دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

نویسنده = مرجائی، سیدهادی
تعداد مدخل: 2

هنجارها و ضدهنجارهای دانشگاهی

Academic Norms and Counter- Norms
دای‍رة‌ال‍م‍ع‍ارف‌ آم‍وزش‌ ع‍ال‍ی‌- جلد 2
«رابرت مرتون» با انتشار آثار علمی ازجمله ساختار هنجاری علم (1942)، برتری در اکتشاف علمی (1957)، جامعه‌شناسی علم (1973) و ساختار اجتماعی و علم (1996) نخستین کسی بود که مفهوم اخلاق در علم و هنجارها را در اجتماع علمی جا انداخت. افراد دیگری مانند توماس کوهن با آثار انقلاب کوپرنیکی (1957) و ساختار انقلاب‌های علمی (1962)، امیل دورکهایم، با اثر آداب حرفه‌ای و اخلاق شهروندی (1958)، لودویک ویتگنشتاین با اثر خطابه‌ای در اخلاق (1965)، کورنهاوزر، با اثر دانشمندان در صنعت: تضادها و همسازی‌ها (1963)، وارنر ‌هاگستروم، با آثار رقابت در علم (1974) و اجتماع علمی (1975)، یان میتروف با اثر معروف هنجارها و ضدهنجارها در گروه منتخبی از دانشمندان طرح آپولو کره ماه: مطالعه موردی دوگانگی دانشمندان (1974)، مهنوی، با اثر روان‌شناسی دانشمندان (1979)، چاس، با اثر اصول هنجاری برای انتشارات علمی (1970)، هیل، با اثر پرسش در مورد تأثیر نظام اجتماعی بر علم: مطالعه‌ای بر روی دانشمندان استرالیایی (1974)، آندره کورناد، با اثر قواعد دانشمندان و ارتباط آن با اصول اخلاقی (1977)، مایکل مولکی، با آثار علم و جامعه‌شناسی دانش (1979) و جامعه‌شناسی علم (1991)، اندرو آبوت، با اثر اخلاق حرفه‌ای (1983)، نیکلاس لومان، با اثر جامعه‌شناسی اصول اخلاقی و اخلاق (1996)، ادوارد شیلز، با اثر حرفه آموزش: اخلاق دانشگاهی و سایر مقالات در حیطه آموزش عالی (1997)، دیوید رزنیک، با آثار معرفت‌شناسی و اخلاق در علم (1996) و اصول اخلاقی در علم: یک مقدمه (1998)، الیزابت هیت من، با اثر ارزش‌های اخلاقی در آموزش پژوهشگران پزشکی زیستی (2000)، میشائل بایلس، با اثر اصول اخلاق حرفه‌ای (1981)، هیملن، با اثر کیفیت علمی چشم دانشمندان (1993)، سوازی، با اثر مسائل اخلاقی در پژوهش دانشگاهی (1993)، اندرسون، یا اثر سوگیری‌های هنجاری اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها و دانشجویان دکتری (2000)، پیر بوردیو با اثر علم و بازتابی (2004)، نانسی جونس با اثر اصول اخلاقی برای زندگی علمی (Jones, 2007)، کاتارینا پرپک در آثار گوناگون ازجمله ویژگی‌ها و تعیین‌کننده‌های بهره‌وری دانشمندان برجسته (1996) و اصول اخلاقی علم: مطالعه‌ای بر روی ارزش‌های حرفه‌ای دانشمندان برجسته (1998) و بهره‌وری انتشاراتی دانشمندان جوان: مطالعه‌ای تجربی (2000) و تفاوت‌ها و شباهت‌های عمومی در اصول اخلاق حرفه‌ای پژوهشگران: مطالعه‌ای مقایسه‌ای (2005) نیز از پژوهشگران و صاحب‌نظرانی هستند که به موضوع اخلاق علم، اخلاق حرفه‌ای، هنجارهای دانشگاهی و اصول آداب علمی پرداخته‌اند.

سیدهادی مرجائی

سرمایه اجتماعی در آموزش عالی

Social Capital in Higher Education
دای‍رة‌ال‍م‍ع‍ارف‌ آم‍وزش‌ ع‍ال‍ی‌- جلد 2
نظام آموزش عالی و دانشگاه‌ها عموماً بسان نهاد فرابخشی در خدمت خرده نظام‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جوامع به ایفای نقش می‌پردازد و این نهاد در کنار وظایف اساسی خود همانند دانش‌آفرینی و ارتقای مهارت و پرورش نیروی انسانی، تأثیر بسزایی بر خرده ‌نظام‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه دارد؛ بنابراین، توسعة آموزش عالی بدون پرداختن به وظایف فرابخشی و زیرساختی آن، نامتوازن و ناموفق خواهد بود.
ازآنجایی‌که سرمایة اجتماعی به‌منزله یکی از مهم‌ترین عناصر پویای نظام اجتماعی و فرهنگی جوامع به‌حساب می‌آید و فضای ساختاری دانشگاه می‌تواند منتقل‌کنندة ایده‌ها، ارزش‌ها، هنجارها و اعتماد اجتماعی با ضمانت‌های اجرایی مؤثر به دانشگاهیان باشد، ازاین‌رو، نهادهای آموزش عالی یکی از کانون‌های اصلی ایجاد، توسعه و ظرفیت‌سازی سرمایة اجتماعی در سطح جامعه به‌شمار می‌آیند؛ بنابراین توسعه نیافتن آموزش عالی در مسیر تولید و افزایش سرمایة اجتماعی جامعه، به ناکارآمدی نهاد آموزش عالی می‌انجامد.

سیدهادی مرجائی