجسته در میان روشنفکران جوانِ چپِ الجزیره بود. کامو در یک گروه تئاتری، که تلاش خود را مصروف اجرای نمایش‌های فوق‌العاده برای مخاطبان طبقه کارگری کرده بود، نمایش‌نامه می‌نوشت، روی صحنه می‌برد، متن اقتباس می‌کرد و نقش بازی می‌کرد. عجیب آنکه در میان آثار او نمایش‌نامه‌هایش کمتر مورد تحسین قرار گرفته‌اند. گر‌چه «سوء‌تفاهم» (Le Malentendu, 1944) و «کالیگیولا» (Caligula, 1944) نقاط عطفی در تئاتر پوچی بودند. دیگر نمایش‌نامه‌های او «شهر بندان» (L’État de siege, 1948) و «راستان» (Les Justes, 1950) نام‌ داشتند. دو مورد از نوشته‌های ماندگار او اقتباس‌هایی از «طلب آمرزش برای راهبه» (pour une nonne, 1956 Requiem) اثر ویلیام فاکنر و «جن‌زده» (Les Possédés, 1959) اثر فیودر داستایفسکی بود.
     اولین مجموعه ‌مقالات کامو «پشت‌ورو» (L’Envers et L’endroit, 1937) بود که محیط طبیعی دوران نوجوانی‌اش را توصیف می‌کرد و تصاویری از مادر، مادر‌بزرگ و دایی‌اش به‌دست می‌داد. دومین مجموعه‌ مقاله او، «ازدواج» (Noces, 1938 دربردارندة تأملاتی غِنایی دربارة طبیعت الجزایر است و زیبایی طبیعی را به‌مثابة نوعی ثروت، که حتی فقیرترین افراد هم می‌توانند از آن برخوردار باشند، ارائه می‌داد. بعضی از این مقالات به زبان انگلیسی در «غنایی‌ها و انتقادی‌ها» (Lyrical and Critical, 1967/ که به نام «مقالات غنایی و انتقادی» (Lyrical and Critical Essays) نیز به چاپ رسید) منتشر شد.
     کامو در دو سال قبل از شروع جنگ جهانی دوم، در کسوت روزنامه‌نگار با  Alger-Républicain کار ‌کرد. او تعدادی از آثار ادبی اولیه ژان پل سارتر را نقد کرد و یک سلسله مقاله نوشت و در آنها شرایط اجتماعی مسلمانانِ منطقه کبیلیه را تحلیل کرد. تلخیص شده این مقالات، که در «مسائل کنونی 3» (Actuelles Ш, 1958/ مجموعه‌های قبلی آن با نام‌های «مسائل کنونی1» و «مسائل کنونی2» در 1950 و1953 چاپ شد) مجدداً منتشر شد، توجه‌ها را به بی‌عدالتی‌هایی جلب کرد که به شروع جنگ استقلال الجزایر در 1954 منجر شد.
     کامو در خلال سال‌های واپسین اشغال فرانسه توسط آلمان و دوران پس از جنگ، سردبیر روزنامه پاریسی Combat- جایگزین خبرنامه مقاومتی که او در آورده بود- شد. او بر اساس اندیشه‌هایش درباره عدالت و حقیقت و اعتقاد به اینکه تمامی اقدامات سیاسی باید پایه اخلاقی محکمی داشته باشد، موضع مستقل خود را حفظ کرد. بعدها که مأیوس شد ارتباطش را با Combat قطع کرد.
     «بیگانه» ((L’Etranger اولین رمان درخشان او، که نگارش آن قبل از جنگ آغاز و در 1942 منتشر شد، بررسی بیگانه‌شدگی قرن بیستم بود. همان سال مقاله تاثیر‌گذار فلسفی او به نام «افسانه سیزیف» (Le Mythe de Sisyphe, 1942) منتشر شد که در آن با همدردی قابل توجهی پوچ‌گرایی معاصر و مفهوم پوچی را مورد تحلیل قرار داد. دومین رمان او، «طاعون» (La Peste, 1947 با ترسیم عزت و صمیمیت انسان در برابر یک همه‌گیری، همین موضوع را دست‌مایه کارش قرار می‌دهد. مفهوم پوچی کامو به ایده «طغیانِ» اخلاقی و متافیزیکی بسط یافت. او این آرمان دوم را با انقلاب سیاسی-تاریخی در مقاله‌ای بلند به نام «یاغی» (L’Homme revolté, 1951) مقایسه کرد. دیگر آثار ادبی مهم او رمان روشمند و موفق «سقوط» (La Chute, 1956) و مجموعه داستانی کوتاه به نام «برهوت و ملکوت» (L’Exil et le royaume, 1957) هستند.