آموزش تعلیمات منظمی است که در جهت ایجاد آمادگی برای اجرای امور زندگی، از جمله زندگی در شهر و روستا آموخته می‌شود. میان سطح آموزش اشخاص در جامعه و قابلیت آن جامعه برای پیشرفت در عرصه‌های گوناگون، از جمله اقتصادی و سیاسی نوعی همبستگی وجود دارد.

     در هزاره سوم و جامعه دانایی محور و عصر اطلاعات، آموزش یکی از مسئولیتهای اجتماعی حکومت است و بهبود نظام آموزشی یکی از مسائل جدی محسوب می‌شود. آموزش موضوعی جهانی است و چگونگی آموزش مقیاسی برای سنجش موفقیت و یا ناکامی نظام آموزشی بشمار می‌رود.

     علاوه‌براین، آموزش یکی از ارکان اصلی اعلامیه حقوق بشر و یکی از هدفهای هشتگانه توسعه هزاره (MDG) است که در 2000م توسط 189 کشور جهان در سازمان ملل متحد با تأکید بر فقرزدایی و تأمین مواد غذایی، بهداشت مادران و نوزادان و کاهش بیماریها، ارتقای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان، تضمین پایداری زیست محیطی و ایجاد همکاری جهانی برای توسعه و دسترسی همگانی به آموزش ابتدایی در کشورهای درحال‌توسعه به امضاء رسید.

     مردمسالاری (‌ مردمسالاری) و عدالت در جامعه ارتباط و همبستگی زیادی با سطح آموزش و سواد افراد جامعه دارد، چنان‌که در نتیجه رشد سطح سواد و آموزش، بهداشت و رفاه اجتماعی (‌ رفاه اجتماعی) نیز رشد خواهد کرد. اقتصاددانان به ملتها توصیه می‌کنند که در زمینه سرمایه انسانی (‌ سرمایه انسانی)، یعنی تحصیل علم، بهبود سطح زندگی، خدمات بهداشتی و بهزیستی اجتماعی سرمایه‌گذاری کنند، تا قدرت تولید و قابلیت نیروی کار را بهبود بخشند. هرقدر سطح سواد شهروندان افزایش یابد به همان میزان با احتمال بیشتری در انجمنهای داوطلبانه مشارکت می‌کنند و مطالبات آنها از دولتها بیشتر خواهد شد.

     سطح تحصیلات افراد در رفتار اجتماعی و عادتهای سیاسی آنان اثر می‌گذارد. خواندن و حساب کردن از زمره مهارتهایی هستند که فرصتهای کسب اطلاعات بیشتر به‌صورت مستقل را افزایش می‌دهند، تا جایی‌که حتی یک یا 2 سال تحصیل و آموزش تأثیری پایدار در زندگی شخص می‌گذارد. آموزش، با بالابردن میزان توانایی، اعتماد به نفس و میل به مشارکت ارتباط مستقیم دارد.

     دانشمندانی چون جان دیویی، آموزش تحصیلی و یادگیری صرف خواندن و نوشتن را چندان کافی نمی‌دانستند، بلکه به پرورش تفکر انتقادی و ایجاد مشارکت مساوات‌طلبانه در آموزش قائل بودند؛ بدینسان، کوشیدند برای آموزش، به‌خصوص در دبستان، روشهایی ابداع کنند که موجب ایجاد خلاقیت و آمادگی افراد برای زندگی واقعی در جامعه باشد. آنان توصیه می‌کردند، خواندن و حساب کردن و هرگونه آموزش تحصیلی مشابه باید از طریق فعالیتهای گروهی آموزش داده شوند، و تجارب قبلی فرد پایه‌ای برای آموزشهای بعدی او باشد، ضمن آنکه این آموزشها باید از مسائل واقعی اجتماع پیرامون دانش‌آموز الهام گیرد. این‌گونه آموزشها همراه با پررنگ‌تر کردن ارزشهای حاکم بر جامعه، می‌تواند از دانش‌آموز یک شهروند کارآمد و توانا بسازد.

     آموزش، به‌طورکلی، به 2 صورت رسمی و غیررسمی به انجام می‌رسد. آموزش رسمی در اغلب موارد، مترادف آموزش تحصیلی است. در مقابل، آموزش غیررسمی شامل تمام فعالیتهای آموزشی سازمان یافته خارج از نظام رسمی آموزش است و به‌منظور خدمت آموزشی به مخاطبان معیّن طراحی و اجرا می‌شود؛ فعالیتهایی نظیر دوره‌های جبرانی برای بازماندگان از تحصیل، آموزش بزرگسالان، و دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای خارج از نظام رسمی آموزشی از آن جمله است.

     کومبز ویژگیهای زیر را برای آموزش غیررسمی بیان می‌دارد:

· دارای محتوا، ساختار و تشکیلات سازمان‌یافته است؛

· غالباً با تجربیات و نیازهای افراد مطرح می‌شود؛

· می‌تواند دارای نتایج کوتاه‌مدت، ولی اثرات درازمدت باشد؛

· نیاز به هزینه‌های بسیار ناچیز دارد؛

· به سادگی با شرایط محلی قابل انطباق است؛

· شرکت در آنها داوطلبانه است؛

· نحوه ارائه خدمات متناسب با توانایی و سبک یادگیری شرکت کنندگان است؛

· براساس رفع نیازهای فوری است؛

· ماهیت پویا دارد و در مواردی توسط خود فراگیران کنترل و هدایت می‌گردد؛ و بالاخره،

· دارای اهداف آموزشی معین است و این موضوع مرز بین آموزش اتفاقی و غیررسمی است.

     آموزش الکترونیکی، از روشها و ابزار جدید آموزشی است که برمبنای ‌یادگیری و تحصیل از طریق اینترنت استوار است.

     در این شیوه جدید آموزش یک وب‌سایت نقش مدرسه را بازی می‌کند، به این صورت که دانش‌آموزان به‌صورت مجازی در کلاسهای درس حضور می‌یابند و از اطلاعاتی که معلمان از طریق شبکه ارائه می‌کنند، استفاده می‌کنند.

     یادگیری الکترونیکی (مجازی) امروزه یکی از کاربردهای مهم فنّاوری اطلاعات و ارتباطات (‌ فنّاوری اطلاعات و ارتباطات) در جهان به‌حساب می‌آید و بخشهای مختلفی از اجتماع، اعم از شرکتها، صنایع، مؤسسات آموزشی و افراد علاقه‌مند، به آن روی می‌آورند.

کتاب‌شناسی:

- ابراهیم‌زاده، موسی. آموزش بزرگسالان. تهران: انتشارات پیام‌نور، 1385.

- جلالی، علی‌اکبر. شهر الکترونیک. چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، 1383.

- چی‌ما، جی شامبیر. مدیریت شهر، خط‌مشیها و نوآورها در کشورهای درحال‌توسعه، ترجمة پرویز زاهدی، انتشارات دانشگاه سازمان ملل متحد.

- سرمد، غلامعلی. آموزش بزرگسالان و آموزش مداوم. تهران: نشر سمت، 1385.

- صباغیان، زهرا. سودآموزی بزرگسالان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1384.

- طالب، مهدی. مدیریت روستایی در ایران. چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1376.

- دایرةالمعارف دموکراسی، زیرنظر مارتین لیپست، تهران:‌ کتابخانه شخصی وزارت خارجه، 1383.

- Caves, Roger (ed). Encyclopedia of the City. London: Routledge, 2005.