دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

نویسنده = محمودی، مریم
تعداد مدخل: 2

آموزش‌های علمی-کاربردی در انگلستان

TET: England
دانشنامه آموزش‌های علمی- کاربردی
آموزش‌و‌پرورش در انگلستان با پیشینه‌ای طولانی پس از انقلاب صنعتی از ساختاری خصوصی به همگانی توسعه یافت. در ادامه توسعه راهبردی برای ارتقاء استانداردهای آموزشی و افزایش میزان مشارکت افراد در آموزش به‌دلیل سطح پایین بهره‌وری نیروی کار و نامناسب بودن استانداردها، مشارکت کم افراد در آموزش و فاصله طبقاتی و اجتماعی میان گروه‌های گوناگون در انگلستان با اصلاح سیاست ها و راه‌اندازی دوره‌های آموزش مهارت آغاز شد. آشنایی با ساختار کلی نظام آموزش در انگلستان و سپس اهداف و ساختار نظام آموزش علمی - کاربردی و حرفه‌ای در مقاطع متوسطه، پس از متوسطه، آموزش عالی، و آموزش‌های بزرگسالان روند اصلاحات و توسعه را در این حوزه نشان می‌دهد. در هر اقتصادی، توسعه با کاربرد دانش نظری آغاز می‌شود و زمانی بهترین نتیجه را دربر دارد که دانش پایه با مهارت‌های کاربردی ترکیب شده باشد. آموزش‌های علمی - کاربردی به‌ویژه در شرایط حاضر که رقابت اقتصادی، جهانی‌شدن و پیشرفت‌های فناورانه در همه کشورهای جهان شتابان است، به یکی از موضوعات کلیدی سیاسی در بیشتر کشورهای دنیا به‌ویژه کشورهای صنعتی تبدیل شده است. زیرا این نوع آموزش‌ها با ارائه دانش و مهارت کاربردی و مفید، افراد را برای اشتغال در مشاغل مختلف فنی، تکنیکی، تجاری، بازرگانی و به‌ویژه کارآفرینی در حوزه‌های مختلف آماده می‌کنند (Ukachi and Ejiko, 2018). بریتانیا یا پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی، در اروپای غربی واقع شده و پایتخت آن شهر لندن است. این کشور از چهار بخش تشکیل شده‌ است: سه بخش آن کشورهای باستانی انگلستان، اسکاتلند و ولز هستند که بریتانیای کبیر را تشکیل می‌دهند و بخش چهارم ایرلند شمالی است که در جزیره ایرلند قرار دارد (Cuddy and Leney, 2005). آموزش‌و‌پرورش در بریتانیا سابقه‌ای‌ طولانی دارد. تا اواخر قرن نوزدهم میلادی آموزش در انگلستان همگانی نبود و فقط افراد ثروتمند قادر به نام‌نویسی فرزندان خود در مدارس بودند. پس از انقلاب صنعتی به‌تدریج آموزش‌و‌پرورش، همگانی و اجباری شد (Thomas et al., 2000). نظام آموزش در انگلستان نظام آموزشی کشور انگلستان نیز مانند بیشتر کشورها از دو مقطع آموزش پیش از دانشگاه (شامل آموزش ابتدایی و آموزش متوسطه) و آموزش عالی تشکیل شده است. آموزش ابتدایی از سن 5 سالگی آغاز می‌شود و معمولاً تا سن 11 سالگی ادامه پیدا می‌کند. پس از گذراندن دوره آموزش ابتدایی، دانش‌آموزان وارد مقطع متوسطه می‌شوند. این مقطع از 11 سالگی آغاز شده و تا 16، 17 یا 18 سالگی ادامه دارد. گذراندن دوره‌های آموزشی در سنین 5 تا 16 سالگی اجباری بوده و پس از آن تحصیل در مقاطع بالاتر اختیاری است (Hadjar & uusitalo, 2016). این قبیل آموزش‌ها در مدارس دولتی و خصوصی ارائه می‌شوند. مدارس دولتی به‌طور کلی به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شوند: 1. مدارس نظری: مدارسی که بیشتر بر موضوعات نظری تأکید دارد. 2. مدارس فنی: مدارسی که بیشتر بر عرضه آموزش‌های فنی و کاربردی چه در زمینه تجارت و بازرگانی و چه در زمینه‌های فنی و تکنیکی تأکید دارد. 3. مدارس جدید یا مدرن: در این مدارس مهارت‌هایی از‌جمله بافندگی، دکوراسیون، حسابداری، دفترداری، ماشین‌نویسی، کتابداری، و تعمیر ادوات موسیقی به دانش‌‌آموزان آموزش داده می‌شود. حجم زیادی از برنامه درسی این نوع مدارس نیز عملی است. 4. مدارس جامع: این مدارس بر ارائه تلفیقی از انواع آموزش‌ها به دانش‌آموزان تأکید دارد. به سخن دیگر، افزون بر ارائه آموزش در زمینه موضوعات پایه و نظری، مانند شیمی و فیزیک، بر ارائه آموزش‌های کاربردی و فنی، و همچنین موضوعات هنری و ترسیمی نیز تأکید دارند (Piriyeva, 2014). مدارس خصوصی نیز برنامه درسی، قوانین و سازوکارهای ویژه خود را برای جذب دانش‌آموزان دارد (Ibid). برنامه درسی همه مدارس این کشور از موضوعات مختلفی تشکیل می‌شود که موضوعات اصلی مانند انگلیسی، ریاضیات، علوم، و فناوری اطلاعات و ارتباطات در همه آنها جزء دروس اصلی و پایه است. در سن 16 سالگی بیشتر دانش‌آموزان امتحانات عمومی را گذرانده و گواهینامه عمومی آموزش متوسطه را دریافت می‌کنند (Ibid).
پس از پایان دوره تحصیلات اجباری در مدارس متوسطه، دانش‌آموزان چند انتخاب دارند؛ یا آموزش خود را در مدرسه ادامه می‌دهند و وارد کالج فرم ششم یا کالج آموزش تکمیلی می‌شوند؛ یا وارد دوره کارآموزی برای ورود به بازار کار می‌شوند؛ و یا بدون گذارندن دوره کارآموزی وارد بازار کار می‌شوند. به این مقطع که در آن، آموزش از سن 16 سالگی آغاز و تا 18 یا 19 سالگی ادامه دارد، مقطع دوم متوسطه گفته می‌شود. مراکز ارائه‌دهنده آموزش‌های مقطع دوم متوسطه شامل؛ کالج‌های فرم ششم، کالج‌های آموزش عالی و کالج‌های آموزش تکمیلی است که هم به‌صورت دولتی و هم به‌صورت خصوصی اداره می‌شوند (Ibid). کلیات نظام آموزش‌و‌پرورش در کشور انگلستان در شکل (1) نشان داده شده است. همان‌طورکه در شکل 1 نیز مشاهده می‌شود، مرحله کلیدی 1، سن 5 تا 7 سالگی، مرحله کلیدی؛2، سن 7 تا 11 سالگی؛ مرحله کلیدی 3، سن 11 تا 13 سالگی؛ و مرحله کلیدی 4، سن 13 تا 16 سالگی را در‌بر می‌گیرد.

شهرام مقدس فریمانی، مریم محمودی

آموزش‌های علمی-کاربردی در فرانسه

TET: France
دانشنامه آموزش‌های علمی- کاربردی
کشور جمهوری‌خواه فرانسه با سیاست آموزشی بر پایه یادگیری مادام‌العمر، فرصتی برابر برای آموزش از راه آموزش فنی و تربیت حرفه‌ای، برای همه افراد جامعه در هر سنی فراهم کرده است. آموزش‌های علمی - کاربردی در فرانسه با هدف کمک به جوانان و بزرگسالان برای کسب صلاحیت‌های لازم جهت اشتغال در بخش‌های خصوصی و دولتی عرضه می‌شود و ارتقاء شهروندی و توانمندسازی آنها برای مشارکت فعالانه در زندگی اجتماعی در نظر گرفته شده است. آموزش‌های علمی‌-‌کاربردی به‌ویژه در شرایط کنونی که رقابت اقتصادی، جهانی‌شدن و پیشرفت‌های فناورانه در همه کشورهای جهان شتاب زیادی گرفته، به یکی از موضوعات کلیدی سیاسی در بیشتر کشورهای دنیا به‌ویژه کشورهای صنعتی تبدیل شده است. زیرا این نوع آموزش‌ها با عرضه دانش و مهارت کاربردی و مفید، افراد را برای اشتغال در مشاغل گوناگون فنی، تکنیکی، تجاری، بازرگانی و به‌ویژه کارآفرینی در حوزه‌های گوناگون آماده می‌کنند (Ukachi and Ejiko, 2018). فرانسه کشوری است که بر اساس سنت‌های اجتماعی، متمرکز و جمهوری‌خواه اداره می‌شود و با تقویت ساختار نظام آموزشی به تقویت هویت فرهنگی شهروندان خود می‌پردازد. بنابراین توجه به ساختار نظام آموزشی، به‌منزله مسئولیت خطیر دولت تلقی شده و دولت مرکزی با اجرای سیاست‌های آموزشی و برنامه‌های ملی آموزشی، به تقویت پایه‌های قدرت ملی خود اقدام می‌کند(CEDEFOP, 2020). در فرانسه، مردم در طول زندگی می‌توانند به‌منزله بخشی از فرایند یادگیری مادام‌العمر به نظام آموزشی دسترسی داشته باشند. یادگیری مادام‌العمر به همه فرصتی برای آموزش می‌دهد، این آموزش می‌تواند در مدرسه و دانشگاه، برای خردسالان و دانش‌آموزان، از راه آموزش فنی و تربیت حرفه‌ای و آموزش برای همه افراد شاغل، در هر سنی باشد(Régis Roussel, 2012). در نظام آموزش فرانسه، با توجه به تأکید بر مشاوره آموزشی و شغلی برای آن دسته از دانش‌آموزانی که امکان ادامه تحصیل در شاخه اصلی تحصیلات عمومی را ندارند، آموزش‌های حرفه‌ای علمی‌-‌کاربردی با طیف گسترده‌ای از مهارت‌های آموزشی و شغلی فراهم شده است (Valerie H. Dundas-Grant, 1987). در فرانسه آموزش فنی و تربیت حرفه‌ای که در سطوح عالی ازسوی پلی‌تکنیک‌ها و در قالب آموزش‌های حرفه‌ای علمی‌-کاربردی عرضه می‌شود، از دو عنصر نسبتاً مستقل تشکیل شده است: آموزش حرفه‌ای مقدماتی، که مربوط به جوانان در آموزش تمام وقت و دوره‌های کارآموزی است؛ و آموزش مداوم حرفه‌ای، که مربوط به جوانانی است که یا ترک تحصیل کرده‌اند، یا تحصیلات خود را به پایان رسانده‌اند و این آموزش‌ها برای عرضه آموزش حرفه‌ای به بزرگسالان و نیروهای شاغل در بازار کار است. همچنین در فرانسه، آموزش برای تمام سنین گسترش یافته است و فرصت‌هایی را برای آموزش
مهارتی حرفه‌ای و بدیل، در مدرسه یا با قراردادی
شغلی در محیط‌های کار فراهم می‌کند(
Régis Roussel, 2012). خاستگاه، اصول و اهداف کلی آموزش و آموزش‌های علمی‌-‌کاربردی در هر اقتصادی، توسعه ازطریق کاربرد دانش نظری آغاز می‌شود و زمانی بهترین نتیجه را در بر خواهد داشت که دانش پایه با مهارت‌های کاربردی ترکیب شده باشد. در گذشته مهارت‌های شغلی، در حین کار آموخته می‌شد، اما با توسعه ابزار و روش‌ها و پیچیدگی مهارت‌ها در فرایند صنعتی شدن جوامع، روش قدیمی استاد - شاگردی کارآیی خود را از دست داد و بنابراین موضوع آموزش‌های حرفه‌ای و مهارتی مطرح شد. با تخصصی شدن مشاغل و در‌هم‌تنیدگی دانش و فن، به نظر می‌رسد که اساساً تسلط بر شغل و انجام بهینه آن، بدون آگاهی از مبانی علمی آن حرفه ممکن نیست، بنابراین موضوع آموزش‌های علمی‌ـ‌کاربردی که در کشورهای اروپایی در قالب آموزش فنی و تربیت حرفه‌ای در سطوح آموزش عالی و آموزش مداوم عرضه می‌شود، نیز جای خود را در ادبیات نظام‌های آموزشی باز کرده است(بینقی و سعیدی رضوانی، 1383). در فرانسه آموزش حرفه‌ای در سطح متوسطه و عالی که ازسوی پلی‌تکنیک‌ها عرضه می‌شود، معادل آموزش علمی‌-‌کاربردی است. آموزش و آموزش فنی و تربیت حرفه‌ای (آموزش مهارتی و حرفه‌ای) که در کشورهای اروپایی همتای آموزش‌های فنی‌و‌حرفه‌ای متوسطه و عالی و همچنین آموزش عالی علمی‌-‌کاربردی است، به معنی آموزش، مهارت‌آموزی و توسعه مهارت‌های حرفه‌ای مربوط به طیف گسترده‌ای از زمینه‌های شغلی، تولیدی، خدماتی و زیستی است(UNESCO, 2015-B). در فرانسه آموزش مهارتی و مهارت‌آموزی فنی، فناورانه و حرفه‌ای و علمی‌-‌کاربردی، شامل فرایند آموزشی یا مهارت‌آموزی است که در آن افزون ‌بر آموزش عمومی، مطالعه فناوری‌ها و علوم مرتبط با آن؛ کسب مهارت‌های عملی مربوط به شغل در بخش‌های گوناگون زندگی اقتصادی و اجتماعی نیز عرضه می‌شود. این آموزش‌ها از‌جمله دوره‌های آموزش رسمی (برنامه‌های سازمان‌یافته به‌منزله بخشی از نظام مدرسه) و آموزش‌های غیررسمی (کلاس‌های سازمان‌یافته خارج از نظام مدرسه) است(TESDA, 2010). فرانسه و نظام آموزش آن فرانسه چهل‌و‌پنجمین کشور جهان از نظر وسعت در نیمکره شمالی در غرب قاره اروپا، در کنار دریاهای مدیترانه (در جنوب)، مانش (در شمال) و خلیج بیسکای و اقیانوس اطلس در غرب در نیمکره شمالی و غرب قاره اروپا و با وسعت 549000 کیلومتر مربع قرار دارد. جمعیت این کشور در سال 2020 میلادی 67 میلیون نفر بوده است(CEDEFOP, 2020). حکومت این کشور جمهوری است. تولید ناخالص ملی این کشور از صنایع و ساختمان، کشاورزی و ماهی‌گیری و از محل تجارت و خدمات به دست می‌آید. بیشترین افراد شاغل در فرانسه در بخش خدمات (4/76%) و سپس در بخش‌های صنعت (3/20%) و کشاورزی (3/3%) مشغول به کار هستند(CEDEFOP, 2008). تولید ناخالص ملی در سال 2007 در فرانسه برابر 4/1 بوده است(CEDEFOP, 2008) و هزینه‌های آموزشی و پرورشی 8/5% تولید ناخالص ملی کشور را دربر می‌گیرد. نرخ سالانه رشد تولید ناخالص ملی نیز 1/3% است. تعداد 15 میلیون دانش‌آموز( حدود یک چهارم جمعیت کشور) در نظام آموزشی و تنها درحدود 2 میلیون دانشجو در مراکز آموزش عالی کشور مشغول به تحصیل هستند (دفتر اطلاع رسانی و سنجش افکار،1381). طبق آمار سال 2013 میلادی تعداد 2.303.353 نفر در آموزش حرفه‌ای متوسطه عالی در فرانسه ثبت نام کرده بودند(Daniela Ulicna, & et al. 2016). نظام آموزشی فرانسه نیز به صورت یکپارچه و متمرکز اداره می‌شود، مسئولیت تأمین حقوق معلمان، نظارت آموزشی و هزینه‌های آموزشی کشور بر عهده دولت است و بیشتر دانش‌آموزان در مدارس دولتی تحصیل می‌کنند (عصاره، 1394).

شهرام مقدس فریمانی، مریم محمودی، مهدیه سادات میرترابی