شاعر هلندی که استفادهاش از زبان و صور خیال سوررئال بر نسلی از شاعران، که تجربهگرا نامیده میشدند، تأثیر گذاشت.آکتربرک در اولین مجموعه شعر منتشر شدهاش با عنوان «عزیمت» (Afvaart, 1931) درونمایة جدیدی را معرفی کرد که در همه آثار او سریان دارد: قدرت جادویی زبان، بهخصوص عقیده او مبنی بر اینکه شعر میتواند احیاکننده محبوب آدمی باشد. او اغلب برای مخاطب قرار دادن محبوب که بیانگر چیزهایی همچون معشوق، خدا، مرگ، زیبایی، شعر و امر مطلق است، از نشانه آپوستروف استفاده میکند. دومین مجموعه شعر او به نام «جزیره روح» (Eiland der ziel, 1939) رگههایی از امید را به مضمون اثر میافزاید، اما لحن کتاب بعدی او «بنبست» (Dead End, 1940) حاکی از یأس و ناامیدی بود.گزیدهای چهارجلدی به نام «نهانزادگی» (Cryptogamen, 1946- 1961)، که به زبانهای زیادی ترجمه شد، شامل «سفیدبرفی» (Sneeuwwitje, 1949) است. از دیگر آثار آکتربرک «ماده» (Stof, 1946)، «اهانت شده» (Hoonte, 1949)، «عبور از آخرین شهر» (Voorbij de Laatste stad, 1955)، و «مجموعه اشعار» (Verzamelde gedichten, 1963) است.
صورت جمع آنagonsیاagones [یونانی آن agōn، به معنای گردآوری، تجمع، مباحثه؛ مشتقی از ágein به معنی سوق دادن، موجب شدن] 1- رقابت یا تضاد؛ به ویژه تضاد نمایشی بین شخصیتهای اصلی در نمایشنامههای یونانی. در کمدیهای یونانی، رجزخوانی دو شخصیت بهطور خاص، یکی از اصول پایهای کمدی کهن را بهوجود میآورد. 2- مبارزه بین شخصیت مثبت و شخصیت منفی در اثر ادبی.
Almeida de Portugal \'al-'mā-dә-dē-'pór-tü-'gal\
دانشنامه ادبیات جهان- جلد 1
لئونور دی، مارکسا دی آلورنا، نام مستعارِ آلسیپه یا السیپّه (ت. 1750، لیسبون، پرتغال-و. 1839، لیسبون) شاعر پرتغالی که شعرش پلی بین دورههای ادبی آرکادیا و رمانتیسم در پرتغال ایجاد کرد. نظم تأثیرگذار، ترجمهها و نامههای او در مجموعه ششجلدی «نسخههای شاعرانه» (Obras poéticas, 1844) جمعآوری شده است.هنگامیکه مادربزرگ آلمئیدا بهعلل سیاسی در 1758 اعدام شد، وی همراه مادر و خواهرش تا 1777 در صومعه چلاس زندانی بود. فرانسیسکو مانوئل دُناشسیمنتو معلم خصوصی او بود و نام آرکادینیِ آلسیپه به او داد. آلمئیدا بعد از تأسیس گروهی سیاسی به نام انجمن گل سرخ از 1803 تا 1814 در لندن بهسر برد. تا هنگام بازگشتش به لیسبون، عنوان مارکسا دی آلورنا را بهدست آورد و یک گروه ادبی تأسیس کرد. سرودههای متنوع او با مفاهیم آرمانیای چون آزادی سیاسی و پیشرفت علمی مربوط بود. از میان ادبایی که او آثارشان را ترجمه یا تفسیر کرد، هومر، هوراس، الگزاندر پوپ، الیور گولدسمیت و آلفونس دولامارتین قابل ذکر هستند.
عبارتی اسپانیایی، در لغت به معنی «در سبک مقدس» یا «در واژگان مقدس»؛ در ادبیات اسپانیایی به قالببندی مجدد اثری غیرمذهبی به شکل اثری مذهبی یا در شکل عمومیتر به شرح موضوع غیرمذهبی در واژگان مذهبی از طریق استفاده از تمثیل، نماد و استعاره اشاره دارد. اقتباس از آلودیبینو در طول قرن شانزدهم و هفدهم رایج بود.
رمانی اثر هنری جیمز، که در 1903 منتشر شد. لمبرت استرتر، کارآگاه داستان، ویراستاری اهل مساچوستس است که به استخدام خانم بیوهای به نام نیوسام درآمده است. خانم نیوسام، که از گزارشهای مربوط به زندگی عاشقانه پسرش چدویک در پاریس آشفته شده، استرتر را تحت فشار میگذارد که برای بازگشت مرد جوان به آغوش محبت مادرش برنامهریزی کند. چَدی (فرزند نیوسام) که استرتر مییابد، در ذهنش نسبت به قبل پیشرفت کرده است، هرچند که طبیعت رابطهاش با ماری دو ویونه، که چند سال مسنتر او از چد است و دختر جوان او، ژان مبهم باقی میماند. «تحقیقات» استرتر بهآرامی و با کمک دوشیزه گوستری، دوست تبعیدی ویونه، پیش میرود. با گذشت زمان خانم نیوسام که صبرش تمام شده و پوکاک (دختر، ناپسری و خواهر او، مامی، که نامزد چد است) را برای کمک میفرستد و پسر او شفاهاً میپذیرد و اما استرتر شیفتة ویونه شده است. کشف او از چد و عشق ماری، یکی از الهامهای والای ادبیات امریکا بهشمار میرود. پوکاک در نهایت تسلیم نظر چد در ادامة مسیر آیندة زندگیاش میشود. او نظر استرتر را میپذیرد و در پاریس باقی میماند.
نوعی از بیان که عبارت است از گذار معمولاً غیرمنتظره در خطابه از اندیشهای مهم به اندیشهای جزئی یا مضحک. «حلقه موی ربوده» (The Rape of the Lock)، اثر الگزندر پوپ، آزادانه از بیان قهقرایی استفاده میکند؛ از کاربردهای بیان قهقرایی در این کتاب این مثال است:Here thou, great Anna, Whom three realms obey, / Dost sometimes counsel take, and sometimes tea (تو ای آنای بزرگ، سه چیز را سرلوحه کارت قرار بده: گاهی پند، گاهی مشورت و گاهی خوردن چای).
غیرقهرمان هم نامیده میشود، شخصیت نمایش یا روایت که تا حدود زیادی، فاقد ویژگیهای قهرمانی است. این نوع شخصیت از طریق نمایشنامههای یونانی ظاهر شد و میتوان آن را در آثار ادبی همه ملل یافت. شخصیتهای عنوان دن کیشوت (بخش اول 1605؛ بخش دوم 1615) اثر میگوئل د سروانتس و تام جونز (1749) اثر هنری فیلدینگ از نمونههای آن است. بعضی نمونههای جدید، یعنی ضدقهرمان پس از جنگ، را گروهی از نویسندگان «مرد جوان عصبانی» نامیدند، از جمله جو لمپتن در «اتاقی در بالا» (Room at the Top, 1957) اثر جان برین؛ و آرتور سیتن در «شنبه شب و یکشنبه صبح» (Saturday Night and Sunday Morning, 1958) اثر الن سیلیتو. نیز نکPROTAGONIST
(در زبان سنسکریت: «کتاب جنگل») هر یک از متونی که پس از گسترش کتب مذهب برهمایی نوشته شده یا تفسیرهایی از سرودهای ودا که حدود سالهای 900 تا 700 ق.م. در هند بهوجود آمد. این کتابها از لحاظ اینکه ممکن است اطلاعاتی را در مورد آیینهای رازآمیزی که افراد مشخصی آنها را اجرا کردند دارا باشند، از برهمنها متمایزند و اغلب دارای تفکری فلسفی در مورد درون، که معنی قرون وسطای قربانی کردن است، هستند؛ بهطوریکه متضاد حقیقت آنها یعنی نمایش ظاهری. قسBRĀHMAŅA، UPANISHAD؛ نیز نکVEDA
ادوارد (ت. 4 دسامبر 1836، لندن، انگلستان- و. 23 نوامبر 1912، لندن) ادیبی که انتشار شرح و تفسیر او از متون دوره الیزابت و دوران بازگشت (چارلز دوم) با قیمت ارزان و متعارف، مطالعه دقیق این متون را برای اولینبار، برای دانشجویان کمبضاعت ممکن ساخت.آربر، که کارمند نیروی دریایی بود، به تحصیل ادبیات پرداخت و وارد فضای دانشگاهی شد و در مقام استاد زبان انگلیسی از 1881 تا 1894 در دانشگاه بیرمنگم تدریس کرد. تصحیحهای او از تعدادی از متون، تنها نسخههای موجود از این متون است؛ «تجدید چاپ متون انگلیسی» (English Reprints, 1871-1868/ در 30 جلد)، که با نسخه شش پنی «آریوپاگیتیکا» (Areopagitica) اثر جان میلتن شروع میشود، از آن جملهاند. آثار بعدی او «ذخایر زبان انگلیسی» (English Garner, 1890-1877/ در 8 جلد) و «کتابخانه آثار و سوابق پژوهشگران انگلیسی» (The English Scholar's Library of Old and Works, 1884-1878) در 16 جلد هستند.
شخصیت عنوان رمانِ «تصویر بانو»(The Portrait of a Lady)اثر هنری جیمز ایزابل، که یک جوان بیپول امریکایی است، بهسبب فضای باز فرهنگی با انگلستان ارتباط دارد و توجه خواستگاران متعددی را جلب میکند. تصمیم او برای ازدواج با گیلبرت آزمندِ زیباییگرا، در نهایت او را مجبور میکند تا شایستگیهای خود را بهعلت وابستگیها و عقاید عمیقترش کنار بگذارد.
کارآگاه خصوصی داستانی که نقش اصلی را در رمانهای کارآگاهی سردِ راس مکدانلد ایفا میکند. آرچر برای اولینبار در «هدف متحرک» (The Moving Target, 1949) ظاهر شد. در این کتاب و کتابهای بعد از جمله «پرونده گالتن» (The Galton Case, 1954)، «لحظة وداع» (The Goodbye Look, 1969)، و «مرد مخفی» (The Underground Man, 1971) معماهای پیچیدة فریبکاری و خشونت در میان ثروتمندان کالیفرنیای جنوبی را حل میکند. پس ظاهر خشن و با ذکاوت او مردی با دروننگری عمیق و شرافت ذاتی قرار دارد که از زدوبندهای مادی دوری میجوید.
[یونانی آن archétypon به معنی الگوی اصلی] تصویر، ویژگی یا الگویی بسیار کهن از محیط، که از طریق ادبیات تکرار میشود و اندیشهای که آنقدر تکرار شود که بتوان آن را جهانشمول دانست. این واژه بهوسیلة منتقدان ادبی، از نوشتههای کارل یونگ روانشناس استخراج شد که نظریه ناخودآگاه جمعی را عرضه کرده بود. از نظر یونگ، تفاوتهای تجربة انسانی به نوعی، به طریق ژنتیکی رمزگذاری و به نسلهای متوالی منتقل میشود. این الگوها و حالات تصویری بسیار کهن، که در اندیشة دوران پیشمنطقی، ریشه دارد، بهطور چشمگیری به احساسات مشابه در مؤلف و خواننده منتهی میشود.برگ بو و شاخههای زیتون، مار، نهنگ، عقاب و کرکس همگی نمادهای کهنالگو هستند. ابتکار نمونة مفهوم کهنالگویی در ادبیات است، معبری از خامی به تجربه؛ نمونههایی از کهنالگو که در ادبیات به وفور یافت میشوند، عبارتانداز: برادر تنی، یاغی، جدّ خردمند، دزد بخشنده و روسپی با قلبی از طلا.
در اساطیر یونان، خدای جنگ یا بهصورت دقیقتر روح نبرد. او برخلاف همتای رومی خود مارس، هرگز خیلی مشهور نشد و ستایش او در یونان، جایی که او نماد جنبههای ناخوشایند جنگ نظیر سبعیت و قتلعام است، زیاد نبود. اریز از اواخر زمان هومر، که او را بهعنوان پسر زئوس و همسرش هرا مطرح کرد، یکی از خدایان المپی بود؛ هرچند که هیچکس، نه ایزدان نسل او و نه حتی والدینش، به او علاقه نداشتند.اسطورههای زیادی در مورد شخصیت اریز وجود ندارد. او از زمانهای قدیم به آفرودیته پیوند داده شد. گاهی آفرودیته همسر مشروع آریز دانسته شده که از او صاحب دیموس، فوبوس و هارمونیا شده است. او از آگلائورس، دختر کسروپس، صاحب آلسیپه شد. اریز نیای دو دشمن آخر هرکولها یعنی کیکنوس و دیومدس اهل تراس بود.
(در زبان یونانی: «مشاهدة کل») شخصیتی در اساطیر یونان که به طرق مختلف پسر ایناخوس، آگنور، یا آرستور و یا قهرمان بومی (آوتوختون) توصیف شده است نام خانوادگی او از یکصد چشمی که گفته میشود روی سر یا سراسر بدنش وجود داشت، گرفته شده است. ایزدبانو هرا، آرگوس را برای مراقبت از گاوی که یو (کاهنة هرا) به آن تبدیل شده بود برمیگزیند. هرمس او را، درحالیکه مشغول مراقبت است، میکشد و هرا چشمان او را به دم طاووس منتقل میکند. این آرگوس (Argus)، اغلب با پسر افسانهای نایوبی، که نامش را به شهر آرگوس(Argos) داد، اشتباه شده است.
شخصیت داستانی، زنی زیبا و فقیر در رمان «خانة نشاط» (The House of Mirth) اثر ادیت وارتون. لیلی، که معاشرت نزدیکی با طبقة بالای جامعة نیویورک در اوایل قرن بیستم دارد، با ارزشهایش که از بچگی به آنها میاندیشید زندگی میکند: ازدواج برای پول و موقعیت اجتماعی. معالوصف بهعلت آنکه قادر به استفادة صحیح از فرصتهای در اجتماع نیست، کمکم زندگی او به گوشهگیری و انزوا تبدیل میشود.
Brunnanburhنیز نوشته میشود. شعر قدیمی انگلیسی، مرکب از 73 بند که در نسخههای خطی متعددی مربوط به گاهشماری انگلوساکسون قبل از سال 937 آورده شده است. این شعر پیروزی اتلستن، شاه ساکسون، بر قوای متحد نورس، اسکات و متجاوزان استرتکلاید بریتون به رهبری اولاف گوتفریتسون، شاه دابلین و مدعی تخت شاهیِ یورک، را وصف میکند. شعر اساساً سرزنش تلخ فاتحان، نسبت به شکستخوردگان در جنگ است. شعر کشتههای شاهان و سربازان آنها را بر میشمارد و تصویر بازگشت خفتآمیز نورسها را به خانه روایت میکند؛ درحالیکه پسرانشان طعمه کلاغهای سیاه و گرگها شدهاند.
روایتی غنایی که افسانة معروف مریم مقدس مربوط به قرون وسطای اروپا را شامل میشود. قدیمترین نسخة موجود بئاتریس تاریخ 1374م. را دارد، با وجود این گمان میرود این نسخه از مجموعهای قدیمیتر به نام «بحث از معجزات» (Dialoguemiraculorum, 1200) اثر کایساریوس از هایسترباخ گرفته شده است؛ متنی بینام که به لهجة فلاندری شرقی نوشته شده و قصهای ساده و درباری یک راهبه است که از دیر خود خارج میشود و با مردی که از بچگی دوستش دارد ازدواج میکند. بعد از به دنیا آوردن دو فرزند، شوهرش او را رها میکند و بئاتریس به اجبار وارد زندگی گناهکارانه میشود، اما در نهایت پشیمان میشود و به دیر خویش برمیگردد، جاییکه درمییابد که موفق نمیشود؛ زیرا مریم عذرا جای او را گرفته است.
نِرِه (ت. 20 فوریة 1850، یاماشیش، کِبِک، کانادا- و. 29 ژوئن 1931، تروئاز ریوئیرس، کبک) شاعر و پزشک فرانسوی-کانادایی و یکی از شاعران پیشرو در سرودن اشعار محلی و بومی کبک بود.بوشمان، که یک سنتگرا و بهسبب جاافتادگی قالب شعریاش مشهور بود، برای یافتن مواد خام آثارش بر روی منطقه و فرهنگ کبک و عشق به منظرة کانادایی متمرکز شد. وی فقط دو مجموعه شعر «شکفتن صبح» (Les Floraisons matutinales, 1897) و «محل تولد صمیمی» (Patrie intime, 1928) را منتشر کرد.
لقب جان کید (ت. ایرلند- و. 12 جولای 1450، هیتفیلد، ساسکس، انگلستان) رهبر شورش بزرگ (1450) ضد دولت هنری ششم، شاه انگلستان. هرچند که شورش سرکوب شد، ولی به آشفتگی و ضعف اقتدار سلطنت، که منجر به جنگ رزها (1455- 1458) بین خانوادههای یورک و لنکستر شد، انجامید. «هنری ششم، قسمت دوم» (Henry VI, Part 2) اثر ویلیام شکسپیر، داستان کید را بهصورت نمایش درآورده است؛ پرده چهارم، صحنة دوم از این نمایشنامه منبع نقلی است که به اشتباه به کید نسبت دادهاند: «اولین چیزی که ما انجام میدهیم، آن است که اجازه دهید همه وکلا را بکشیم» (این گفته درواقع بهوسیلة دیک قصاب به کید گفته شده است).
[لاتین میانه آن cadentia، معنای تحتاللفظی آن، حرکت افتان] 1. ترتیبی منظم یا جریان صداها در زبان؛ مخصوصاً، توالی آهنگین خاصی که از نویسندهای خاص یا در یک سرایش ادبی متمایز است. 2. نظمی خیزان یا افتان از هجاهای قوی، بلند یا تکیهدار و هجاهای ضعیف، کوتاه یا بدون تکیه. قس: آرسیس؛ ایونیایی؛ وزن. 3. ترتیبی ناموزون و غیرمنظم از هجاهای تکیهدار یا بدون تکیه در نثر یا شعر آزاد که بر دستههای تکیه طبیعی مبتنی است.
در اساطیر یونان، پسر فوئنیکس یا آگنور (شاه فوئنیسیا) و برادر ائوروپه. زئوس ائوروپه را ربود و کادموس برای یافتن او فرستاده شد. او بهطور ناموفق به معبد دلفی مراجعه کرد، ولی کاهن معبد دلفی از او درخواست کرد تا خواستهاش را اجابت کند، گاوی را دنبال کند و شهری در نقطهای بنا کند که گاو در آنجا توقف میکند. گاو او را به بوئئوتیا (سرزمین گاو) راهنمایی کرد، جاییکه او شهر تبس را بنا نهاد. بعدها، کادموس دندانهای اژدهایی را که خود کشته بود در زمین کاشت. از این بذرها نژادی وحشی پدید آمد، انسانهایی مسلح که اسپارتی یا اسپارتوئی (به معنی «انسان کاشته شده») نامیده شدند. پنج نفر از آنها او را در ساخت کادمئا، یا دژ تبس یاری کردند و مؤسسان خانوادههای اشراف شهر شدند. کادموس بعدها هارمونیا را به زنی گرفت، که از او پنج بچه داشت. طبق روایات، کادموس الفبا را برای یونانیان به ارمغان آورد.
(ت. حدود 219 ق.م- و. 166 ق.م، رم) شاعر فکاهی رومی که وُلکاتیوس سدیگیتوس نقاد او را در رأس همه نویسندگان کمدی رومی قرار داده است. اطلاعات بسیار کمی وجود دارد که گفتههایی از این دست را تأیید کند جز اینکه او نویسندهای با اخلاقیات بسیار عالی بود (ستایشی که هوراسِ شاعر بهعمل آورد) و اینکه از نمایشنامهنویس یونانی، مناندر، تبعیت کرده و او را تحسین نموده و سرمشق خود قرار داده بود، و اینکه آثار او نشاط کمتری نسبت به سلف او، پلائوتوس، داشت و کمتر از ترنس، جوان معاصر او، آراسته بود. هرچند که بعضی نویسندگان اشارههایی به او داشتهاند، اما اطلاعات دقیق بسیار کمی در مورد او در دست است. از میان کمدیهای او تنها 42 عنوان (بسیاری از آنها عیناً عناوین نمایشنامههای مناندر هستند) و 280 بیت یا قسمتهایی از ابیات باقی مانده است.
