شالودة آزادی علمی، برگرفته از آزادیهای فردی و مدنی است و پیوندی منسجم با استخدام رسمی (یا حق استخدام دائمی استاد) و استقلال دانشگاهی دارد. سرآغاز بهرهگیری از مفهوم آزادی علمی، به دانشگاههای آلمان برمیگردد که بر دو اصل آزادی فلسفهپردازی و آزادی پژوهش، تأکید داشتند (Brown and Baez, 2002, p. 8). این دو اصل کلی در مدتزمانی کوتاه، آزادی آموزش و پژوهش و پیرو آن، آزادی علمی را در دانشگاههای معتبر جهان نهادینه کردند. آزادی علمی بهتدریج در کنار اصول دیگری چون استخدام رسمی و استقلال دانشگاه قرار گرفت؛ اما کانون اصلی آن، بیشتر استقلال فکری اعضای هیئتعلمی و بهطورکلی متخصصان دانشگاهی بود. در 1915م، انجمن استادان دانشگاههای امریکا، خواهان اجرای پژوهشهای آزاد یا پژوهش بدون ممیزی شدند. این انجمن از نخستین نهادهایی بود که برای پشتیبانی و پاسداری از آزادی علمی، تأسیس شد. انجمن یادشده همواره بر این باور بود که کاوش و جستوجوی آزاد علمی، بسترهای پیشرفت جامعه را فراهم میکند (آراسته، 1383، ص 1). اعضای علمی وظایف گوناگونی را برعهده دارند که در یکی از سه حوزة پژوهش، آموزش و خدمات اجتماعی قرار میگیرند
واژة فنّاوری ترجمه واژه «تکنولوژی» است که از ریشة یونانی گرفته شده و از دو بخش «تکنو» و «لوژیا» تشکیل شده و معنای واژهشناختی آن فنشناسی است. فرهنگ وبستر آن را کاربرد دانش برای مقاصد عملی بیان کرده و فرهنگ آکسفورد، فنّاوری را مطالعه علمی و استفاده از علوم کاربردی مانند مهندسی دانسته است. واژه آموزش در فرهنگ معین بهمعنای آموزیدن، آموختن، یاددادن، تعلیم، تربیت و پرورش است (عبدالهی و همکاران، 1391، ص 27).
حیات علم و دانش در ایران با شکلگیری نظامهای اجتماعی و تحولات عمده آنها در طول زمان تقارن داشته است. ایرانیان ملتی با فرهنگ و اهل عمل و دانش بوده و هستند. مردم ایران، اعم از طبقات پایین، متوسط یا بالا، همیشه یکی از راههای اثرگذاری بر جامعه و تحرک اجتماعی از موقعیت فروتر به موقعیت فراتر را کسب دانش و سواد میدانستهاند. ازنظر تاریخی، روند رشد و توسعة مراکز آموزشی در ایران به چهار دوره تقسیم میشود که به بررسی و تحلیل آنها میپردازیم