دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

فرهنگستان، [واژه یونانی آن Akademēia ، Akadēmia ، باغ و ورزشگاه عمومی نزدیک آتن که افلاطون در آنجا تدریس می‌کرد. این کلمه اشتقاقی از کلمه آکادِموس، قهرمان افسانه‌ای آتن، است که آن باغ و ورزشگاه به نام او نامیده شده است] به جامعه‌ای از افراد فرهیخته اطلاق می‌شود که برای پیشبرد هنر، علم، ادبیات، موسیقی یا بعضی دیگر از حوزه‌های عقلانی و فرهنگی فعالیت می‌کنند.

نویسنده
چکیده
در پایان قرون وسطا در اروپا، فرهنگستان‌ها ابتدا در ایتالیا برای تحقیق در ادبیات و فرهنگ یونانی و رومی و پس از آن مطالعه در ادبیات ایتالیا شکل گرفتند. یکی از قدیم‌ترین آنها فرهنگستان افلاطون بود که در 1442 در فلورانس بنیاد گذاشته شد. فرهنگستان‌های ادبی در قرون شانزدهم و هفدهم، به‌سرعت در سراسر ایتالیا پدیدار شدند که مشهورترین آنها فرهنگستان کروسکا بود.
     فرهنگستان فرانسه، که بعدها معروف‌ترین فرهنگستان ادبی اروپا شد، در 1635 آغاز به‌‌کار کرد. فرهنگستان سلطنتی اسپانیا در 1713 برای حفاظت از زبان اسپانیایی، تأسیس شد و شاخص‌ترین فرهنگ لغت زبان اسپانیایی را با همین هدف منتشر کرد. فرهنگستان‌های علوم، در قرن شانزدهم، آغاز به کار کردند و فرهنگستان‌های هنرهای زیبا، موسیقی، علوم اجتماعی، پزشکی، معدن و کشاورزی از قرن هجدهم به بعد شکل گرفتند. بیشتر کشورهای اروپایی اکنون یک فرهنگستان یا انجمن فرهیختگان دارند که یا به‌وسیلة دولت تأمین مالی می‌شوند و یا به نوعی مرتبط با دولت هستند.
     ایالات متحده مانند بریتانیای کبیر، کانادا و سایر کشورهای انگلیسی‌زبان، هیچ‌گونه فرهنگستان علوم و ادبیات دولتی ندارد؛ چرا که در این کشورها عقیده بر این است که فرهنگ، مقوله‌ای است که باید در حوزه فعالیت بخش خصوصی باقی بماند.
     نخستین انجمن فرهیختگان در سرزمینی که قرار بود در آینده ایالات متحده نام گیرد، به‌دست بنجمین فرنکلین در 1743 تأسیس و «جامعه فلسفی امریکا» نامیده شد. فرهنگستان امریکایی دیگری با عنوان فرهنگستان هنر و علوم امریکا در 1779 بنیاد گذاشته
شد که رقیب آن تلقی گردید. فرهنگستان ملّی علوم در 1863 در واشنگتن دی. سی. تأسیس شد.