دانشنامه جامع علوم انسانی

دانشنامه جامع علوم انسانی

نویسنده = اصغر اسمعیلی
تعداد مدخل: 383

ابوالفضل علّامی، (ت. 14 ژانویه 1551، آگرا،‌ هند- و. 22 آگوست 1602) مورّخ، فرماندار نظامی، دبیر و عالم الهیّات در دوره اکبر، امپراتور مغول ]در هند[.

Abu ’l-Fadl ‘Allāmī \a -'bul-'fad-¡l-a-'la-'mē\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
ابوالفضل علّامی نزد پدرش، که استاد برجسته‌ای بود، تحصیل کرد و پس از تدریس در مکتب پدرش، در 1574 به اکبر معرفی شد. در 1599 در دکن به فرمانداری نظامی منصوب شد. وی خود را در مقام یک سرباز و مدیر اجرایی به اثبات رساند. علّامی، در زمان شورش سلیم (که بعد امپراتور جهانگیر نامیده شد)، فرزند اکبر، به دربار فراخوانده شد ولی به دستور سلیم، در مسیر متوقف شد و به قتل رسید.      موفقیت عمده ادبی ابوالفضل علّامی در نگارش تاریخ اکبر و اجداد او به نام
«اکبرنامه» است که با «آینه اکبری» خاتمه می‌یابد و شامل راهنمای عملیات فرمانداری
(از خزانه جواهرات گرفته تا اصطبل‌های فیل و اخذ مالیات) و شرحی بر فرهنگ و
دانش هندی است.

اصغر اسمعیلی

ابو رشاح، عمر (ت. 10 آوریل 1910، اکّو، فلسطین [اکنون در اسرائیل]- و. 15 جولای 1990، ریاض، عربستان سعودی) شاعر و سیاست‌مدار سوری که با اشعار اولیه‌اش، که به ساختارشکنی شعر سنتی عرب پرداخت، مشهور شده است.

Abū Rīshah \a-'bū-'rē-sha\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
ابو رشاح در دانشگاه دمشق در سوریه، دانشگاه امریکایی بیروت در لبنان و دانشگاه منچستر در انگلستان، تحصیل کرد. وی از نخستین نویسندگان مجلة ادبی مشهور مصر، Apollo ، بود و از 1940 به کتابداری در حلب سوریه مشغول بود.      در 1949 اشعار وی، که روزبه‌روز به جنبه‌های سیاسی‌شان افزوده می‌شد، مورد توجه دولت نظامی قرار گرفت. وی سالیان زیادی در مناصب سیاسی متعددی خدمت کرد که از جملة آنها منصب سفارت در برزیل، آرژانتین، هند و ایالات متحده بود.      وی بعد از بازنشستگی، در عربستان سعودی اقامت کرد. ابو رشاح نمایش‌نامه‌های منظوم و چندین مجموعة شعر عربی منتشر کرد که یک مجموعه از اشعار او به انگلیسی و با عنوان «حرکت در مسیر» (Roving Along) ترجمه شده است.

اصغر اسمعیلی

آکادمیک

academic \'ak--'dem-ik\ or academical \ -mi- kl\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
در لغت به معنی هماهنگ با سنت‌ها یا قوانین یک مکتب هنری یا ادبی و یا قواعد یک فرهنگستان رسمی. قراردادی یا ظاهری.

اصغر اسمعیلی

نمایش‌نامه آکادمیک

academic drama
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
هر نوع نمایشی که در مدارس و دانشکده‌های انگلستان، در اوایل قرن شانزدهم، نوشته و اجرا می‌شده است. نیز نک SCHOOL DRAMA

اصغر اسمعیلی

فرهنگستان فرانسه

Académie Française \a-ka-dā-'mē-frän-'sez\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
فرهنگستان ادبیات فرانسه که نخست‌وزیر کاردینال دو ریشلیو آن را در 1634 بنیاد گذاشت و در 1635 به ثبت رسید و غیر از وقفه‌ای که در زمان انقلاب فرانسه به‌وجود آمد، تاکنون به فعاّلیت خود ادامه داده است. هدف اصلی آن حفظ معیارهای ذوق ادبی و پایه‌گذاری زبان ادبی بود. اعضای آن 40 نفر هستند. هرچند این فرهنگستان به‌گونه‌ای محافظه‌کارانه و مخالف ابداعات ادبی در مضمون و شکل فعالیت می‌کند، اما درعین‌حال، اعضای آن جزو نامداران ادبیات فرانسه بوده‌اند که برخی از آنان عبارت‌انداز: پیئر کورنی، ولتر، ژان راسین، شاتوبریان، ویکتور هوگو، ژوزف- ارنست رونان و آنری برگسون. مارگریت یورسنار اولّین زنی بود که در 1980 برای عضویّت در این فرهنگستان انتخاب شد.

اصغر اسمعیلی

فرهنگستان، [واژه یونانی آن Akademēia ، Akadēmia ، باغ و ورزشگاه عمومی نزدیک آتن که افلاطون در آنجا تدریس می‌کرد. این کلمه اشتقاقی از کلمه آکادِموس، قهرمان افسانه‌ای آتن، است که آن باغ و ورزشگاه به نام او نامیده شده است] به جامعه‌ای از افراد فرهیخته اطلاق می‌شود که برای پیشبرد هنر، علم، ادبیات، موسیقی یا بعضی دیگر از حوزه‌های عقلانی و فرهنگی فعالیت می‌کنند.

academy \ə-'kad-ə-mē\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
در پایان قرون وسطا در اروپا، فرهنگستان‌ها ابتدا در ایتالیا برای تحقیق در ادبیات و فرهنگ یونانی و رومی و پس از آن مطالعه در ادبیات ایتالیا شکل گرفتند. یکی از قدیم‌ترین آنها فرهنگستان افلاطون بود که در 1442 در فلورانس بنیاد گذاشته شد. فرهنگستان‌های ادبی در قرون شانزدهم و هفدهم، به‌سرعت در سراسر ایتالیا پدیدار شدند که مشهورترین آنها فرهنگستان کروسکا بود.      فرهنگستان فرانسه، که بعدها معروف‌ترین فرهنگستان ادبی اروپا شد، در 1635 آغاز به‌‌کار کرد. فرهنگستان سلطنتی اسپانیا در 1713 برای حفاظت از زبان اسپانیایی، تأسیس شد و شاخص‌ترین فرهنگ لغت زبان اسپانیایی را با همین هدف منتشر کرد. فرهنگستان‌های علوم، در قرن شانزدهم، آغاز به کار کردند و فرهنگستان‌های هنرهای زیبا، موسیقی، علوم اجتماعی، پزشکی، معدن و کشاورزی از قرن هجدهم به بعد شکل گرفتند. بیشتر کشورهای اروپایی اکنون یک فرهنگستان یا انجمن فرهیختگان دارند که یا به‌وسیلة دولت تأمین مالی می‌شوند و یا به نوعی مرتبط با دولت هستند.      ایالات متحده مانند بریتانیای کبیر، کانادا و سایر کشورهای انگلیسی‌زبان، هیچ‌گونه فرهنگستان علوم و ادبیات دولتی ندارد؛ چرا که در این کشورها عقیده بر این است که فرهنگ، مقوله‌ای است که باید در حوزه فعالیت بخش خصوصی باقی بماند.      نخستین انجمن فرهیختگان در سرزمینی که قرار بود در آینده ایالات متحده نام گیرد، به‌دست بنجمین فرنکلین در 1743 تأسیس و «جامعه فلسفی امریکا» نامیده شد. فرهنگستان امریکایی دیگری با عنوان فرهنگستان هنر و علوم امریکا در 1779 بنیاد گذاشته
شد که رقیب آن تلقی گردید. فرهنگستان ملّی علوم در 1863 در واشنگتن دی. سی. تأسیس شد.

اصغر اسمعیلی

بِیلی

Bailey \'bā-lē\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
پال، نام اصلی او پیتر هری بیلی (ت. 16 فوریه 1937، لندن، انگلستان) نویسندة انگلیسی رمان‌های کوتاه احساساتی. بیلی، قبل از آغاز به شغل نویسندگی، در مشاغل متعدّدی کار کرد؛ نخستین رمان او، «در اورشلیم» (At the Jerusalem, 1967)، داستان عاقله‏‌زنی تنها است که در خانة سالمندان برای ادامۀ حیات تلاش می‌کند. در «گناهان» (Trespasses, 1970) همسر شخصیّت اصلی داستان، وی را به‌عنوان علّت اصلی خودکشی‌اش معرفی می‌کند و او که به‌علت حوادث داستان به ‌ورطه فنا افتاده است، به تیمارستان سپرده می‌شود. بیلی مسخ‌شدگی و گسست روانی را در «شباهت دور» (A Distant Likeness, 1973) و «سربازان پیر» (Old Soldiers, 1980) مورد بررسی قرار می‌دهد. اثر قابل توجّه دیگر او، «مرثیة گابریل» (Gabriel's Lament, 1986)، شرح تراژدی‌ـ کمدی بیش از چهار دهه از زندگی یک خانواده است. نمایش‏نامه‌های بیلی شامل اقتباسی از رمان «جنایات و مکافات» فیودور داستایفسکی است که در 1978 به روی صحنه رفت. از آثار اخیر او زندگی‌نامة خودنوشت وی با عنوان «خطای بی‌عیب: صحنه‌هایی از کودکی و فراسوی آن» (An Immaculate Mistake: Scenes from Childhood and Beyond, 1990) و رمان «نی شکر» (Sugar Cane, 1993) است. وی همچنین زندگی‌نامة هنری گرینِ رمان‌نویس را نوشته است.

اصغر اسمعیلی

بِیلی، جوانا

Baillie \'bā-lē\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
(ت. 11 سپتامبر 1762، همیلتن، لانارک، اسکاتلند- و. 23 فوریه 1851، همپستد، لندن، انگلستان) شاعر و نمایش‏نامه‌نویس پرکار که نمایش‏نامه‌های او، غالباً به نظم، به‌طور گسترده‌ای در زمان افول درام جدّی مورد تمجید قرار گرفت. اثر سه جلدی «بازی‌های پرهیجان» (Plays on the Passions, 1798-1812) برای او شهرت به‌همراه آورد، ولی طولی نکشید که از یادها رفت. بیلی، تا حدودی به‌علت دوستی با هم‌میهنش سر والتر اسکات، و همچنین اشعار عاشقانه‏اش‌ با عنوان «اشعار سرگردان» (Fugitive Verses, 1970) در اذهان مانده است. این اثر نخستین اثر منتشر شدة اوست که جایگاه معتبری در هنر ترانه‌سرایی در منطقه لولند اسکاتلند به‌دست آورد.

اصغر اسمعیلی

بِیلی، هری

Bailly, Harry \'bā-lē\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
شخصیّت داستانی، مهماندار محبوب و رک‌گوی کافه «تابارد این» که گروه زائران کنتربری را در «قصه‏های کنتربری» (The Canterbury Tales) نوشته جفری چاسر تا آنجا همراهی می‌کند. بیلی یادآور سنت نقّالی است که مبنای کتاب قصه‌های کنتربری واقع شده است.

اصغر اسمعیلی

بِین‌بریج

Bainbridge \'bān-'brij\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
برلیل (مارگرت) (ت. 21 نوامبر 1933، لیورپول، انگلستان) رمان‌نویس انگلیسی که با توصیف روانکاوانه و تیزبینانه‌اش از زندگی طبقات ضعیف و متوسط، معروف شده است. بین‌بریج قبل از چاپ نخستین رمانش سالیان زیادی در تئاترهای فصلی نقش‌های متعددی را ایفا کرد. آثار او اغلب به‌شکل کمدی، اما به‌‏گونه‏ای دلهره‌آور، ویرانگری نهفته در موقعیت‌های معمولی و روزمره را به‌ تصویر می‌کشد. در «آخر هفته با کلود» (A Weekend with Claud, 1967 قهرمان داستان مرد درنده‌خو و خشنی است. «روی دیگر چوب» (Another Part of the Wood, 1968) مربوط به مرگ کودکی از بی‌توجهی والدینش است. «هریئت گفت» (Harriet Said, 1972) داستان دو دختر نوجوان است که مردی را اغفال می‌کنند و همسرش را به قتل می‌رسانند. رمان‌های دیگر وی از این نوع «رسوایی کارخانه نوشابه» (The Bottle Factory Outing, 1974)، «ویلیام دوست‌داشتنی» (Sweet William, 1975 «زندگی آرام» (Quiet Life, 1976 و «زمان آسیب» (Injury Time, 1977) نام دارند. «باغ زمستانی» (Winter Garden, 1980) داستانی پلیسی و دربارة قهرمانی انگلیسی است که از اتحاد شوروی دیدار می‌کند و در آنجا ناپدید می‌شود. «یک حادثه بزرگ بسیار بد» (An Awfully Big Adventure, 1989) و «پسران روز تولد» (The Birthday Boys, 1991) رمان‌های بعدی او هستند.

اصغر اسمعیلی

بِیکر

Baker \'bā-kər\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
کارلوس (هِرد) (ت. 5 می 1909، بیدیفورد، مین، امریکا- و. 18 آوریل 1987، پرینستون، نیوجرسی) معلّم، رمان‌نویس و منتقد امریکایی که به‌علت نگارش زندگی‌نامه‌های کامل ارنست همینگوی و پرسی بیش شلی شناخته می‌شود. بیکر از 1951 در دانشگاه پرینستون به تدریس پرداخت. کتاب او با عنوان «اشعار اصلی شلی: تار‌و‌پود یک دیدگاه» (Shelley’s Major Poetry: The Fabric of a Vision, 1948) مَنِ درونی شلی، را به اعتبار انعکاس آن در اشعار وی و صرف‌نظر از محیط بیرونی زندگانی او مورد بررسی قرار می‌دهد. اثر موفّق او «همینگوی، نویسندة هنرمند» (Hemingway: The Writer as Artist, 1952)، که یکی از آثار کامل درخصوص این نویسنده است، تصویری از یک نویسنده هنرمند و هم‌سن‌های وی و تصویری از نقد رمان‌های همینگوی، از منظر زیبایی‌شناسی و اخلاق را ارائه می‌کند. «داستان زندگی ارنست همینگوی» (Ernest Hemingway: A Life Story, 1969) زندگی‌نامه معتبری از همینگوی به قلم بیکر است.

اصغر اسمعیلی

بِیکر، جورج پیرس

Baker \'bā-kər\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
(ت. 4 آوریل 1866، پراویدنس، رُود آیلند، ایالات متحدة امریکا- و. 6 ژانویه 1935، نیویورک) مُربّی برخی از نمایش‏نامه‌نویسان برجسته امریکایی که یوجین اونیل، فلیپ‌ بری، سیدنی هاوئرد، اِس. ان. برمن از آن جمله هستند. جان میسن براونِ منتقد و جان دوس پسوسِ رمان‌نویس و تامس ولف نیز زیر نظر بیکر تحصیل کردند و در رمان زندگی‌نامه‌ای‌ ولف با عنوان «از زمان و رودخانه»، بیکر در نقش پروفسور هچر ظاهر شده است. بیکر در 1887 از دانشگاه ‌هاروارد فارغ‌التحصیل شد و برای تدریس در همان‌جا ماند. در 1905، کلاس نمایش‏نامه‌نویسی با نام کارگاه 47 را (که برگرفته از شماره درس مربوط بوده است) برگزار کرد که اولین کلاس آموزشی دانشگاهی در نوع خود بود. وی وقت خود را فقط به نوشتن اختصاص نداد، بلکه طرّاحی صحنه، نورپردازی، طراحی لباس و نقد نمایش‏نامه نیز از فعالیت‌های دیگر او بود. بیکر، با سخنرانی‌های سالانه در سراسر امریکا، نظریه‏های اروپاییِ هنر تئاتر را به امریکایی‌ها عرضه کرد. آثار دانشگاهی او فنون پیشرفته‌ای را در [تئاتر] ایالات متحده بنیاد نهاد. بیکر، از 1925 تا زمان بازنشستگی در 1933، استاد تاریخ و فن نمایش در دانشگاه ییل بود؛ وی همچنین گروه نمایشی را در آنجا پایه‌گذاری و تئاتر آن دانشگاه را رهبری کرد. مشهورترین آثار او «تکامل شکسپیر در نمایش‏نامه‌نویسی» (The Development of Shakespeare as a Dramatist, 1907) و «فنّ نمایش» (Dramatic Technique, 1919)
نام دارند.

اصغر اسمعیلی

بِیکر، هوستون اِی. پسر

Baker \'bā-kər\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نام کامل او هوستون الفرد بیکرِ پسر (ت. 22 مارس 1943، لوئیس‌ویل، کنتاکی، امریکا) مربی امریکایی‌- افریقایی و منتقدی که معیارهای جدیدی را در نقد برمبنای سنت‌های امریکایی- افریقایی عرضه کرد تا در ارائه و ارزش‌گذاری ادبیات به‌کار گرفته شود. بیکر در 1965 از دانشگاه هاوئرد، کارشناسی علوم‌ انسانی گرفت؛ سپس در 1966 از دانشگاه ادینبرو کارشناسی ‌ارشد و در 1968 از دانشگاه کالیفرنیا در لوس‌آنجلس، دکترای خود را اخذ کرد و در دانشگاه‌های ییل و کورنل، دانشکدة هاورفورد و دانشگاه ویرجینیا به تدریس پرداخت. از 1974 تا 1977 برنامة تحقیقات افریقایی- امریکایی را در دانشگاه پنسیلوانیا مدیریت کرد. علاوه‌بر ویرایش مجموعه‌های شعر و مقالات، آثاری پژوهشی دارد که «ترانه سیاه و طویل» (Long Black Song, 1972«آوازه‌خوان سپیده‌دم» (Singers of Daybreak, 1974«سفر بازگشت» (The Journey Back, 1980)، و «تجدد و نوزایی هارلم» (Modernism and the Harlem Renaissance, 1987) نام دارند. تأثیر آثار فردریک داگلاس، دابلیو. ای. بی. دوبوآ، بوکر تی. واشنگتن، ریچارد رایت، و رلف الیسن به‌صورت بارزی در آثار بیکر دیده می‌شود.

اصغر اسمعیلی

بِیکر، ری استنرد

Baker \'bā-kər\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نام مستعارِ دیوید گرِیسن (ت. 17 آوریل 1870، لانسینگ، میشیگان امریکا ـ و. 12 جولای 1946، امرست، مساچوستس) روزنامه‌نگار و مقاله‌نویس مردمی،‌ مبارز ادبی انجمن ملل و زندگی‏نامه‌نویس رسمی وودرو ویلسون. بیکر، که گزارش‏گر Chicago Record از 1892 تا 1898 بود، با نشریاتی همچون Outlook، McClure's و مجلات دیگر همکاری داشت. در 1906 در تأسیس و سردبیری نشریه افشاگر American Magazine همکاری کرد. او در «به دنبال رنگ پوست» (Following the Color Line, 1908) موقعیت امریکاییان سیاه‌پوست را تشریح کرد که در واقع گزارش تحقیقی نوع روابط دربارة سیاه‏پوستان در امریکاست. با نام مستعار دیوید گریسن دست به انتشار «ماجرای رضایت» (Adventures in Contentment) زد که نخستین اثر از مجموعه مقالات پرخوانندة اوست. از 1910، که وی برای اولین‌بار با وودرو ویلسون ملاقات کرد، از طرفداران پرشور او شد و به درخواست ویلسون در جریان کنفراس صلح (1920-1919)، که در آنجا هر دوی آنها در ارتباط مستقیم و شبانه‌روزی بودند، به ریاست اتحادیه نشر امریکا منصوب شد. بیکر علی‌رغم بیماری مزمن، کتاب «زندگی و نامه‌های وودرو ویلسون» (Woodrow Wilson: Life and Letters) را در 1939-1927 در 8 جلد نوشت و در 1940 جایزة پولیتزر را برای این اثر دریافت کرد.

اصغر اسمعیلی

بِیکر، ریچارد

Baker \'bā-kər\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نام کامل او سر ریچارد بیکر (ت. حدود 1568 ـ و. 18 فوریه 1645، لندن، انگلستان) نویسندة بریتانیایی و مؤلف «وقایع‏نگاری پادشاهان انگلیس» (A Chronicle of the Kings of England). بیکر در هارت‌ هالِ آکسفورد به تحصیل پرداخت، در لندن حقوق خواند و به خارج رفت. او، که در 1593 و نیز در 1597 نمایندۀ مجلس بریتانیا بود، در 1603 به دریافت درجه شوالیه‌گری نائل آمد. بیکر در 1625 به‏علت مشکلاتی که از سوی خانواده همسرش ایجاد شد، بدهکار به دولت شناخته شد و کلیه اموال وی مصادره گشت. در 1635 در زندان فلیت زندانی شد و تا زمان مرگش در آنجا ماند و وقت خود را به خلق آثار ادبی اختصاص داد. مشهورترین اثر او، که ترجمه‌هایی از کیتو (1636) را نیز مانند «مکاشفاتی دربارۀ راز و نیاز با خدا» (Meditations on the Lord's Prayer, 1637) و مجموعه مکاشفات دربارۀ مزامیر داوود شامل می‏شود، «وقایع‏نگاری پادشاهان انگلیس» بود. به رغم ارزش پایین این اثر، جوزف ادیسن و ریچارد استیل، هفتاد سال بعد، به این اثر در نگارش مقالات خود ارجاع داده‌اند.

اصغر اسمعیلی

بِیکر، راسل (وین)

Baker \'bā-kər\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
(ت. 14 آگوست 1925، لاودن کانتی ویرجینیا، ایالات متحده) روزنامه‌نویس، نویسنده و طنزپرداز سیاسی که طنز زیبای او با تحلیلی معنی‌دار و قاطع، موضوعات گستردة اجتماعی و سیاسی را در برمی‌گیرد. بیکر پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه جانز هاپکینز در 1947، روزنامه‌نگار Baltimore Sun (54-1947) شد؛ وی همچنین ستون هفتگی پرطرفدار «از پنجره‌ای به خیابان فلیت» (From a Window on Fleet Street) را می‌نوشت. در دفتر مجلة New York Times (62-1954) در واشنگتن اخبار کاخ سفید، وزارت کشور و کنگره را پوشش می‌داد. در اوایل دهة 1960 ستون «ناظر» (observer) را در صفحة سردبیر این نشریه می‌نوشت. وی در این ستون طنز حزبی، برای نخستین‌بار، به طنز سیاسی پرداخت. در 1974 به نیویورک‏سیتی نقل مکان کرد و موضوعات دیگری را در نقد مطرح کرد و در 1979 جایزة پولیتزر را برای تفسیرهای خبری‌اش دریافت کرد. موضوعات نقد او عبارت بودند از: اصلاح قانون مالیات، نورمن راک‏ول، تورم و ترس. کتاب «بزرگ شدن» (Growing Up)، که خانه‏به‏دوشی دوران کودکی وی را تشریح می‌کند، در 1983 جایزة پولیتزر را در زندگی‏نامه خودنگاشت دریافت کرد. به دنبال آن، «اوقات خوش» (The Good Times) در 1989 منتشر شد. «یک امریکایی در واشنگتن» (American in Washington, 1961«دلیلی برای وحشت وجود ندارد« (No Cause For Painc, 1964«زندگی راسل بیچاره» (Poor Russell's Almanac, 1972) و سایر مجموعه‌های روزنامه‌ای از دیگر آثار او هستند. در 1993 به‏عنوان مجری برنامة تلویزیونی «آثار فاخر نمایش‏نامه‌ای» (Masterpiece Theatre) جانشین الیستر کوک شد.

اصغر اسمعیلی

بالچین

Balchin \'bol-chin\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نایجل (مارلین) (ت. 3 دسامبر 1908، ویلتشیر، انگلستان- و. 17 مارس 1970، لندن) رمان‌نویسی که با پژوهش‌های روان‌شناسانة رُمان محبوبیت کسب کرد. پس از تحصیل در دانشگاه کیمبریج، وقت خود را به دو بخش فعالیت پژوهشی در علم و صنعت (در جایگاه روان‌شناس صنعتی) و نویسندگی تقسیم کرد. وی طیّ جنگ جهانی دوّم، معاون مشاور علمی در شورای نظامی بود. بالچین در مشهورترین رمان خود، «پستوی کوچک» (The Small Back Room, 1943)، به توصیف مکالمات، رفتار و دسیسة «متخصصان پشت جبهه» برای تصاحب مقام و قدرت می‌پردازد که وی در طی جنگ با آنها کار کرده بود. «جلّاد من» (Mine Own Executioner, 1945) روایت‏گر سرگذشت روان‌پزشکی است که از درمان بیماری روانی‌ خویش عاجز است. ناتوانی‌های جسمانی و مشکلات روانی موضوعی است که در رمان‌هایی مانند
«یک نوعِ خیانتکاران» (
A Sort of Traitors, 1949)، که در آن قهرمان داستان خلبانی است که دو دستش را از دست داده است و همچنین در رمان «سقوط گنجشک» (Fall of a Sparrow, 1955)، که روایت‏گر فرایندهای ذهنی افراد جامعه‌ستیز است، مرتباً تکرار می‌شوند.

اصغر اسمعیلی

بالکونی

Balcony, The
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نمایش‏نامه‌ای که ژان ‌ژُنه آن را اجرا و در 1956 با نام «بالکون» (Le Balcon) منتشر کرد. بالکونی در سبک تئاتر خشونت در نُه پرده نوشته شده که هشت پرده آن در روسپی‌خانة گراند بالکونی اتفاق می‌‌افتد. روسپی‌‌خانه نماد زندگی در توهم در یکی از شهرهای اروپای معاصر است که در شعله آتش انقلاب می‌سوزد. پس از آن که کاخ‌های شاهان و فرمانروایان ویران می‌شود، حامیان مالی تدارک‏کننده لباس برای روسپی‌خانه، نقش رهبران شهر را بازی ‌کنند. پس از اینکه اینان در نقش خود ثابت می‌شوند، حتی انقلابیون را متقاعد می‌کنند که توهمی که در روسپی‏‌خانه‌ها وجود دارد، بر واقعیت دنیای بیرون ارجح است.

اصغر اسمعیلی

بالدر

Balder or Baldr \'bol-dər, 'bäl\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
در اساطیر اسکاندیناوی، پسر زیبا و پاک اودین و همسرش فریق، و محبوب خدایان. بیشتر افسانه‏ها مربوط به مرگ بالدر است. زمانی‏که بالدر خوابی می‌بیند که تعبیر آن مرگش بوده است، فریق همة مخلوقات همچون آتش، آب، فلزات، درختان، سنگ‌ها و بیماری‌ها را قسم می‌دهد که به بالدر آسیب نرسانند. فقط چون فکر می‌کنند که گیاه دارواش (شیرینک) نورس و ترکه‏ای است، از او قسم نمی‌گیرند. در داستان‌های ایسلندی آمده که به‌رغم اینکه بالدر باید از آسیب و صدمه مصون می‌ماند، خدایان، خود را با پرتاب اشیا به‌سوی او سرگرم می‌کردند. سرنوشت وی چنان بود که هود، خدای نابینایی، با حیلة لوکی دغل‏باز، تیری از شاخة دارواش ساخت و با پرتاب آن به بدن بالدر، او را کشت. خدایان به هِل، الهة مرگ، پیغام می‌فرستند که اگر همة موجودات برای بالدر گریه کنند، موفق به نجات بالدر می‌شوند، اما غول‌ها به این کار تن نمی‌دهند. روایت دیگری از داستان در اشعار اسکاندیناوی با عنوان «رؤیاهای بالدر» (Baldrs draumar) وجود دارد که در آن تنها هود، مسئول مرگ بالدر دانسته شده است. ساکسو، مورخ دانمارکی، بالدر را نیروی شهوانی و نیم‏خدا معرفی می‏کند. او و هود رقیبانی برای نانا هستند که بعدها همسر بالدر می‌شود و بعد از حوادث متعددی، هود با شمشیر به بالدر ضربه می‌زند. آثار دیگر با موضوع بالدر عبارت‌انداز: تراژدی شهوانی اوالد به نام «مرگ بالدر» (Balders dÖd, 1774) و شعر «مرگ بالدر» (Balder Dead, 1855) از متیو آرنولد.

اصغر اسمعیلی

سوپرانوی طاس

Bald Soprano, The
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نمایش‏نامه‌ای در یازده پرده از اوژن یونسکو که «ضدّ نمایش» تلّقی شد. این نمایش‏نامه برای اولین‌بار در 1950 به‌ روی صحنه رفت و در 1954 با عنوان «آوازخوان طاس» (La Cantatrice chauve/ عنوان به «دونا خوانندۀ طاس» (The Bald Prima Donna نیز ترجمه شده است) منتشر شد. این نمایش‏نامه نمونة برجسته‌ای از تئاتر پوچی است که گفت‌و‌گو‌های بی‌معنی بین دو زوج را دربر می‌گیرد و در نهایت به حرف‌های بی‌سروته و گنگ تبدیل می‌شود.

اصغر اسمعیلی

بَلفور، دیوید

Balfour, David \'dā-vid-'bal-fər, -'for\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
شخصیت داستانی و قهرمان دو رمان «گروگان» (Kidnapped) و «کاتریونا» (Catriona) از رابرت لوئیس استیونسُن که هر دو اثر در میانۀ سال‏های 1700 در اسکاتلند تألیف شده‌اند.

اصغر اسمعیلی

سه‏‏گانة بالکان

Balkan Trilogy, The
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
دورة سه‌جلدی رمان‌های اولیویا منینگ که نخستین‌بار، پس از مرگش در 1981 منتشر شد و مشتمل بر رمان‌های «شانس بزرگ» (The Great Fortune, 1960«شهر فاسد» (The Spoilt City, 1962)؛ و «دوستان و قهرمانان» (Friends and Heroes, 1965) است. این سه‏گانۀ داستانی بیشتر شبیه زندگی‌نامه خودنگاشت از زندگی زوجی بریتانیایی در بالکان در طی جنگ دوم و روایتی کامل از زبان چندین راوی است که یادداشت‌های تاریخی موجود در آن، این سه‏گانه را مشهور ساخته است. در شانس بزرگ تازه‏داماد و نوعروسی به نام‌های گای و هریئت پرینگل، به محیط فاشیستی مخوفی در بخارست در 1939 وارد می‌شوند. گای مربی سرشناس دانشگاهی است که عقاید لیبرال او در مقابله با عقاید همسر محافظه‌کارش قرار می‌گیرد. کلارنس لاوسن همکار گای است که به او دلبستگی شدیدی دارد و درعین‌حال، هریئت را بسیار جذاب می‌‌داند. در رمان شهر فاسد هریئت در روابط خود با گای، با مشکل مواجه می‌شود و با ساشا دراکر، سرباز فراری ارتش رومانیایی و همچنین شاهزاده یاکیموف، آوارة روسی، طرح دوستی می‌ریزد. درست قبل از رسیدن ارتش آلمان به بخارست، گای هریئت را به یونان می‌‌فرستد و در سومین داستان، دوستان و قهرمانان، آن دو دوباره به هم می‌رسند و گای مجدداً به ‌تدریس می‌پردازد و درگیر سیاست کمونیستی می‌شود. در پایان رمان، روابط گای و همسرش بهبود می‌یابد و آن دو به قاهره می‌گریزند و ادامه ماجرای آنها در «سه گانه مشرق» (The Levant Trilogy) روایت می‌شود.

اصغر اسمعیلی

ترانه ردینگ جِیل

Ballad of Reading Gaol, The \'red-iŋ-'jāl\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
منظومه‌ای از اسکار وایلد، که در 1898 منتشر شد. این ترانه بلند، آخرین اثر منتشرشدة وایلد و درخواستی فصیح برای اصلاح شرایط زندان است. گذراندن دو سال در زندان به جرم غلام‏بارگی، القاگر سرودن این اثر در وایلد بود.

اصغر اسمعیلی

احیای ترانه

ballad revival
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
نهضتی در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم در انجمن‌های ادبی انگلستان و آلمان که ویژگی آن، احیای گرایش به شعر عامیانه بود. در واقع، احیای ترانه، کشف مجدد و نقد جدید اوزان شعر عامیانه است. این گرایش در 1711 در انگلستان با انتشار مقالاتی از جوزف ادیسن در نشریۀ Spectator شروع شد که به دفاع از «آوازهای محبوب عموم مردم» می‌پرداخت و با انتشار «مجموعه اشعار قدیم انگلستان» (Reliques of Ancient English Poetry) ازسوی تامس پرسی در 1765 قوام یافت که مجموعه‌ای از ترانه‏های سنتّی انگلیسی و اسکاتلندی است. متعاقب آن مجموعه‌های دیگری ازجمله اثر سه جلدی سر والتر اسکات با عنوان «خنیاگری‌های نواحی مرزی اسکاتلند» (Minstrelsy of the Scottish Borders, 1802-03) تأثیر عمده‌ای داشت و برای شاعران رمانتیک انگلستان گونۀ جایگزینی از شعر را به‏جای اشعار نه چندان مطلوب نوکلاسیک ارائه کرد که منبعی از الهام برای آنان بود. ترانۀ عامیانه در ادبیات آلمان دارای وضعیتی رمزآلود بود. مجموعه‌های غنایی و آوازهای روایی عامّه [آلمان] در «شیپور جادویی پسرک» (Des Knaben Wunderhorn, 1805-08) آمده که کلمنس برنتان و آخیم فون آرنیم آن را ویرایش کرده‌اند. این اثر، تأثیر آشکاری بر شعر آلمان قرن نوزدهم داشت.

اصغر اسمعیلی

بَلنتاین

Ballantyne \'bal-ən-'tīn\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
آر. ام، نام کامل او رابرت مایکل (ت. 24 آوریل 1825، ادینبرو، اسکاتلند- و. 8 فوریه 1894، رم، ایتالیا) نویسندة اسکاتلندی که بیشترین شهرت او به‌علّت نگارش داستان پر ماجرای «جزایر مرجانی» (The Coral Island, 1858) است. این داستان و نیز سایر داستان‌های بلنتاین از تجارب شخصی وی نشئت گرفته‌اند. قهرمانان کتاب‌های او الگوهای اعتماد به نفس و شرافت اخلاقی هستند. «برف‏دانه‌ها و پرتو آفتاب؛ یا تاجران جوان خز» (Snowflakes and Sunbeams; or, The Young Fur Yraders, 1856) داستان ماجراجویانة پسری است که برمبنای تجارب او در تعامل با شرکت هادسنز بِی نوشته شده است. او، به‏علت رنجیده شدن از اشتباهی که در کتاب جزایر مرجانی به‏دلیل نداشتن اطّلاعات کامل و صحیح از موقعیت محل وقوع داستان کرده بود، از آن پس پژوهش‌های دامنه‌داری را دربارة پس‏زمینة داستان‌های خود با مسافرت به مکان‌های وقوع این داستان‌ها انجام ‌داد.

اصغر اسمعیلی