تحولات شگرف جوامع بشری طی دهههای گذشته، بهویژه توسعه روزافزون علم و فنّاوری و دانشبنیان شدن همه عرصههای زندگی بشر، نقش و اهمیت نهاد دانشگاه در فرایند توسعه جوامع را تا حدود زیادی ارتقا بخشیده و به پیروی از آن، رویکردها و الگوهای اداره این نهاد نیز دستخوش تحولات و دگرگونیهای فراوانی شده است. در این راستا، الگوهای اداره برخی از دانشگاهها از الگوهای حرفهگرا، دانشکدهای و مشارکتی به الگوهای نوگرا در مدیریت دانشگاهها تغییر و دگردیسی یافته است. به تعبیری دیگر، در الگوهای حرفهگرا، تأکید بر اداره دانشگاهها، براساس خردورزی علمی و دانشگاهی، بهوسیله نخبگان علمی و با مشارکت و اتفاقنظر اعضای اجتماع علمی بوده است و دانشگاهها با تکیه بر حمایتها و منابع مالی دولتی، به فرایندهای آموزش و پژوهش در راستای گسترش مرزهای دانش بشری پرداخته و نسبت به تغییرات و نیازهای محیطی، دارای حساسیت کمتری بودهاند؛ اما الگوهای نوگرا در مدیریت دانشگاهها، براساس خردورزی اقتصادی و فنّاوری، با جلب مشارکت بخش خصوصی و تکیه اندک بر منابع مالی دولتی، نسبت به بازار و نقشآفرینی اثربخش در آن و کمک به فرایند توسعه کارآفرینی در کشور، حساس بوده و پاسخگویی بیرونی و ارتقای مستمر توان رقابتی خود در بازار و محیط پیرامون را همواره مدنظر دارند. بدون شک، انتخاب هر رویکرد یا الگو ازسوی نهاد دانشگاه، به شکلهای ضمنی و آشکار، همه اجزا و عناصر این نهاد را تحت تأثیر قرار میدهد و ساختار، فرایند، محتوا و همه اجزای دانشگاه را متأثر از خود خواهد ساخت. بنابراین، مطالعه و بررسی ژرف هر رویکرد یا الگو و شناسایی قوتها و ضعفهای مربوط به آن و پرهیز از افراطها و تفریطهای محتمل بر آن، میتواند کمک شایانی به دانشگاهها در انتخاب رویکرد و الگوی مناسب برای اداره آنان کند. بنابراین، نخست این الگو و همگرایی و ناهمگرایی آن با الگوی حرفهگرا و همچنین مؤلفههای اساسی آن، بررسی میشود. پس از آن، دغدغهها و راهکارهای بهرهگیری اثربخش از رویکرد و الگوی نوگرا در مدیریت دانشگاهها مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.